Wed, 17 Oct 2018
ताजा समाचार
आज शुक्ल सप्तमीका दिन फूलपाती भित्रयाउँदै || आखिर नारीलाई राजदेवी मन्दिरमा निषेध किन ? || सुपथ मुल्यको पसलमा उपभोक्ताको भीड || शिक्षाविद् सम्मानित || वडा अध्यक्षले बाँडे चामल || लोप हुदै झिझिया || लडेर मजदूरको मृत्यु || ५ वर्ष भित्र जनकपुरको कायापलट गर्छुः नेता महतो || पिपल प्रमोटको १० औं साधारण सभा सम्पन्न || दशैंको अवसरमा शुभकामना आदानप्रदान || आसमानमा हरिश्चन्द्र || संघीयता सफल पार्न चुनौती || बलात्कारपछि बालिकाको हत्या, २ पक्राउ || प्रदेश प्रहरी विधेयक पारित || नेपाल प्रेस युनियन रौतहटको अध्यक्षमा पुरी,सचिमा मिश्र || चन्द्रनिगाहपुरमा आज लाईभ कन्सर्ट || प्रदेश २ को सुरक्षा सल्लाहकारमा कायस्थ || आज प्रदेश प्रहरी विधेयक पास हुने || खेलाडीको संरक्षण प्रदेश सरकारले गर्छः मुख्यमन्त्री राउत || दाहालका नजरमा यी हुन् सरकारका महत्वपूर्ण उपलब्धि, ‘ठन्डा दिमागले सोच्नोस्’ || पत्रकार हत्याको प्रमाण सुरक्षित, छानबिन गर्न साउदीको टोली इस्तानबुलमा || शिरीषले जिते ८औं ओपन वाटर स्वीमिङ च्याम्पियनसिप || दुई समुह बीच झडप हुँदा एकको मृत्यु || सातौ अन्तराष्ट्रिय बालिका दिवस मनाइयो || सरकारसित संवादका लागि मोर्चाको वार्ता टोली सार्वजनिक || जीतपुरमा सार्वजनिक पुस्ताकालय || आँखा शिविरमा सयभन्दा बढी मोतियाबिन्दू || गुणस्तरीय शिक्षा पहिलो प्राथमिकता || ५१ सदस्यीय दलित फोरम गठन || दशैतिहारलाई लक्षित गरी सुलभ मुल्यको पसल || शिक्षा समन्वय इकाइका प्रमुख घुस सहित पक्राउ || महिलाको मृत्यु || लाखौँ ठगेर दम्पती फरार || बम आक्रमणमा दोषी ठहर गर्दै १७ जनालाई मृत्युदण्ड || नेपाल र सिंगापुर भिड्दै, उपाधि जित्ने नेपालको लक्ष्य || संविधानको भावना बमोजिम प्रदेश प्रहरीः मुख्यमन्त्री राउत || २१ हजार अश्लील वेबसाइट बन्द || लडेर दुईको मृत्यु || ६३ औं प्रहरी दिवस जनकपुरधाममा मनाउदै , अमर प्रहरी प्रति || अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्प भारतमाथि प्रतिबन्ध लगाउने तयारीमा ||
ध्वनी प्रदूषणको नियन्त्रण किनआवश्यक छ

