Mon, 16 Jul 2018
ताजा समाचार
छुट्टाछुट्टै घटनामा दुईको मृत्यु || राजपाले अझै राज्यमन्त्रीको टुंगो लगाउन सकेन् || गरिबसँग विशेश्वर कार्यक्रम || बुद्धमायाले किन गरीन् आत्महत्याको प्रयास || ठाकुर सर्वसम्मत नेता चयन || नारायणी नदीमा डुबेर बेपत्ता || आँपको मूल्य घट्दा उपभोक्ता खुशी, किसान मारमा || निर्णय कार्यान्वयन नगर्न अल्पकालीन अन्तरिम आदेश || डा. केसीका जायज माग सम्बोधन गर्नुपर्छ || बिम्स्टेक सम्मेलनको तयारी तीव्र गतिमा || बाढीपहिरो पीडितलाई सहयोग गर्न प्रदेश प्रमुखको आग्रह || मुख्यमन्त्री राउतलाई मातृशोक || सरकार छिट्टै एकोहोरो भयो : नेता सिटौला || पाकिस्तानी पूर्वप्रधानमन्त्री शरिफ स्वदेश प्रस्थान, जेलमा बस्न मानसिक रुपमा तयार || आवासीय चिकित्सकहरु हडतालमा || कृषकलाई रु २४ लाखको कृषि उपकरण || आगलागीबाट सात लाखको क्षति || बोलेरो दुुर्घटनामा मृत्यु हुनेको संख्या पाँच पुग्यो || कमला बेसिनमा सरोकारबालालाई सक्रिय पार्न कार्यशाला || चन्द्रपुरमा ट्राफिक अस्तव्यस्त || हिंसा न्यूनीकरणका लागि 'एप्स’ || नक्कली अन्तशुल्क स्टिकर मुद्दामा १ वर्ष जेल, पौने ७ करोड || ‘कानून निर्माणमा ढिलाइले समस्या’ : राष्ट्रियसभा अध्यक्ष || अफगानिस्तानमा चार प्रहरी र ८८ लडाकू मारिए || सैन्य गतिविधि रोक्न राष्ट्रसंघको आग्रह || अदालतको निर्णयलाई सम्मान गर्नुपर्छ : अध्यक्ष दाहाल || ठूलीभेरीको बजेट २९ करोड || राष्ट्रिय परिचयपत्र यथाशीघ्र जारी गर्न प्रधानमन्त्रीको निर्देशन || उपप्रधानमन्त्री पोखरेलसंग जापानी राजदूतको भेटवार्ता || पानीमा डुबेर दुई वर्षीय बालकको मृत्यु || तीसहजार घुससहित साह नियन्त्रणमा || संसदीय सुनुवाई विशेष समितिद्वारा कार्यविधि पारित || धान लाग्ने रोगका कारण किसान हैरान || छुट्टाछुट्टै घटनामा परी दुई जनाको मृत्यु || भक्तपुरका कैयाँै बस्ती डुबानमा, ३ को मृत्यु || सिरियामा १७ लडाकू मारिए || बेलायतले अफगानिस्तानमा थप सेना पठाउने || आमनिर्वाचन अभियानसँगै पाकिस्तानमा हिंसा || मापदण्ड लागु गर्न स्थानीय तहलाई निर्देशन || प्रदेश नं - ५ : दुई विधेयक प्रमाणीकरण ||
मधेशमा बदलिंदो राजनैतिक शक्ति र बढदो उत्तरदायित्व

