ताजा समाचार
प्रदेश नं २ मा शपथ सम्पन्न || खुकुरी प्रहार गरी श्रीमतीको हत्या || गुल्मीको रिडी मेलामा ३७ करोडभन्दा बढीको कारोबार || काबुलको होटलमा सुरक्षाकर्मी र बन्दुकधारीबीच भिडन्त, दुईको मृत्यु, पाँच जना || प्रदेशसभा सदस्यहरुको शपथ आज हुँदै, यस्तो छ तयारी || लमजुङमा पुनःनिर्माणले गति लिँदै || पर्यटकलाई समेत लक्षित गर्दै अत्याधुनिक मन्दिर || म्यानचेस्टर सिटी, म्यानचेस्टर युनाइटेड, आर्सनल र चेल्सी विजयी, सिटी शिर्ष || चार सयभन्दा बढी कोरियाली बौद्धमार्गीद्वारा विश्व शान्तिको प्रार्थना || आमा सेतुली माया स्मृति वृत्तिबाट आनन्दित गृह सम्मानित || प्रदेश सभा सदस्यको शपथ ग्रहण व्यापार संघमा || ‘मैथिली भाषाको पाठ्यपुस्तक उपलब्ध छैन्’ || कवि उदयको कृति प्रर्दशनी हुने || समानुपातिकमा मुस्लिम, दलितलाई नराखेकोमा गठबन्धनको आपति || इङ्गलिस प्रियिमर लिगमा आज आठ खेल हुँदै || जनकपुरधामलाई राजधानी तोकिएपछि नगरमा दीपावली || जब श्रद्धाले भनिन्–‘म पनि अब ध्यान गर्छु !’ || राष्ट्र बैंकले गेष्टहाउस दिएन् || मधेशवादी दलको सरकार निश्चित : राजपा नेता यादव || बलिदानी दिवसमा नेत्रदान || राजपा अध्यक्ष मण्डलको बैठक आज || कांग्रेस बैठकमा देउवामाथि आक्रोशः ‘सभापति हुँ भन्दैमा धम्क्याउने ?’ || अध्यक्ष महन्थ ठाकुरको बुझिनसक्नुको सम्धी-सम्धिनी मोह || सुरक्षा रणनीति परिवर्तन गर्ने अमेरिकाको संकेत, रुस र चीन जस्ता || France - Germany || अलमलमा उपत्यकाका यातायात कं || चिसोपीडित परिवारलाई कम्बल || दुवै आँखा दान गर्ने घोषणा || तीन महिला सगरमाथा चढ्ने || हिमालय युवा क्लवको सप्ताहव्यापी साधारणसभा अन्तर्गत सरसफाई सम्पन्न || डा. केसीले स्वास्थ्य जाँचसँगै न्यानो वाँड || गरुडा खानेपालीको पहिलो साधारण सभा सम्पन्न || सत्याग्रह पुरुष डा. केसीले रौतहटमा बाँडे न्यानो कपडा || परिवारका सबै रोगी भएपछि रामपरिको बिचल्ली || चार जना सुरुङ्ग चोर सहित पाँच पक्राउ || सप्तरीमा भएको ट्रक दुर्घटनामा पाँच जना गम्भिर घाइते || झुटकीका दलित समुदायलाई ब्लायाङ्गकेट वितरण || सप्तरीमा चिसोबाट कठयाङ्गिएर मुखियाको मृत्यु || प्रदेश नम्बर २ मा काँग्रेस सहितको सरकार || साँसद यादवव्दारा ५ हजार बढी कम्बल वितरण ||
मधेशमा बदलिंदो राजनैतिक शक्ति र बढदो उत्तरदायित्व

