Wed, 26 Sep 2018
ताजा समाचार
यातायात व्यवस्थापन सम्बन्धी विधेयकमाथि छलफल || पदस्थापना दिवसमा विभिन्न कार्यक्रम || पप्पु कंस्ट्रकशनका संचालकलाइ पक्राउ पुर्जी जारी गर्न अनुमति || नापीका अमीन अख्तियारको फन्दामा || केन्द्रिकृत सत्तामा रमाउनेहरु संघीयता कार्यान्वयनको बाधक : मुख्यमन्त्री राउत || चितुवा मृत फेला || प्रदेश समन्वय परिषद्को बैठक शुरु || दशैँमा घर जान टिकट लिनेको घुइँचो || उपरथी दम्पतिबाट छात्रावृति र शैक्षिक खेलकुद सामाग्री वितरण || पुल जर्जर हुँदा सवारी आवतजावतमा समस्या || वडा अध्यक्ष द्वारा जेष्ठ नागरिकलाई निशुल्क भ्रमण || ट्राफिक प्रहरीले सवारीसाधनमाथि बिशेष निगरानी गर्ने || अभियुक्तलाई सजायको उपाय खोजी || तीन किलो सुनसहित पक्राउ || ट्रम्पलाई महासभा बैठकमै फ्रान्सेली राष्ट्रपतिले दिए कडा जवाफ || क्रिकेटमा अफगानिस्तानले देखायो क्षमता, भारतलाई रोक्यो बराबरीमा || दास परिवारलाई तीन लाख राहत सहयोग || आजदेखि सोह्रश्राद्ध सुरु || सडक निर्माणका लागि धर्ना || राजस्व असुलीमा भारी बृद्धि || 'विद्यार्थीको वृत्ती विकास’ सम्बन्धी पाँचौ कन्भेन्सन || राजपा नेपालको बैठक ११ गते || जनकपुरका अभियानीहरु झाडापखाला प्रभावित क्षेत्रमा || स्थानीय तहको अधिकार खोसिदै || डा भूसालद्धारा मितेरीपुल र बालगृहको स्थलगत निरिक्षण || श्रीमती बनाउँछु भनेर किशोरीलाई बलात्कार गर्ने युवक पक्राउ || एसिड पीडित दासको मृत्यु || बाल विवाह विरुद्द जनचेतना कार्यक्रम सम्पन्न || बालिका बलात्कृत || नदीमा डुबेर बालकको मृत्यु || सरकारको अधिनायकवादी शैलीलाई असफल पार्नुपर्छ : देउवा || महोत्तरीमा भन्सार छलेर ल्याएको १७ लाखको सामान बरामद || शिक्षकको परीक्षाका कारण विद्यालय बन्द || डेरी उद्योगबाट तीस हजार युवालाई रोजगारी || चप्पल उद्योगमा श्रम शोषण || प्रदेशको नामांकन र राजधानीमा विवाद || एसिड प्रहारबाट घाइते युवतीको मृत्यु || माल्दिभ्सको राष्ट्रपतिमा विपक्षी दलका उम्मेदवार सोलिहलाई अग्रता || बार्सिलोना बराबरीमा रोकियो || सुचनाको माँग गर्दै राष्ट्रिय विद्यार्थी संघ रिले अनशनमा ||
मधेशमा बदलिंदो राजनैतिक शक्ति र बढदो उत्तरदायित्व