पौष २७, २०७४

मधेशमा बदलिंदो राजनैतिक शक्ति र बढदो उत्तरदायित्व

  • दिपेश कर्ण,वीरगंज 

शक्तिले जहिलेपनि आफूसाथ समानान्तर उत्तरदायित्व पनि लिएर आउँछ । विगतका केही वर्षदेखि मधेशले तत्कालिन सत्तारुढ एवं शक्तिमा रहेका दलसमक्ष मात्र हैन अपितु समस्त राष्ट्र लगायत अन्तराष्ट्रिय समुदाय समक्षसमेत आफ्नो रुष्टतालाई कारण र समाधानका मार्गसहित बारम्बार अनेकन शान्तिपूर्ण आन्दोलन र वार्ता आदि मार्फत प्रदर्शित गर्दैआएको छ । यसको उदाहरण वि.सं.२०६२।६३ को त्यो महाजनआन्दोलनलाई लिनसकिन्छ जसमा मधेशका लगभग हरेक घर,हरेक मधेशीले देशमा आफनो समानान्तर अधिकार,सम्मान र विकासका लागि शान्तिपूर्ण आन्दोलनलाई रोजे जसमा सडक तिनका संघर्षपथ थिए भने,दशकौंका उपेक्षाले करुण एवं रुष्ट परि वायुमण्डल गुंजायमान गर्नेगरी नाराको स्वरुपमा निस्किरहेका तिनका आवाज नै तिनका शस्त्र थिए । देश प्रजातान्त्रिक थियो र तसर्थ उक्त आन्दोलन पनि असंवैधानिक थिएन । तत्कालिन सत्तापक्षद्वारा मागमाथि समर्थन त जताइयो तर अफसोस पूर्ण कार्यान्वयन तात्तातै पस्किएन,मधेशी नेपाली जनता शान्त थिए तर संतुष्ट थिएनन् । फलस्वरुप वि.सं.२०७२ सालतिर यो असंतुष्टिले अर्को जनआन्दोलनको स्वरुप लिनगयो,तत्पश्चात त्यो ६ महिनाको भयावह मधेश बन्द, राष्ट्रको प्रमुख आर्थिकद्वारको साथसाथै समस्त अधिराज्यको एउटा विशालजनसांख्यिक शक्ति भनी चिनिने मधेश रुष्ट भइसंविधानको विरोध गरिरहेको वेला राष्ट्रमा संविधान जारी हुनु,दर्जनौ मधेशी शहादत प्राप्त गर्नु भने दर्जनौ घायल हुनु,विषम अंकगणितिय आर्थिक,सांस्कृतिक,भौतिक र भावनात्मक क्षति मधेशमा हुनु जस्ता अकल्पनीय र दुःखद समय मधेशले भाग्नुपर्यो । मधेशीनेपालीले सत्तामा आसिन शक्तिसित आफनो न्यायिक पक्षको अपेक्षा राख्दै सायद बारम्बार विरोध,आन्दोलन,नारा,मधेश बन्दजस्ता अनेकन उपाय अपनाइ तिनका ध्यानाकर्षन चाहिरहेका थिए तर एक दशक भन्दा माथिको समय सिमा नाँघिसकेको थियो र मधेशले सम्पूर्ण माग पूराहुनु त टाढाको कुरा थियो एउटा नया अकल्पनीय विवाद पायो र त्यो हो “ मधेशको सिमांकन ” ।