पौष २७, २०७४

मधेशमा बदलिंदो राजनैतिक शक्ति र बढदो उत्तरदायित्व

  • दिपेश कर्ण,वीरगंज 

शक्तिले जहिलेपनि आफूसाथ समानान्तर उत्तरदायित्व पनि लिएर आउँछ । विगतका केही वर्षदेखि मधेशले तत्कालिन सत्तारुढ एवं शक्तिमा रहेका दलसमक्ष मात्र हैन अपितु समस्त राष्ट्र लगायत अन्तराष्ट्रिय समुदाय समक्षसमेत आफ्नो रुष्टतालाई कारण र समाधानका मार्गसहित बारम्बार अनेकन शान्तिपूर्ण आन्दोलन र वार्ता आदि मार्फत प्रदर्शित गर्दैआएको छ । यसको उदाहरण वि.सं.२०६२।६३ को त्यो महाजनआन्दोलनलाई लिनसकिन्छ जसमा मधेशका लगभग हरेक घर,हरेक मधेशीले देशमा आफनो समानान्तर अधिकार,सम्मान र विकासका लागि शान्तिपूर्ण आन्दोलनलाई रोजे जसमा सडक तिनका संघर्षपथ थिए भने,दशकौंका उपेक्षाले करुण एवं रुष्ट परि वायुमण्डल गुंजायमान गर्नेगरी नाराको स्वरुपमा निस्किरहेका तिनका आवाज नै तिनका शस्त्र थिए । देश प्रजातान्त्रिक थियो र तसर्थ उक्त आन्दोलन पनि असंवैधानिक थिएन । तत्कालिन सत्तापक्षद्वारा मागमाथि समर्थन त जताइयो तर अफसोस पूर्ण कार्यान्वयन तात्तातै पस्किएन,मधेशी नेपाली जनता शान्त थिए तर संतुष्ट थिएनन् । फलस्वरुप वि.सं.२०७२ सालतिर यो असंतुष्टिले अर्को जनआन्दोलनको स्वरुप लिनगयो,तत्पश्चात त्यो ६ महिनाको भयावह मधेश बन्द, राष्ट्रको प्रमुख आर्थिकद्वारको साथसाथै समस्त अधिराज्यको एउटा विशालजनसांख्यिक शक्ति भनी चिनिने मधेश रुष्ट भइसंविधानको विरोध गरिरहेको वेला राष्ट्रमा संविधान जारी हुनु,दर्जनौ मधेशी शहादत प्राप्त गर्नु भने दर्जनौ घायल हुनु,विषम अंकगणितिय आर्थिक,सांस्कृतिक,भौतिक र भावनात्मक क्षति मधेशमा हुनु जस्ता अकल्पनीय र दुःखद समय मधेशले भाग्नुपर्यो । मधेशीनेपालीले सत्तामा आसिन शक्तिसित आफनो न्यायिक पक्षको अपेक्षा राख्दै सायद बारम्बार विरोध,आन्दोलन,नारा,मधेश बन्दजस्ता अनेकन उपाय अपनाइ तिनका ध्यानाकर्षन चाहिरहेका थिए तर एक दशक भन्दा माथिको समय सिमा नाँघिसकेको थियो र मधेशले सम्पूर्ण माग पूराहुनु त टाढाको कुरा थियो एउटा नया अकल्पनीय विवाद पायो र त्यो हो “ मधेशको सिमांकन ” ।