माघ २५, २०७४

  • साधारणतया   ध्वनी   प्रदूषण   भन्नाले   चर्को   आवाजको कारणले हुने अवरोध अथवा डिस्टर्वेन्स बुझिन्छ । तर यो एउटा अवरोध मात्र नभएर समाजमा गम्भीर  प्रभाव  पार्ने  भएको  लेसन्  १९७२  मा  विश्व  स्वास्थ्य  संगठनले  ध्वनी  प्रदूषणको  घोषणा  गरेको  थियो  ।  यसको  नियन्त्रणको  सार्थक  प्रयास  स्वरूप  विश्वमा  र  नेपालका  कैयौं  शहर  र  गाउँमा  मानिसले  शान्तिको  अनुभूति  गर्न  पाएर  दीगो  विकासकोलागि  गहिरो  साेंचको  बातावरण  बन्नपायो  ।  तर  ऐतिहासिक  शहर   जनकपुरमा   विद्यमान   समाजिक   विकृती   र   प्रदूषणको  कारणले  विकासको  सपना  सजाउनेहरु  चिन्तित्  रहन्छन्।  यसको  निराकरणहोस्  भन्ने  चाहना  राख्दै यहाँका जनप्रतिनिधि, प्रशासन् र जनताले प्रयास थालून् भन्ने आशयले केहि चर्चा गर्नु सांदर्भिक होला । पहिला  ध्वनी  सम्बन्धि  केहि  आधारभूत  कुरा  गरौं  ।  वैदिक  धरातलमा  कुरा  गर्दा  ध्वनी  लगायत  सम्पूर्ण  शक्तिको  उद्गम  ।।।ॐ’  हो  ।  इसाईले  ॐ  लाई  ।।।शब्द’  भन्दछन्  ।  यसमा  नेमा  शब्द  भनांै  वा  ध्वनी भनांै सम्पूर्ण शक्तिको स्रोत हो ध्वनी । ध्वनी विना न संवादन संगीत न जीवन न संसारको कल्पना गर्न सकिन्छ । तर शक्ति वरदान मात्र होइन, यसको दुरूपयोग मानव समाजको लागि अभिषाप पनि बन्न सक्छ  ।  ध्वनीकै  माध्यमले  सन्त  र  सदगुरुको  दिव्य  प्रवचनद्वारा  आध्यात्मिक  क्रान्ति  हुनसक्छ,  संगीतको  आनन्द  लिन  सकिन्छ  र  भाषण  संभव  छ  ।  तर  यहि  ध्वनी  लाई  जब  प्रमादको  उद्देश्यले  अथवा  आप्mनो  डम्फु फुक्न अरुलाई अबरोध र हानि हुने गरी टाढा टाढा सम्म लाउडस्पिकर र डीजे घनकाइन्छ तब त्यही ध्वनी व्यक्ति र समाजको लगि हानिकारक हुन्छ ।ध्वनीप्रदूषणले के हुन्छ?चिकित्शा  भाषामा  भन्दा  ध्वनी  प्रदूषणले  कान  कम सुन्ने, कान कराउने र गर्न खोजेको काममा ध्यान केन्द्रित नहुने हुन्छ । त्यस्तै मानसिक तनाव पनि उत्पन्न हुन्छ । अनि अत्यधिक मानसिक तनावको कारणले सम्पूर्ण शारीरिक प्रकृयामा नकारात्मक प्रभाव पर्न गई उच्च  रक्तचाप,  हृदय  रोग,  निद्रान  लाग्ने  र  मानसिक  ह्रास  जस्ता  गम्भीर  समस्या  उत्पन्न  हुन्छ  ।  यसको  प्रत्यक्ष असर परिवार र सामाजमा पर्छ । यसको ठोस तथ्याङ्कन  भए  पनि  लाखौं  मानिस  प्रभावितरहेको  र  समाज आक्रान्त रहेको प्रष्ट छ ।यातायातको साधनको कारणले हुने ध्वनी प्रदूषण त छँदैछ तर अहिलेलाई अलि फरक सन्दर्भमा केन्द्रित हुन  चाहन्छु  ।  व्यंग्यकारले  जनकपुरको  विशेषताको  रुपमा बर्ण नगर्ने र अधिकांश वौद्धिक वर्गले पचाउन नसकेको कारण हो“ धार्मिक र सांस्कृतिक कोलाहल । अध्यात्म प्रति मेरो श्रद्धा छ । त्यसैले धर्म र संस्कृतिको नाममा हुनेगरेका केहि असामाजिक क्रियाकलाप प्रति चेतन  खोजेको  हुँ  ।  संस्कृति  समाजको  सुन्दर्ता  हो  तर विकृत संस्कृति रोकिनु पर्छ । धर्म त झन् मानव सभ्यताको आधार हो र यसको उपहासले विनाशलाई निम्त्याउँछ । सद्गुरु र संतको दिव्य प्रवचन आस्था पूर्वक सुन्नु पर्छ । यो कार्यक्रम परिसर अथवा शान्त स्थलमा संभव छ । धार्मिक कार्यक्रम परिसरमा साउन्ड सिस्टमको प्रयोग स्वभाविक हो । तर कार्यक्रम परिसर बाहिरको  जहाँसम्म  प्रश्न  छ  घण्टांै  ÷  दिनौंसम्म  मच्चाइने कोलाहल मार्पmत समाजलाई के संदेश दिन खोजिएको  हो  त्यो  बिचारनीय  छ  ।  पहिला  पहिला  मोवाइल,  टिभी,  रेडियो  नहुँदा  यदाकदा  गित  सुन्न  पाउँदा  मानिसले  आपूmलाई  अहोभाग्य  ठान्थे  ।  तर  आज  जहाँ  टेक्नोलोजी  पुगेको  छ,  मानिस  आफ्नै  मोवाइल  र  टिभीमा  मग्न  रहन  रुचाउँछन्  ।  परिसर  बाहिरको कोलाहलले आध्यात्मिक उद्देश्य भन्दा पनि कसै कसैको टाइम पास होला तर धेरै जसो खास गरेर गम्भीरतापूर्वक कर्म गर्नेलाई अवरोध मात्र पु¥याउँछ ।उदाहरणको  लागि,  रामजानकी  सिनेमा  अगाडि  मनाइने चैतेदुर्गा पूजामा सिनेमाहलको चुचुरामै टेकेर आधुनिक  भजन  नवरात्री  भरि  परपरसम्म  सुनिनेगरी  घन्काइन्छ  ।  मैले  सुनेको  त  दुर्गा  पाठ  उच्च  स्वरमा  गर्नै  हुँदैन  ।  