पौष २७, २०७४

मधेशमा बदलिंदो राजनैतिक शक्ति र बढदो उत्तरदायित्व

  • दिपेश कर्ण,वीरगंज 

शक्तिले जहिलेपनि आफूसाथ समानान्तर उत्तरदायित्व पनि लिएर आउँछ । विगतका केही वर्षदेखि मधेशले तत्कालिन सत्तारुढ एवं शक्तिमा रहेका दलसमक्ष मात्र हैन अपितु समस्त राष्ट्र लगायत अन्तराष्ट्रिय समुदाय समक्षसमेत आफ्नो रुष्टतालाई कारण र समाधानका मार्गसहित बारम्बार अनेकन शान्तिपूर्ण आन्दोलन र वार्ता आदि मार्फत प्रदर्शित गर्दैआएको छ । यसको उदाहरण वि.सं.२०६२।६३ को त्यो महाजनआन्दोलनलाई लिनसकिन्छ जसमा मधेशका लगभग हरेक घर,हरेक मधेशीले देशमा आफनो समानान्तर अधिकार,सम्मान र विकासका लागि शान्तिपूर्ण आन्दोलनलाई रोजे जसमा सडक तिनका संघर्षपथ थिए भने,दशकौंका उपेक्षाले करुण एवं रुष्ट परि वायुमण्डल गुंजायमान गर्नेगरी नाराको स्वरुपमा निस्किरहेका तिनका आवाज नै तिनका शस्त्र थिए । देश प्रजातान्त्रिक थियो र तसर्थ उक्त आन्दोलन पनि असंवैधानिक थिएन । तत्कालिन सत्तापक्षद्वारा मागमाथि समर्थन त जताइयो तर अफसोस पूर्ण कार्यान्वयन तात्तातै पस्किएन,मधेशी नेपाली जनता शान्त थिए तर संतुष्ट थिएनन् । फलस्वरुप वि.सं.२०७२ सालतिर यो असंतुष्टिले अर्को जनआन्दोलनको स्वरुप लिनगयो,तत्पश्चात त्यो ६ महिनाको भयावह मधेश बन्द, राष्ट्रको प्रमुख आर्थिकद्वारको साथसाथै समस्त अधिराज्यको एउटा विशालजनसांख्यिक शक्ति भनी चिनिने मधेश रुष्ट भइसंविधानको विरोध गरिरहेको वेला राष्ट्रमा संविधान जारी हुनु,दर्जनौ मधेशी शहादत प्राप्त गर्नु भने दर्जनौ घायल हुनु,विषम अंकगणितिय आर्थिक,सांस्कृतिक,भौतिक र भावनात्मक क्षति मधेशमा हुनु जस्ता अकल्पनीय र दुःखद समय मधेशले भाग्नुपर्यो । मधेशीनेपालीले सत्तामा आसिन शक्तिसित आफनो न्यायिक पक्षको अपेक्षा राख्दै सायद बारम्बार विरोध,आन्दोलन,नारा,मधेश बन्दजस्ता अनेकन उपाय अपनाइ तिनका ध्यानाकर्षन चाहिरहेका थिए तर एक दशक भन्दा माथिको समय सिमा नाँघिसकेको थियो र मधेशले सम्पूर्ण माग पूराहुनु त टाढाको कुरा थियो एउटा नया अकल्पनीय विवाद पायो र त्यो हो “ मधेशको सिमांकन ” ।