तर स्थानीय चुनावमा र त्यसभन्दा पनि बढी संविधानसभा र प्रदेशसभा चुनावमा मधेशीदल र मधेशी जनशक्तिले विजय हासिलगरि जुन चमत्कारिक जनादेश पाए त्यसले कतै न कतै समस्त मधेशीनेपाली जनताको अपेक्षा र त्यसबाट विजयि दलको ती जनताप्रतिको उत्तरदायित्वलाई छर्लङ पार्छ । आशा र विश्वासले भरिएका ती मधेशी जनताका आँखाले आगामिका ती दिनहरुलाई सुखद सफलिभुत भएको हेर्न चाहन्छन । १,४७,१८१ वर्गकिलोमिटर क्षेत्रफल भएको आफनो राष्ट्रमा देशको संवैधानिक नागरिक भएरपनि,ऐनअनुसारको कर तिरेरपनि किन हो देशमा छिमेकको पल्लो गाउँजान भारतीय मार्ग नै विकल्परहेको भन्ने प्रश्नको जवाफ बाटो बनेको हेरेर लिनचाहन्छन् न कि अर्थमन्त्रालयको मात्र किताबी योजना र राष्ट्रिय टिभी च्यानेलमा प्रकाशित हुने धेरैजसो निरस राजनैतिक वादविवाद सुनेर । विद्यार्थीले उच्च र प्राविधिक शिक्षाका लागि घरभन्दा कोशौँ दूर त्रिशुलीमाथि दुर्घटनाको डर खप्दै राजधानी नै धाउनुपर्ने बाध्यताबाट मुक्त भई आफनै क्षेत्रमा पढने सन्तुष्टिपाउने आशामा छन् भने मधेशमा अब सस्तो र गुणस्तरीय अस्पताल–अस्पतालमा योग्य चिकित्सक र आवश्यक उपकरण उपलब्ध हुनेछन त्यो पनि बिहान ९ः३० देखि साँझ ५ः३० सम्म भन्ने विश्वासमा नै मधेशी दलहरुका जितमा स्वस्तिक लगाएका होलान् ।
मधेश नेपालको अदभुत उर्बराशक्ति भएको भू–भागको धनी भुमीखण्ड भनी चिनिन्छ तर तथ्यांकलाई हेर्ने हो भने नेपालकै कुल ग्राहस्त उत्पादनमा सन् २०१०को तथ्यांकानुसार सेवाहरुबाट ४५५,उद्योगतिर २०५ र कृषिबाट मात्र ३५५ रहेको देखियो । निर्यात तर्फ सन्२०१५ को तथ्यांकअनुसार भारतसँग करिब ६१५ र संयुक्तराज्य अमेरिकासँग करिब ९५ को व्यावसायिक वातावरण रहेको देखिन्छ,मधेशका सम्पूर्ण जिल्लाहरुनै भारतीय सिमाना छोएका भौगोलिक संरचनालाई वरदानप्रमाणित गर्न आवश्यक छ मधेशमा धान,गहुँ,उँखु,जुट,कुखुरा,माछा,बोका,मकै,तरकारी जस्ता कृषिजन्य उत्पाद,जलविद्युत,औ्द्यौगिक उत्पादनलाई प्रोत्साहन दिइयोस र यथासम्भव निर्यातमा जोडदिन सहुलियत वातावरणको सृजना गरियोस । संसारलेनै जानेका तर देशमै ध्यानाकर्षणको अभावमुनि रहेका मधेशका धेरैजसो धार्मिक,साँस्कृतिक र परम्परागत धरोहर र मान्यताहरु अझपनि आवश्यक संरक्षण र पर्यटणका कारण बन्ने आशमा कुरिरहेका छन् ।
मधेशमा विजयी भई सत्तासम्भाल्न पुगेका सम्मानीय जनप्रतिनिधिहरुको काँधमा मधेशीजनताले महाजनादेशको शक्ति प्रदान गर्नुको साथै मधेशको बिकास,यहाँको शांतिसुरक्षा,शिक्षा,स्वास्थ्य,बन्द–हडतालमुक्त बजार र व्यापार,मधेशको कुनाकुनामा पुग्नसक्ने गरि ओछयाइएका खाल्डोरहित सडक,सिँचाइ र शून्यव्याजदरमा कृषिऋण र यस्ता अनेकौँ प्रगतिका सपनारुपि उत्तरदायित्वको