तर स्थानीय चुनावमा र त्यसभन्दा पनि बढी संविधानसभा र प्रदेशसभा चुनावमा मधेशीदल र मधेशी जनशक्तिले विजय हासिलगरि जुन चमत्कारिक जनादेश पाए त्यसले कतै न कतै समस्त मधेशीनेपाली जनताको अपेक्षा र त्यसबाट विजयि दलको ती जनताप्रतिको उत्तरदायित्वलाई छर्लङ पार्छ । आशा र विश्वासले भरिएका ती मधेशी जनताका आँखाले आगामिका ती दिनहरुलाई सुखद सफलिभुत भएको हेर्न चाहन्छन । १,४७,१८१ वर्गकिलोमिटर क्षेत्रफल भएको आफनो राष्ट्रमा देशको संवैधानिक नागरिक भएरपनि,ऐनअनुसारको कर तिरेरपनि किन हो देशमा छिमेकको पल्लो गाउँजान भारतीय मार्ग नै विकल्परहेको भन्ने प्रश्नको जवाफ बाटो बनेको हेरेर लिनचाहन्छन् न कि अर्थमन्त्रालयको मात्र किताबी योजना र राष्ट्रिय टिभी च्यानेलमा प्रकाशित हुने धेरैजसो निरस राजनैतिक वादविवाद सुनेर । विद्यार्थीले उच्च र प्राविधिक शिक्षाका लागि घरभन्दा कोशौँ दूर त्रिशुलीमाथि दुर्घटनाको डर खप्दै राजधानी नै धाउनुपर्ने बाध्यताबाट मुक्त भई आफनै क्षेत्रमा पढने सन्तुष्टिपाउने आशामा छन् भने मधेशमा अब सस्तो र गुणस्तरीय अस्पताल–अस्पतालमा योग्य चिकित्सक र आवश्यक उपकरण उपलब्ध हुनेछन त्यो पनि बिहान ९ः३० देखि साँझ ५ः३० सम्म भन्ने विश्वासमा नै मधेशी दलहरुका जितमा स्वस्तिक लगाएका होलान् ।
मधेश नेपालको अदभुत उर्बराशक्ति भएको भू–भागको धनी भुमीखण्ड भनी चिनिन्छ तर तथ्यांकलाई हेर्ने हो भने नेपालकै कुल ग्राहस्त उत्पादनमा सन् २०१०को तथ्यांकानुसार सेवाहरुबाट ४५५,उद्योगतिर २०५ र कृषिबाट मात्र ३५५ रहेको देखियो । निर्यात तर्फ सन्२०१५ को तथ्यांकअनुसार भारतसँग करिब ६१५ र संयुक्तराज्य अमेरिकासँग करिब ९५ को व्यावसायिक वातावरण रहेको देखिन्छ,मधेशका सम्पूर्ण जिल्लाहरुनै भारतीय सिमाना छोएका भौगोलिक संरचनालाई वरदानप्रमाणित गर्न आवश्यक छ मधेशमा धान,गहुँ,उँखु,जुट,कुखुरा,माछा,बोका,मकै,तरकारी जस्ता कृषिजन्य उत्पाद,जलविद्युत,औ्द्यौगिक उत्पादनलाई प्रोत्साहन दिइयोस र यथासम्भव निर्यातमा जोडदिन सहुलियत वातावरणको सृजना गरियोस । संसारलेनै जानेका तर देशमै ध्यानाकर्षणको अभावमुनि रहेका मधेशका धेरैजसो धार्मिक,साँस्कृतिक र परम्परागत धरोहर र मान्यताहरु अझपनि आवश्यक संरक्षण र पर्यटणका कारण बन्ने आशमा कुरिरहेका छन् ।
मधेशमा विजयी भई सत्तासम्भाल्न पुगेका सम्मानीय जनप्रतिनिधिहरुको काँधमा मधेशीजनताले महाजनादेशको शक्ति प्रदान गर्नुको साथै मधेशको बिकास,यहाँको शांतिसुरक्षा,शिक्षा,स्वास्थ्य,बन्द–हडतालमुक्त बजार र व्यापार,मधेशको कुनाकुनामा पुग्नसक्ने गरि ओछयाइएका खाल्डोरहित सडक,सिँचाइ र शून्यव्याजदरमा कृषिऋण र यस्ता अनेकौँ प्रगतिका सपनारुपि उत्तरदायित्वको