तर स्थानीय चुनावमा र त्यसभन्दा पनि बढी संविधानसभा र प्रदेशसभा चुनावमा मधेशीदल र मधेशी जनशक्तिले विजय हासिलगरि जुन चमत्कारिक जनादेश पाए त्यसले कतै न कतै समस्त मधेशीनेपाली जनताको अपेक्षा र त्यसबाट विजयि दलको ती जनताप्रतिको उत्तरदायित्वलाई छर्लङ पार्छ । आशा र विश्वासले भरिएका ती मधेशी जनताका आँखाले आगामिका ती दिनहरुलाई सुखद सफलिभुत भएको हेर्न चाहन्छन । १,४७,१८१ वर्गकिलोमिटर क्षेत्रफल भएको आफनो राष्ट्रमा देशको संवैधानिक नागरिक भएरपनि,ऐनअनुसारको कर तिरेरपनि किन हो देशमा छिमेकको पल्लो गाउँजान भारतीय मार्ग नै विकल्परहेको भन्ने प्रश्नको जवाफ बाटो बनेको हेरेर लिनचाहन्छन् न कि अर्थमन्त्रालयको मात्र किताबी योजना र राष्ट्रिय टिभी च्यानेलमा प्रकाशित हुने धेरैजसो निरस राजनैतिक वादविवाद सुनेर । विद्यार्थीले उच्च र प्राविधिक शिक्षाका लागि घरभन्दा कोशौँ दूर त्रिशुलीमाथि दुर्घटनाको डर खप्दै राजधानी नै धाउनुपर्ने बाध्यताबाट मुक्त भई आफनै क्षेत्रमा पढने सन्तुष्टिपाउने आशामा छन् भने मधेशमा अब सस्तो र गुणस्तरीय अस्पताल–अस्पतालमा योग्य चिकित्सक र आवश्यक उपकरण उपलब्ध हुनेछन त्यो पनि बिहान ९ः३० देखि साँझ ५ः३० सम्म भन्ने विश्वासमा नै मधेशी दलहरुका जितमा स्वस्तिक लगाएका होलान् ।
मधेश नेपालको अदभुत उर्बराशक्ति भएको भू–भागको धनी भुमीखण्ड भनी चिनिन्छ तर तथ्यांकलाई हेर्ने हो भने नेपालकै कुल ग्राहस्त उत्पादनमा सन् २०१०को तथ्यांकानुसार सेवाहरुबाट ४५५,उद्योगतिर २०५ र कृषिबाट मात्र ३५५ रहेको देखियो । निर्यात तर्फ सन्२०१५ को तथ्यांकअनुसार भारतसँग करिब ६१५ र संयुक्तराज्य अमेरिकासँग करिब ९५ को व्यावसायिक वातावरण रहेको देखिन्छ,मधेशका सम्पूर्ण जिल्लाहरुनै भारतीय सिमाना छोएका भौगोलिक संरचनालाई वरदानप्रमाणित गर्न आवश्यक छ मधेशमा धान,गहुँ,उँखु,जुट,कुखुरा,माछा,बोका,मकै,तरकारी जस्ता कृषिजन्य उत्पाद,जलविद्युत,औ्द्यौगिक उत्पादनलाई प्रोत्साहन दिइयोस र यथासम्भव निर्यातमा जोडदिन सहुलियत वातावरणको सृजना गरियोस । संसारलेनै जानेका तर देशमै ध्यानाकर्षणको अभावमुनि रहेका मधेशका धेरैजसो धार्मिक,साँस्कृतिक र परम्परागत धरोहर र मान्यताहरु अझपनि आवश्यक संरक्षण र पर्यटणका कारण बन्ने आशमा कुरिरहेका छन् ।
मधेशमा विजयी भई सत्तासम्भाल्न पुगेका सम्मानीय जनप्रतिनिधिहरुको काँधमा मधेशीजनताले महाजनादेशको शक्ति प्रदान गर्नुको साथै मधेशको बिकास,यहाँको शांतिसुरक्षा,शिक्षा,स्वास्थ्य,बन्द–हडतालमुक्त बजार र व्यापार,मधेशको कुनाकुनामा पुग्नसक्ने गरि ओछयाइएका खाल्डोरहित सडक,सिँचाइ र शून्यव्याजदरमा कृषिऋण र यस्ता अनेकौँ प्रगतिका सपनारुपि उत्तरदायित्वको