गह«ो पोकोसमेत थाम्नलगाएका छन् । जरुरी छ अबको मधेश बन्द र हडतालको आगोमा बल्नु भन्दा तिव्र बिकास र भ्रष्टाचाररहित मधेशीनेपाली समाज निर्माणको उत्साहमा रमियोस् । विगतका केही तिता समयखण्डले भएभरको विकसित मधेशलाई कैयौं वर्षपछाडि धकेलिसकेको अवस्थामा ती कमीलाई भर्न अबको बिकासनिर्माणका गतिविधिहरुमा तिव्रता र पूर्ण ईमान्दारिताको ठूलो खाँचो रहेको छ । यहाँका वेरोजगार जनशक्तिलाई पूर्ण रोजगार प्रदान गर्नु,फोहोर व्यवस्थापन गर्न लगाउनु,वृक्षारोपणलाई ग्राह्यता दिन गाउँ र खासगरि शहरी क्षेत्रतिर प्रतिघर कम्तिमा  २ रुख हुनैपर्नेजस्ता प्रावधान विकसित गर्नु,निजामति सेवा,शिक्षक सेवा र सुरक्षानिकाय तर्फ सक्षम र योग्य मधेशीनेपाली जनशक्तिलाई उत्प्रेरणा र अवसर प्रदान गरि राष्ट्रको सेवा गर्ने मौका प्रदान गर्नु आदि जस्ता धेरै विचारणीय तथ्यहरु रहेकाछन् जुनकि मधेशका प्रादेशिक र केन्द्रीय सरकारका निमित्त समेत ठूलो उत्तरदायित्वको विषयवस्तु रहेको छ ।
नेपालमा अबको राजनैतिक,प्रशासनिक र आर्थिक संरचनामा मधेशको प्रभावशाली अर्थव्यवस्थाका लागि प्रादेशिक सरकारबाट चालिएका कदमहरुले तिनका बिकासप्रतिका दूरदर्शितालाई प्रष्टयाउनेछ । बिकास,रोजगार,शान्तिसुरक्षा आदिका लागि गरिएका जनप्रतिनिधिका वक्तव्यहरु लाई जीवन्तता दिन बजेट कहाँबाट र कसरी आउने हो ?मुल्य अभिवृद्धिकरमा कटौति हुने हो कि?अन्तरप्रदेशिय आयात–निर्यातमा कुनै कर लाग्ने हो कि?आयकरमा केही सुविधा थप हुने होकि?आदि धेरै आर्थिक नीतिहरुको निर्णयको स्वरुप मधेशमा हुने सत्ताबाट जनताले हेर्ने प्रतिक्षामा छन् । जनसाधारणलाई बचत प्रति उन्मुख गरि सार्वजनिक बिकासकालागि लगानीमा उत्प्रेरित गर्नु र यस्ता कार्यका लागि वचतमा अधिक व्याजदर र त्यस्ता लगानीमा करछुटको व्यवस्थापनले बिकासनिर्माणलाई ठुलो टेवा पु¥याउनेछ । वर्षाैँदेखिको उपयुक्त व्यवस्थापनको प्रतिक्षामा रहेको मधेशमा मनग्य शिक्षित र योग्य जनशक्तिको सागर विद्यमान रहेको छ, जुनसुकै बेलापनि प्रारम्भ गर्नसकिने भौतिक पूर्वाधारका लागि समतल जमिन छ, बीज छरे केहीमहिनामै सुनझँै चम्किने धान र गँहु फलाएरदिने उब्जाउ जमिन छ,नेपालका पहाडबाट बगेर आएका महान नदीहरुको बेगलाई मधेशीनेपाली भु–भागले  शताब्दीयौँदेखि थाम्दैआएको छ र जलकुबेर बन्न सफलभएको छ,त्रेतायुगको रामायणसँग सम्बन्ध राख्ने जानकीमन्दिर र यस्ता अनेकौँ पर्यटकीय केन्द्रहरु विद्यमान छन् तसर्थ यी र यस्ता अनेकौँ पक्षहरुमा ध्यानाकर्षण दिई समग्र मधेशको विकास र प्रगतिलाई वास्तविक कार्यान्वयनमा ल्याउनु वास्तवमा अहिलेको मधेश र केन्दीय सत्ताको लागि ठूलो उत्तरदायित्वको विषयवस्तु बन्नगएको छ ।

