Fri, 18 Jan 2019
ताजा समाचार
चैत्र मसान्त भित्रमा पर्सा जिल्लालाई खुलादिशा मुक्त जिल्ला घोषणा गर्ने || सवारी साधनहरुको मेकानिकल चेक जाँचतथाचालकहरुको स्वास्थ्य परिक्षण || सरकारी अस्पतालमा औषधिको अभाव || वन सखाप पार्न लागेको प्रदेश मन्त्रीको आरोप || रेल खरिद गर्न सरकारको सैद्धान्ति सहमति || बेलायतकी महारानीका पति फिलिप सवारी दुर्घटनामा घाइते || बार्सिलोना कोपा डेल रे फुटबलको क्वाटरफाइनलमा || स्वास्थ्य अवस्था गम्भीर भएपछि डा. केसीलाई राति काठमाडौं ल्याइयो || २ करोड लागतमा अश्वमेध यज्ञ || वरियापट्टी गाउँपालिकामा संघर्ष समितिद्धरा धर्ना : कामकाज प्रभावित || सहारा विकास बैंकको सूचीकरण खारेज भएपछि कारोबारमा गिरावट || १८ वर्ष देखी फरार प्रतिवादी पक्राउ || डा.झाको लापर्वाहीले बिरामीको मृत्यु,अस्पतालमा तनाव || काँग्रेसलाई मजबुत बनाउनुको विकल्प छैन : नेता जोशी || एडिबीको काम गुणस्तरहिन भइरहेको गुनासो || जनता आवासले दलितको उठिबास || मेर्चाारा कार्बाही स्वरुप सप्तरीमा प्रहरी हवलदारमाथि गोली प्रहार , || अलपत्र परेका नेपाली कामदार नरेन्द्र स्वदेश फिर्ता || मिनि म्याराथनको उपाधि सुजनले जिते || २१ औं भूकम्पीय सुरक्षा दिवस मनाइँदै || सुन ६२ हजार नजिक || हात्तीबाट पिडित घर परिवारलाई नगरपालीकाले क्षतिपूर्ति दिने || बेटीलाई १ लाखको बीमा सुरु || संघिय सरकार विरुद्ध प्रदेश २ अदालत जाने || थारु समूदायको उत्थानका लागि प्रदेश सरकार प्रतिवद्ध : मुख्यमन्त्री राउत || लागुऔषध गाँजा सहित एक पक्राउ || ६ वर्ष पछि फरार प्रतिवादी पक्राउ || तराई–मधेशमा तिला सङ्क्रान्ति मनाइँदै || बालिका हत्यारालाई जन्मकैद || छ महीनाको अवधिमा रु १९ अर्बभन्दा बढी राजश्व सङ्कलन || सप्तरीमा मोटरसाइकल दुर्घटनामा सशस्त्र प्रहरीका यादवको मृत्यु || माघ १ गते प्रदेश २ मा सार्वजनिक विदा || २२ किलो गाँजा बरामद || भुकम्प जाेखिम व्यवस्थापनका लागि स्थानिय संञ्चारकर्मीहरूकाे लागि तालिम कर्यशाला सम्पन्न || सचिव झा पक्राउपछि रिहा, छानविन समिति गठन || तराई मधेशमा अब समस्या छैन : मन्त्री पोखरेल || सेनाले बलात्कारको प्रयास गरेको भन्दै ५ घण्टा राजमार्ग अवरुद्ध || सेनाबाट बलात्कार प्रयास, ५ घण्टा राजमार्ग अवरुद्ध || मधेशमा बैकल्पिक शक्ति निर्माण गरेर मूल मुद्दालाई जिवन्त राख्नुपर्छः संयोजक || जनकपुर जेसीजको ३६औ शाखा अधिवेशन सम्पन्न ||
मधेशमा बदलिंदो राजनैतिक शक्ति र बढदो उत्तरदायित्व