गह«ो पोकोसमेत थाम्नलगाएका छन् । जरुरी छ अबको मधेश बन्द र हडतालको आगोमा बल्नु भन्दा तिव्र बिकास र भ्रष्टाचाररहित मधेशीनेपाली समाज निर्माणको उत्साहमा रमियोस् । विगतका केही तिता समयखण्डले भएभरको विकसित मधेशलाई कैयौं वर्षपछाडि धकेलिसकेको अवस्थामा ती कमीलाई भर्न अबको बिकासनिर्माणका गतिविधिहरुमा तिव्रता र पूर्ण ईमान्दारिताको ठूलो खाँचो रहेको छ । यहाँका वेरोजगार जनशक्तिलाई पूर्ण रोजगार प्रदान गर्नु,फोहोर व्यवस्थापन गर्न लगाउनु,वृक्षारोपणलाई ग्राह्यता दिन गाउँ र खासगरि शहरी क्षेत्रतिर प्रतिघर कम्तिमा  २ रुख हुनैपर्नेजस्ता प्रावधान विकसित गर्नु,निजामति सेवा,शिक्षक सेवा र सुरक्षानिकाय तर्फ सक्षम र योग्य मधेशीनेपाली जनशक्तिलाई उत्प्रेरणा र अवसर प्रदान गरि राष्ट्रको सेवा गर्ने मौका प्रदान गर्नु आदि जस्ता धेरै विचारणीय तथ्यहरु रहेकाछन् जुनकि मधेशका प्रादेशिक र केन्द्रीय सरकारका निमित्त समेत ठूलो उत्तरदायित्वको विषयवस्तु रहेको छ ।
नेपालमा अबको राजनैतिक,प्रशासनिक र आर्थिक संरचनामा मधेशको प्रभावशाली अर्थव्यवस्थाका लागि प्रादेशिक सरकारबाट चालिएका कदमहरुले तिनका बिकासप्रतिका दूरदर्शितालाई प्रष्टयाउनेछ । बिकास,रोजगार,शान्तिसुरक्षा आदिका लागि गरिएका जनप्रतिनिधिका वक्तव्यहरु लाई जीवन्तता दिन बजेट कहाँबाट र कसरी आउने हो ?मुल्य अभिवृद्धिकरमा कटौति हुने हो कि?अन्तरप्रदेशिय आयात–निर्यातमा कुनै कर लाग्ने हो कि?आयकरमा केही सुविधा थप हुने होकि?आदि धेरै आर्थिक नीतिहरुको निर्णयको स्वरुप मधेशमा हुने सत्ताबाट जनताले हेर्ने प्रतिक्षामा छन् । जनसाधारणलाई बचत प्रति उन्मुख गरि सार्वजनिक बिकासकालागि लगानीमा उत्प्रेरित गर्नु र यस्ता कार्यका लागि वचतमा अधिक व्याजदर र त्यस्ता लगानीमा करछुटको व्यवस्थापनले बिकासनिर्माणलाई ठुलो टेवा पु¥याउनेछ । वर्षाैँदेखिको उपयुक्त व्यवस्थापनको प्रतिक्षामा रहेको मधेशमा मनग्य शिक्षित र योग्य जनशक्तिको सागर विद्यमान रहेको छ, जुनसुकै बेलापनि प्रारम्भ गर्नसकिने भौतिक पूर्वाधारका लागि समतल जमिन छ, बीज छरे केहीमहिनामै सुनझँै चम्किने धान र गँहु फलाएरदिने उब्जाउ जमिन छ,नेपालका पहाडबाट बगेर आएका महान नदीहरुको बेगलाई मधेशीनेपाली भु–भागले  शताब्दीयौँदेखि थाम्दैआएको छ र जलकुबेर बन्न सफलभएको छ,त्रेतायुगको रामायणसँग सम्बन्ध राख्ने जानकीमन्दिर र यस्ता अनेकौँ पर्यटकीय केन्द्रहरु विद्यमान छन् तसर्थ यी र यस्ता अनेकौँ पक्षहरुमा ध्यानाकर्षण दिई समग्र मधेशको विकास र प्रगतिलाई वास्तविक कार्यान्वयनमा ल्याउनु वास्तवमा अहिलेको मधेश र केन्दीय सत्ताको लागि ठूलो उत्तरदायित्वको विषयवस्तु बन्नगएको छ ।