गह«ो पोकोसमेत थाम्नलगाएका छन् । जरुरी छ अबको मधेश बन्द र हडतालको आगोमा बल्नु भन्दा तिव्र बिकास र भ्रष्टाचाररहित मधेशीनेपाली समाज निर्माणको उत्साहमा रमियोस् । विगतका केही तिता समयखण्डले भएभरको विकसित मधेशलाई कैयौं वर्षपछाडि धकेलिसकेको अवस्थामा ती कमीलाई भर्न अबको बिकासनिर्माणका गतिविधिहरुमा तिव्रता र पूर्ण ईमान्दारिताको ठूलो खाँचो रहेको छ । यहाँका वेरोजगार जनशक्तिलाई पूर्ण रोजगार प्रदान गर्नु,फोहोर व्यवस्थापन गर्न लगाउनु,वृक्षारोपणलाई ग्राह्यता दिन गाउँ र खासगरि शहरी क्षेत्रतिर प्रतिघर कम्तिमा  २ रुख हुनैपर्नेजस्ता प्रावधान विकसित गर्नु,निजामति सेवा,शिक्षक सेवा र सुरक्षानिकाय तर्फ सक्षम र योग्य मधेशीनेपाली जनशक्तिलाई उत्प्रेरणा र अवसर प्रदान गरि राष्ट्रको सेवा गर्ने मौका प्रदान गर्नु आदि जस्ता धेरै विचारणीय तथ्यहरु रहेकाछन् जुनकि मधेशका प्रादेशिक र केन्द्रीय सरकारका निमित्त समेत ठूलो उत्तरदायित्वको विषयवस्तु रहेको छ ।
नेपालमा अबको राजनैतिक,प्रशासनिक र आर्थिक संरचनामा मधेशको प्रभावशाली अर्थव्यवस्थाका लागि प्रादेशिक सरकारबाट चालिएका कदमहरुले तिनका बिकासप्रतिका दूरदर्शितालाई प्रष्टयाउनेछ । बिकास,रोजगार,शान्तिसुरक्षा आदिका लागि गरिएका जनप्रतिनिधिका वक्तव्यहरु लाई जीवन्तता दिन बजेट कहाँबाट र कसरी आउने हो ?मुल्य अभिवृद्धिकरमा कटौति हुने हो कि?अन्तरप्रदेशिय आयात–निर्यातमा कुनै कर लाग्ने हो कि?आयकरमा केही सुविधा थप हुने होकि?आदि धेरै आर्थिक नीतिहरुको निर्णयको स्वरुप मधेशमा हुने सत्ताबाट जनताले हेर्ने प्रतिक्षामा छन् । जनसाधारणलाई बचत प्रति उन्मुख गरि सार्वजनिक बिकासकालागि लगानीमा उत्प्रेरित गर्नु र यस्ता कार्यका लागि वचतमा अधिक व्याजदर र त्यस्ता लगानीमा करछुटको व्यवस्थापनले बिकासनिर्माणलाई ठुलो टेवा पु¥याउनेछ । वर्षाैँदेखिको उपयुक्त व्यवस्थापनको प्रतिक्षामा रहेको मधेशमा मनग्य शिक्षित र योग्य जनशक्तिको सागर विद्यमान रहेको छ, जुनसुकै बेलापनि प्रारम्भ गर्नसकिने भौतिक पूर्वाधारका लागि समतल जमिन छ, बीज छरे केहीमहिनामै सुनझँै चम्किने धान र गँहु फलाएरदिने उब्जाउ जमिन छ,नेपालका पहाडबाट बगेर आएका महान नदीहरुको बेगलाई मधेशीनेपाली भु–भागले  शताब्दीयौँदेखि थाम्दैआएको छ र जलकुबेर बन्न सफलभएको छ,त्रेतायुगको रामायणसँग सम्बन्ध राख्ने जानकीमन्दिर र यस्ता अनेकौँ पर्यटकीय केन्द्रहरु विद्यमान छन् तसर्थ यी र यस्ता अनेकौँ पक्षहरुमा ध्यानाकर्षण दिई समग्र मधेशको विकास र प्रगतिलाई वास्तविक कार्यान्वयनमा ल्याउनु वास्तवमा अहिलेको मधेश र केन्दीय सत्ताको लागि ठूलो उत्तरदायित्वको विषयवस्तु बन्नगएको छ ।