पौष २७, २०७४

मधेशमा बदलिंदो राजनैतिक शक्ति र बढदो उत्तरदायित्व

  • दिपेश कर्ण,वीरगंज 

शक्तिले जहिलेपनि आफूसाथ समानान्तर उत्तरदायित्व पनि लिएर आउँछ । विगतका केही वर्षदेखि मधेशले तत्कालिन सत्तारुढ एवं शक्तिमा रहेका दलसमक्ष मात्र हैन अपितु समस्त राष्ट्र लगायत अन्तराष्ट्रिय समुदाय समक्षसमेत आफ्नो रुष्टतालाई कारण र समाधानका मार्गसहित बारम्बार अनेकन शान्तिपूर्ण आन्दोलन र वार्ता आदि मार्फत प्रदर्शित गर्दैआएको छ । यसको उदाहरण वि.सं.२०६२।६३ को त्यो महाजनआन्दोलनलाई लिनसकिन्छ जसमा मधेशका लगभग हरेक घर,हरेक मधेशीले देशमा आफनो समानान्तर अधिकार,सम्मान र विकासका लागि शान्तिपूर्ण आन्दोलनलाई रोजे जसमा सडक तिनका संघर्षपथ थिए भने,दशकौंका उपेक्षाले करुण एवं रुष्ट परि वायुमण्डल गुंजायमान गर्नेगरी नाराको स्वरुपमा निस्किरहेका तिनका आवाज नै तिनका शस्त्र थिए । देश प्रजातान्त्रिक थियो र तसर्थ उक्त आन्दोलन पनि असंवैधानिक थिएन । तत्कालिन सत्तापक्षद्वारा मागमाथि समर्थन त जताइयो तर अफसोस पूर्ण कार्यान्वयन तात्तातै पस्किएन,मधेशी नेपाली जनता शान्त थिए तर संतुष्ट थिएनन् । फलस्वरुप वि.सं.२०७२ सालतिर यो असंतुष्टिले अर्को जनआन्दोलनको स्वरुप लिनगयो,तत्पश्चात त्यो ६ महिनाको भयावह मधेश बन्द, राष्ट्रको प्रमुख आर्थिकद्वारको साथसाथै समस्त अधिराज्यको एउटा विशालजनसांख्यिक शक्ति भनी चिनिने मधेश रुष्ट भइसंविधानको विरोध गरिरहेको वेला राष्ट्रमा संविधान जारी हुनु,दर्जनौ मधेशी शहादत प्राप्त गर्नु भने दर्जनौ घायल हुनु,विषम अंकगणितिय आर्थिक,सांस्कृतिक,भौतिक र भावनात्मक क्षति मधेशमा हुनु जस्ता अकल्पनीय र दुःखद समय मधेशले भाग्नुपर्यो । मधेशीनेपालीले सत्तामा आसिन शक्तिसित आफनो न्यायिक पक्षको अपेक्षा राख्दै सायद बारम्बार विरोध,आन्दोलन,नारा,मधेश बन्दजस्ता अनेकन उपाय अपनाइ तिनका ध्यानाकर्षन चाहिरहेका थिए तर एक दशक भन्दा माथिको समय सिमा नाँघिसकेको थियो र मधेशले सम्पूर्ण माग पूराहुनु त टाढाको कुरा थियो एउटा नया अकल्पनीय विवाद पायो र त्यो हो “ मधेशको सिमांकन ” ।