जनकपुरधाम । प्रदेश नम्बर २ का प्रदेश सभा सदस्यहरुलाई जनकपुर...

सुरुङ्गा, झापा : झापाको अर्जुनधारा नगरपालिका–१ निवासी एक व्यक्तिले श्रीमतीको...

गुल्मी : गुल्मीको रिडीमा सञ्चालन भएको रिडी मेलामा यस पटक...

काठमाडौं । अफगानिस्तानको काबुलस्थित इन्टरकन्टिनेन्टल होटलमा सुरक्षाकर्मी र बन्दुकधारीबीच भिडन्त...

काठमाडौं । प्रदेशसभा सदस्यहरुको शपथ आज हुँदै छ । सातै...

बेसीशहर, लमजुङ : सरकारी राहत पाएसँगै जिल्लामा पुनःनिर्माणले गति लिएको...

चितवन : नेपालका धार्मिक तीर्थस्थलहरुले स्वदेशी र विदेशी पर्यटकलाई आकर्षित...

काठमाडौं । इङ्गलिस प्रिमियर लिग फुटबल प्रतियोगितामा म्यानचेस्टर सिटी,...

जितपुर, कपिलवस्तु : दक्षिण कोरियाबाट आएका ४३० भन्दा बढी बौद्धमार्गीले...

पोखरा : सिद्धि–सेतुली स्मृति प्रतिष्ठान पोखराले यस वर्षको आमा सेतुली...

जनकपुरधाम । प्रदेश नम्बर २ का प्रदेश सभा सदस्यहरुलाई जनकपुर...

जनकपुरधाम । धनुषाको सामुदायिक विद्यालयहरुमा स्थानीय भाषाको पाठ्यक्रम उपलब्ध गराउनुपर्ने...

जनकपुरधाम । कवि उदय राजको अमरकृति सत्यमेव जयते प्रर्दशनी हुने...

जनकपुरधाम । राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपालले समानुपातिक कोटामा मुस्लिम दलितलाई...

काठमाडौ । इङ्गलिस प्रियिमर लिगअन्तर्गत आज आठ खेल हुँदै छन्...

जनकपुरधाम : जनकपुरधामलाई प्रदेश न. २ को अस्थायि राजधानी वनाउने...

काठमाडौं । भारत, नयाँदिल्लीको पाँचतारे होटल ‘द ललित’को विशेष...

प्रदेश प्रमुख होटेलमा रहने, जचुकालि बंगलाको मर्मत सुरु टुडे समाचारदाता जनकपुरधाम ।प्रदेश...

महेश सिंह महतो , सिरहा । राष्टिय जनता पार्टी नेपालका...

लहान ।सहिद रमेश महतोको बलिदानी दिवसको अवसरमा शुक्रवार मधेश आन्दोलनका...

काठमाण्डु । प्रदेश र प्रतिनिधि सभाको समानुपातिक तर्फ समावेशी नगरेको...

काठमाडौं । कांग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवाको पार्टी सञ्चालन कार्यशैलीलाई लिएर...

काठमाडौं । ‘मरे तो मुक्ति जिए त मधेस’ यो भनाइ...

काठमाडौं । अमेरिकाले आफ्नो रक्षा रणनीति परिवर्तन गर्ने संकेत...

France's President Emmanuel Macron, right, and German...

काठमाडौँ : काठमाडौँ उपत्यकाका यात्रुलाई सस्तो, सुलभस्तरीय र भरपर्दो नगर...

लहान : शीतलहरका कारण पीडित विपन्न परिवारलाई सप्तरीको खड्ग नगरपालिकाले...

लहान : मधेश आन्दोलनका अगुवा कृष्णबहादुर यादवले शुक्रबार ११औँ ‘बलिदानी...

काठमाडौँ : वैदेशिक रोजगारीबाट फर्किएका पीडित, दलित र एकल महिलालाई...

धनुषा । हिमालय युवा क्लब नक्टाझिज धनुषाको २७औँ र हिमालय...

चन्द्रपुर । पटक पटक अनसन बसेर चर्चामा आएका डा. गोबिन्द...

रौतहट । रौतहटको गरुडा नगरपालिका वडा नम्बर ४ को...

रौतहट । सत्याग्रह पुरुषको उपनाम प्राप्त गरेका डा. गोविन्द केसीले...

सप्तरी । परिवारका चार जना सदस्यको मानसिक सन्तुलनमा समस्या...

सप्तरी । श्रृंखलाबद्ध चोरी तथा लुटपाटका घटनाले आजित भएको...

सप्तरी । बाक्लो हुस्सुका कारण चालकले बाटो ठम्याउन...

सप्तरी । विगत केही समय यता सप्तरी सहित तराई...

सप्तरी । विगत दुई सात्तादेखि बढेको अत्यधिक चिसोका कारण...

जनकपुरधाम । प्रदेश नम्बर २ मा काँग्रेस सहित फोरम राजपा...

लहान । राष्ट्र्यि जनता पार्टी (राजपा)नेपाल अध्यक्ष मण्डलका सदस्य एवं...