एकै  छिन  बिचार  गरौं  एसएलसी  जस्ता  परीक्षाको  समय  हो  यो  ।  कसैको  घरमा  बिरामीलाई  शान्ति चाहिएको हुन्छ । कोही सांच्चिकै धार्मिक हुन्छ र नित्य विहान पूजा र ध्यान गर्ने गरेका होलान् । तर ती  सबैलाई  जबर्दस्ती  भजन  सुन्न  बाध्य  तुल्याइन्छ  चाहे ती सबैको परीक्षा, पढाई, शान्ति र ध्यान भाँड्मा जाओस् । कोहि कोहि रमाउलान् । तर अनेकौ परिवार पिडित्  हुन्छन्  ।  के  यो  मौलिक  अधिकारको  हनन्  होइन? सरस्वती पूजामा त कतिपय ठाउँमा कानै खाने गरि अभद्र गीत बजाइन्छ । यसले धार्मिक महत्वको धरातललाई आघात त पु¥याइरहेकै छ साथै बच्चा र यूवावर्र्गलाई जुन हिसावले अनुचित चन्दा र दुर्वयसनी तिर  आकर्षित  गर्दैछ  र  जस्तो  मनोवृतिको  बढावा  दिईरहेकोछ, त्यो निश्चयनै समाजको भविष्यको लागि चिन्ताको  विषयहो  ।  चाहे  त्यो  कोलाहल  धार्मिक  शब्दले  नै  सुसज्जित्  किननहोस्,  धर्म  विकृत  बन्दैछ  र  आध्यात्मिक  ह्रासको  स्थिति  उत्पन्न  भएको  छ  ।  असह्य आर्थिक चन्दा र यसको दुरुपयोग सांगठनिक रूपमै  महामारी  तुल्य  बन्दै  गएको  छ  ।  समाजिक  उत्थानमा लाग्नु भन्दा आप्mनो अहमको डम्फु फुक्न सांगठनिक  रूपमै  धर्मलाई  हतियार  बनाइने  गरिएको  छ । सनातन धर्मको गौरवमय इतिहास बोकेको यस नगरको के यहि हो कलयुगको स्वरूप । जनता निरीह बनेका  छन्  र  प्रशासन  मौन  छन्  ।  बौद्धिक  वर्गमा  यसले बितृष्णा उत्पन्न गराउने गरेकोछ र धेरैजसो त यो बस्ने ठाउँ नै होइन भन्दै अन्यत्रै गन्तव्य बनाउन बाध्य  छन्  ।  के  हामी  यसरी  नै  उन्नत्  समाजको  कल्पना गरेका छौं ?संघीयता   पछि   प्रदेश   २   लाई   उदाहरणीय   बनाइने र विकासको सपना बांड्ने बागडोर संभालेर बसेका  राजनीतिक  र  सामाजिक  अगुवाहरू  निमुखा  जनमानसमा आशा जगाउन त सफल होलान्, केहि विकास पनि गरिएलान् तर जबसम्म हाम्रो मानसिकता र सोचको विकास हँुदैन तबसम्म हाम्रो अधिकारको संरक्षण  हुन  सकदैन,  विकासले  गतिलिन  सकदैन,  र  भएको  विकासको  पनि  वास्तविक  अनुभूति  हुँदैन  ।  फलतः यो ठाउँ आन्तरिक द्वन्द र भ्रष्टाचारको व्यापार गर्नेको थलो भन्दा उभो लाग्न सक्दैन । टेक्नोलोजिलाई पूर्ण रुपमा खुला छोड्दा समाजिक हित विपरीत प्रयोग हुने  कुरा  प्रति  आइन्सटाइनले  गम्भिर  ध्यानाकर्षण  गराउन  खोजेका  थिए  ।  अल्पशिक्षित्  समाजमा  कतिपय  महत्वपूर्ण  विषयमा  बहुमत  होइन  बुद्धिमत  हितकर  हुन्छ  ।  आधुनिक  सिङ्गा  पुरका  पिता  भनिने  लिक्वानयूले पूर्ण        वाक        स्वतन्त्रताले अल्पविकसित, विकासोन्मुख र      अशिक्षित्      समाजमा अस्थिरता श्रृजना हुने सम्भावनालाई गम्भिर     रुपमा     लिएका थिए   ।   तसर्थ   जनकपुरको इज्जत जोगाउन र एउटा सभ्य समाजको कल्पना  गर्ने  र्हो  भने  अनियन्त्रित  साउन्ड  सिस्टमको  प्रयोगमा   नियन्त्रण   गर्न   समाजिक   अगुवाहरुले   र  प्रशासनले  आवश्क  पहल  व्यवहारमा  उतार्नु  आवश्यक   छ   ।   रामशिशयादवजीको   सोचले   सफल   गंगासागर   सफाई   अभियान   उदाहरणीय   छ  ।  अनियन्त्रित  साउन्ड  सिस्टमको  नियन्त्रण  गर्न  बजेटको होइन, सोच र इच्छा शक्तिको आवश्यकता छ   ।   व्यवहारमा   तत्काल   लागु   गर्न   सकिने   अहिलेलाई  मेरो  एउटा  स्पष्ट  सुझाव  के  छ  भने  धार्मिक  अथवा  सांस्कृतिक  जे  कार्यक्रम  भए  पनि  कार्यक्रम परिसर भित्रलाई मात्र लक्षित गरी साउण्ड सिस्टम  फर्काएर  राखियोस्  र  टाढा  टाढा  भ्याउने  गरि  टाढा  अथवा  अग्ला  स्थानमा  लाउडस्पीकर  जस्ता चिज नराखियोस्, र यसरी राख्न नपाउने गरी नगरपालिकाले नियम लागु गरी नियमित अनुगमन मात्र गर्दा पनि ठूलो राहत हुन्छ ।सारांशमा   जबसम्म   समय   सापेक्ष   समाजमा   बिद्यमान  विकृतिको  नियन्त्रण  गरिंदैन  विकासले  सार्थक  दिशालिन  सक्दैन  र  भौतिक  विकासलाई  मात्र  समाजिक  र  मानवीय  धरातलमा  वास्तविक  विकास  मान्न  सकिँदैन  ।  हामि  सबैले  ध्वनी  प्रदूषण  एउटा गम्भीर सामाजिक समस्याको रुपमा मनन् गरी आआप्mनो स्तरबाट प्रयास गरौं र आशा गरौं प्रशासन पनि कानमा तेल हालेर नबसिराखून् ।