रौतहट । जिल्ला अदालतले लालबकैया नदीको पुलका निर्माण...

सर्लाही । नगद नौ हजार घुस रकम सहित नापी कार्यालय...

महोत्तरी । महोत्तरीको गौशालामा मृतावस्थामा चितुवा फेला परेको छ ।...

सर्लाही । हुलाकी राजमार्ग अन्तर्गत ...

जनकपुरधाम । जनकपुर उप–महानगरपालिका...

काठमाडौँ : महानगरीय प्रहरी परिसर काठमाडौँले तीन किलोग्राम सुनसहित...

न्यूयोर्क । फ्रान्सका राष्ट्रपति इमानुयल माक्रोंले संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभामा...

दुबई । एसिया कप क्रिकेटमा भारत र अफगानिस्तानले रोमाञ्चक बराबरी...

चन्द्रनिगाहपुर । तेजाब आक्रमणमा परी मृत्यु भएकी रौतहट...

जनकपुरधाम । प्रत्येक वर्ष आश्विन कृष्ण पक्षदेखि सुरु हुने सोह्रश्राद्ध...

जनकपुरधाम ।सडकमा रहेका खाल्डाखुल्डी र पानी जम्ने समस्याबाट छुटकाराका लागि...

राजेन्द्र यादव , जनकपुरधाम ।आन्तरिक राजस्व कार्यालय जनकपुरले गत आर्थिक...

जनकपुरधाम । जनकपुरको निजि विद्यालय मोनाष्टिक ईगलिंश बोर्डिङ्ग स्कुलद्वारा सोमवारदेखि...

जनकपुरधाम । राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल धनुुषा अध्यक्ष मण्डल र...

जनकपुरधाम । झाडापखाला प्रभावित क्षेत्र महोत्तरीको जलेश्वर नगरपालिका वडा नं....

काठमाण्डु । संघिय सरकारले स्थानीय तहको अधिकार खोस्न थालेको छ...

वीरगंज । वीरगन्ज महानरपालिकाद्धारा भइरहेको निमार्णकार्य तथा बालगृहको प्रमुख प्रशासकिय...

मलंगवा । सर्लाही हरिवनका स्थानियबासीहरुले १७ वर्षिया...

चन्द्रपुर । चन्द्रपुरमा (रौतहट) एसिड आक्रमणबाट गम्भीर बनेकी रौतहट...

चन्द्रपुर । बाल विवाह विरुद्द सचेतना कार्यक्रम अर्तगत परियोजना शुरुवात,अन्तत्र्रिmया...

भद्रपुर : झापाको हल्दिबारी गाउँपालिकामा चार वर्षीया बालिका बलात्कृत...

घोडाघोडी : नुहाउने क्रममा शिवगङ्गा नदीमा डुबेर आज एक बालकको...

काठमाडौं । प्रमुख प्रतिपक्ष दल नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवाले...

महोत्तरी । जिल्ला भन्सार कार्यालयले भन्सार छलेर ल्याएको साढे १७...

डडेल्धुरा : शिक्षक सेवा आयोगको परीक्षाका कारण जिल्लाका धेरै...

पाल्पा : डेरी उद्योगले नेपालमा ३० हजारभन्दा बढी बेरोजगार युवालाई...

विराटनगर : मोरङको बूढीगङ्गा गाउँपालिका बाँसबारीमा रहेको ‘हाइलाइफ’ चप्पल...

विराटनगर । प्रदेश नम्बर १ को स्थायी राजधानी र नामाकरणको...

काठमाडौं । एसिड प्रहारबाट गम्भीर घाइते भएकी रौतहटको चन्द्रपुर...

माल्दिभ्स । माल्दिभ्सका विपक्षी दलका नेता इब्राहिम मोहम्मद सोलिहले राष्ट्रपति...

स्पेन । स्पेसिन लिग फुटबलको जारी सिजनमा बार्सिलोनाले पहिलो पटक...

मलंगवा । सर्लाहीको सदरमुकाम मलंगवामा राष्ट्रिय विद्यार्थी संघले तीन...