लहान ; सिरहाको छुट्टाछुटै स्थानमा भएको घटनामा एक बालकसहित...

जनकपुरधाम । धनुुषाको जनकनन्दनी...

काठमाण्डु ।राष्ट्रिय जनता पार्टी ...

नवलपरासी : पश्चिम नवलपरासीमा शनिबार नारायणी नदीबाट दाउरा निकाल्ने क्रममा...

बर्दिबास । बजारमा आँपको मूल्य घट्दा उपभोक्ताहरु खुशी भए पनि...

काठमाडौँ : सर्वोच्च अदालतले अघिल्लो सरकारले गरेका राजनीतिक नियुक्ति...

काठमाडौँ : नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का नेता सोमप्रसाद...

काठमाडौँ : बहुपक्षीय प्राविधिक तथा आर्थिक सहयोगका लागि बंगालको...

भक्तपुर : प्रदेश नं. ३ का प्रदेश प्रमुख अनुराधा...

महेन्द्रनगर, धनुषा : प्रदेश नं २ का मुख्यमन्त्री लालबाबु...

सुरुङ्गा, झापा : नेपाली कांग्रेसका पूर्व महामन्त्री कृष्णप्रसाद सिटौलाले सरकार...

लन्डन, असार २९ । पाकिस्तानका पूर्वप्रधानमन्त्री नवाज शरिफ भावुक मुद्रामा...

काठमाडौं, असार २९ । त्रिभुवन विश्वविद्यालय शिक्षण अस्पताल (टिचिङ) महाराजगञ्जका...

सुर्खेत : प्रधानमन्त्री कृषि आधुनिकीकरण आयोजना सुर्खेतले जिल्लाका कृषकलाई...

राजविराज : सप्तरीको महदेवा गाउँपालिका–१ मा आज बिहान आगलागी हुँदा...

मेलम्ची : सिन्धुपाल्चोक जिल्लाको पाँचपोखरी थाङ्पाल गाउँपालिका–४ सल्लेडाँडामा बिहीबार...

चन्द्रपुर । रौतहट जिल्लाको चन्द्रपुर ...

जनकपुरधाम ।महिला हिंसा रोक्न प्रदेश नम्बर २...

वीरगञ्ज । मदिरामा लगाईने अन्तशुल्कको नक्कली स्टीकरको कारोबारमा संलग्नहरुलाई ...

फलेवास, पर्वत : राष्ट्रियसभाका अध्यक्ष गणेशप्रसाद तिमिल्सिनाले संविधानमा उल्लेख...

काबुल : आफगानिस्तानका दुई प्रान्तमा भएका हिंसात्मक घटनामा परी...

संयुक्त राष्ट्रसंघ : संयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव एन्टोनियो गुथ्रेसले गएका केही...

चितवन : नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले गोरखाको...

डोल्पा : ठूलीभेरी नगरपालिकाको बजेट रु २८ करोड ९१ लख...

काठमाडौँ : प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले सबै नेपालीको एकीकृत...

काठमाडौँ : नेपालस्थित जापानी राजदूत मासामिची साइगोले उपप्रधानमन्त्री एवं...

नुवाकोट : यहाँको विदुर नगरपालिका–५ स्थित खाल्टोमा जमेको पानीमा...

काठमाडौँ : बारा जिल्लास्थित फेटा गाउँपालिकाको कार्यालयका लेखापाल सौरभकुमार...

काठमाडाैं - संसदीय सुनुवाई विशेष समितिको बिहीबार बसेको बैठकले कार्यविधि...

ललितपुर : नेपालको प्रमुख बाली धानमा विभिन्न किसिमका रोगका संक्रमणले...

राजविराज : सप्तरीको छुट्टाछुट्टै घटनामा परी दुई जनाको मृत्यु...

भक्तपुर : अविरल वर्षाका कारण हनुमन्ते खोलामा आएको बाढीले...

बग्दाद : टर्कीको अर्धसैनिक समूहको आक्रमणमा परी सिरियाको एक...

लण्डन : बेलायतले अफगानिस्तानमा थप ४४० जना सैनिक पठाउने...

इस्लामावाद : यही जुलाई २५ मा हुनलागेको आमनिर्वाचनको लागि...

काठमाडौँ : संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालयले सवै...

बुटवल : प्रदेश नं ५ का प्रमुख उमाकान्त झाबाट...