तर स्थानीय चुनावमा र त्यसभन्दा पनि बढी संविधानसभा र प्रदेशसभा चुनावमा मधेशीदल र मधेशी जनशक्तिले विजय हासिलगरि जुन चमत्कारिक जनादेश पाए त्यसले कतै न कतै समस्त मधेशीनेपाली जनताको अपेक्षा र त्यसबाट विजयि दलको ती जनताप्रतिको उत्तरदायित्वलाई छर्लङ पार्छ । आशा र विश्वासले भरिएका ती मधेशी जनताका आँखाले आगामिका ती दिनहरुलाई सुखद सफलिभुत भएको हेर्न चाहन्छन । १,४७,१८१ वर्गकिलोमिटर क्षेत्रफल भएको आफनो राष्ट्रमा देशको संवैधानिक नागरिक भएरपनि,ऐनअनुसारको कर तिरेरपनि किन हो देशमा छिमेकको पल्लो गाउँजान भारतीय मार्ग नै विकल्परहेको भन्ने प्रश्नको जवाफ बाटो बनेको हेरेर लिनचाहन्छन् न कि अर्थमन्त्रालयको मात्र किताबी योजना र राष्ट्रिय टिभी च्यानेलमा प्रकाशित हुने धेरैजसो निरस राजनैतिक वादविवाद सुनेर । विद्यार्थीले उच्च र प्राविधिक शिक्षाका लागि घरभन्दा कोशौँ दूर त्रिशुलीमाथि दुर्घटनाको डर खप्दै राजधानी नै धाउनुपर्ने बाध्यताबाट मुक्त भई आफनै क्षेत्रमा पढने सन्तुष्टिपाउने आशामा छन् भने मधेशमा अब सस्तो र गुणस्तरीय अस्पताल–अस्पतालमा योग्य चिकित्सक र आवश्यक उपकरण उपलब्ध हुनेछन त्यो पनि बिहान ९ः३० देखि साँझ ५ः३० सम्म भन्ने विश्वासमा नै मधेशी दलहरुका जितमा स्वस्तिक लगाएका होलान् ।
मधेश नेपालको अदभुत उर्बराशक्ति भएको भू–भागको धनी भुमीखण्ड भनी चिनिन्छ तर तथ्यांकलाई हेर्ने हो भने नेपालकै कुल ग्राहस्त उत्पादनमा सन् २०१०को तथ्यांकानुसार सेवाहरुबाट ४५५,उद्योगतिर २०५ र कृषिबाट मात्र ३५५ रहेको देखियो । निर्यात तर्फ सन्२०१५ को तथ्यांकअनुसार भारतसँग करिब ६१५ र संयुक्तराज्य अमेरिकासँग करिब ९५ को व्यावसायिक वातावरण रहेको देखिन्छ,मधेशका सम्पूर्ण जिल्लाहरुनै भारतीय सिमाना छोएका भौगोलिक संरचनालाई वरदानप्रमाणित गर्न आवश्यक छ मधेशमा धान,गहुँ,उँखु,जुट,कुखुरा,माछा,बोका,मकै,तरकारी जस्ता कृषिजन्य उत्पाद,जलविद्युत,औ्द्यौगिक उत्पादनलाई प्रोत्साहन दिइयोस र यथासम्भव निर्यातमा जोडदिन सहुलियत वातावरणको सृजना गरियोस । संसारलेनै जानेका तर देशमै ध्यानाकर्षणको अभावमुनि रहेका मधेशका धेरैजसो धार्मिक,साँस्कृतिक र परम्परागत धरोहर र मान्यताहरु अझपनि आवश्यक संरक्षण र पर्यटणका कारण बन्ने आशमा कुरिरहेका छन् ।
मधेशमा विजयी भई सत्तासम्भाल्न पुगेका सम्मानीय जनप्रतिनिधिहरुको काँधमा मधेशीजनताले महाजनादेशको शक्ति प्रदान गर्नुको साथै मधेशको बिकास,यहाँको शांतिसुरक्षा,शिक्षा,स्वास्थ्य,बन्द–हडतालमुक्त बजार र व्यापार,मधेशको कुनाकुनामा पुग्नसक्ने गरि ओछयाइएका खाल्डोरहित सडक,सिँचाइ र शून्यव्याजदरमा कृषिऋण र यस्ता अनेकौँ प्रगतिका सपनारुपि उत्तरदायित्वको गह«ो पोकोसमेत थाम्नलगाएका छन् । जरुरी छ अबको मधेश बन्द र हडतालको आगोमा बल्नु भन्दा तिव्र बिकास र भ्रष्टाचाररहित मधेशीनेपाली समाज निर्माणको उत्साहमा रमियोस् । विगतका केही तिता समयखण्डले भएभरको विकसित मधेशलाई कैयौं वर्षपछाडि धकेलिसकेको अवस्थामा ती कमीलाई भर्न अबको बिकासनिर्माणका गतिविधिहरुमा तिव्रता र पूर्ण ईमान्दारिताको ठूलो खाँचो रहेको छ । यहाँका वेरोजगार जनशक्तिलाई पूर्ण रोजगार प्रदान गर्नु,फोहोर व्यवस्थापन गर्न लगाउनु,वृक्षारोपणलाई ग्राह्यता दिन गाउँ र खासगरि शहरी क्षेत्रतिर प्रतिघर कम्तिमा  २ रुख हुनैपर्नेजस्ता प्रावधान विकसित गर्नु,निजामति सेवा,शिक्षक सेवा र सुरक्षानिकाय तर्फ सक्षम र योग्य मधेशीनेपाली जनशक्तिलाई उत्प्रेरणा र अवसर प्रदान गरि राष्ट्रको सेवा गर्ने मौका प्रदान गर्नु आदि जस्ता धेरै विचारणीय तथ्यहरु रहेकाछन् जुनकि मधेशका प्रादेशिक र केन्द्रीय सरकारका निमित्त समेत ठूलो उत्तरदायित्वको विषयवस्तु रहेको छ ।
नेपालमा अबको राजनैतिक,प्रशासनिक र आर्थिक संरचनामा मधेशको प्रभावशाली अर्थव्यवस्थाका लागि प्रादेशिक सरकारबाट चालिएका कदमहरुले तिनका बिकासप्रतिका दूरदर्शितालाई प्रष्टयाउनेछ । बिकास,रोजगार,शान्तिसुरक्षा आदिका लागि गरिएका जनप्रतिनिधिका वक्तव्यहरु लाई जीवन्तता दिन बजेट कहाँबाट र कसरी आउने हो ?मुल्य अभिवृद्धिकरमा कटौति हुने हो कि?अन्तरप्रदेशिय आयात–निर्यातमा कुनै कर लाग्ने हो कि?आयकरमा केही सुविधा थप हुने होकि?आदि धेरै आर्थिक नीतिहरुको निर्णयको स्वरुप मधेशमा हुने सत्ताबाट जनताले हेर्ने प्रतिक्षामा छन् । जनसाधारणलाई बचत प्रति उन्मुख गरि सार्वजनिक बिकासकालागि लगानीमा उत्प्रेरित गर्नु र यस्ता कार्यका लागि वचतमा अधिक व्याजदर र त्यस्ता लगानीमा करछुटको व्यवस्थापनले बिकासनिर्माणलाई ठुलो टेवा पु¥याउनेछ । वर्षाैँदेखिको उपयुक्त व्यवस्थापनको प्रतिक्षामा रहेको मधेशमा मनग्य शिक्षित र योग्य जनशक्तिको सागर विद्यमान रहेको छ, जुनसुकै बेलापनि प्रारम्भ गर्नसकिने भौतिक पूर्वाधारका लागि समतल जमिन छ, बीज छरे केहीमहिनामै सुनझँै चम्किने धान र गँहु फलाएरदिने उब्जाउ जमिन छ,नेपालका पहाडबाट बगेर आएका महान नदीहरुको बेगलाई मधेशीनेपाली भु–भागले  शताब्दीयौँदेखि थाम्दैआएको छ र जलकुबेर बन्न सफलभएको छ,त्रेतायुगको रामायणसँग सम्बन्ध राख्ने जानकीमन्दिर र यस्ता अनेकौँ पर्यटकीय केन्द्रहरु विद्यमान छन् तसर्थ यी र यस्ता अनेकौँ पक्षहरुमा ध्यानाकर्षण दिई समग्र मधेशको विकास र प्रगतिलाई वास्तविक कार्यान्वयनमा ल्याउनु वास्तवमा अहिलेको मधेश र केन्दीय सत्ताको लागि ठूलो उत्तरदायित्वको विषयवस्तु बन्नगएको छ ।

वीरगन्ज : पर्सा जिल्लालाई चैत्र मसान्तसम्ममा खुलादिशा मुक्त जिल्ला घोषणा...

जीतपुर : सवारी दुर्घटना न्युनिकरणकोलागि सवारी साधनहरुको मेकानिकल...

सिरहा : सिरहाको बरियारपट्टी गाउँपालिकामा रहेका सरकारी अस्पतालमा औषधिको...

जनकपुरधाम । प्रदेश २ का उधोग पर्यटन, वन तथा वातावरण...

भारतको जयनगरदेखि जनकपुरधाम सम्म पहिलो चरणमा सञ्चालन गर्न नेपाल सरकारले...

लण्डन । बेलायतकी महारानी एलिजाबेथ द्वितीयका पति फिलिप एक...

काठमाडौं । लेभान्तेलाई पाखा लगाँउदै बार्सिलोना स्पेनिस कप अर्थात कोपा...

काठमाडौं : चिकित्सा शिक्षा सुधारको माग गरेर १६ औं...

वीरगन्ज । अश्वमेध गायत्री महायज्ञको तयारी अन्तिम चरणमा पुगेको छ...

सिरहाको वरियापट्टी गाउँकार्यपालिकाको प्राङगनमा संघर्ष समितिले आज देखि कामकाज प्रभावित...

सर्लाही : देव विकास बैंकसँग मर्जरको प्रकृयामा रहेको सहारा...

बारा । १८ वर्ष देखि फरार रहेका चुरी मुद्दाका प्रतिवादी...

गजेन्द्रनारायण सिंह सगरमाथा अस्पतालमा उपचारका क्रममा बुधवार एक जना बिरामीको...

जनकपुरधाम । नेपाली काँग्रेसका केन्द्रिय सदस्य नवीन्द्रराज जोशीले काँग्रेसलाई मजबुत...

एसियाली विकास बैंक (एडिबी)द्धारा संचालित विकास निर्माणका कामहरु गुणस्तरहीन भइरहेको...

सिरहा । जनता अावास कार्यक्रमका कारण नवराजपुर गाउँपालिकाका ५० घर...

सप्तरीमा गएराति एक जना प्रहरी हवल्दार महेन्द्र चतरी यादवमाथि अज्ञात...

सुरेन्द्र महतो , जोहोर, मलेशिया : मलेशियामा...

तनहुँ । तनहुँको बन्दीपुरमा आयोजना गरिएको मिनि म्याराथनको उपाधि बन्दीपुरका...

काठमाडौं । २१ औं भूकम्पीय सुरक्षा दिवस विभिन्न कार्यक्रम गरी...

जनकपुरधाम । सुनको मुल्य बढने क्रम हप्तादिन देखि जारी छ...

सर्लाहीको लालबन्दी नगरपालीकाले जंगली हात्तीले क्षति पुर्याएका घरका पिडित परिवारलाई...

प्रदेश २ को आठ जिल्लामा आजबाट जन्मिने सबै बेटीको १...

जनकपुरधाम । संघिय (केन्द्र)सरकारले संसदमा दर्ता गरेको ‘नेपाल प्रहरी र...

सप्तरी । प्रदेश २ का मुख्यमन्त्री लालबाबु राउतले थारु समुदायको...

जनकपुरधाम । लागुऔषध गाँजा सहित प्रहरीले एकलाई पक्राउ...

जनकपुरधाम । लागु औषध चरेश मुद्दाका फरार अभियुक्त ...

जनकपुरधाम : जनकपुरसहित सम्पूर्ण तराई–मधेशमा आज तिला सङ्क्रान्ति...

धरान : धरान उपमहानगरपालिका–१६ की १३ वर्षीया बालिका अनुषा...

विराटनगर : विराटनगर भन्सार कार्यालयले चालु आर्थिक वर्षको प्रथम...

सप्तरी । सप्तरीमा भएको दुघर्टनामा परी गम्भिर घाइते भएका एक...

जनकपुरधाम : मकर संक्रान्ति तथा माघी पर्व २०७५ को शुभ...

सिरहा । ईलाका प्रहरी कार्यालय लहान सिरहाबाट खटिएको प्रहरी गस्ती...

जनकपुरधाम । दराे घर दिगााे वस्ति नाराका...

जनकपुरधाम । प्रदेश २ को उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरण...

जनकपुरधाम । रक्षा मन्त्री ईश्वर पोखरेलले तराई मधेशमा विकासको गति...

सिरहा । सिरहाको मिर्चैया नगरपालिका ७ स्थित अन्दाजी १६...

सप्तरी । तराई मधेस राष्ट्रिय अभियानका संयोजक जयप्रकाशप्रसाद गुप्ताले मधेशमा...

जनकपुरधाम । जनकपुर जेसीजको ३६औ शाखा अधिवेशन तथा वार्षिक साधारण...