जनकपुरधाम । प्रत्येक वर्ष...

जनकपुरधाम । हिन्दू धर्ममा नारीलाइ शक्ती स्वरुपको रुपमा पुजा गरिन्छ...

जीतपुर । बाराको जीतपुरस्थित सुपथ ...

गौशाला । महोत्तरी गौशाला ११ स्थित लोकहरि स्मृति...

गौर । प्राचीन कालदेखि नै महिलाहरुले खेलिदै आएको झिझिया...

लहान । सिरहाको नरहा गाउँपालिका–२ स्थित हिमालय सुगर मिलको...

जनकपुरधाम । पिपल प्रमोट सेन्टर जनकपुरको ...

जनकपुरधाम । हिन्दुहरुको महान चार्डपर्व ...

जनकपुरधाम । करिब दुुई दशकदेखि तराईका जिल्लाहरुमा समाज विकासको क्षेत्रमाा...

राजविराज । प्रदेश २ का भूमी व्यवस्था, कृषि तथा...

जनकपुरधाम । प्रदेश २ को प्रदेश सभाले शनिवार ...

चन्द्रपुर । नेपाल प्रेस युनियन रौतहटको अध्यक्षमा यादवराज पूरी निर्वा्चित...

चन्द्रपुर । रौतहटको चन्द्रनिगाहपुरमा लाईभ कन्सर्ट कार्यक्रम हुने भएको...

जनकपुरधाम ।प्रदेश सभा २ ले ...

जनकपुरधाम । मुख्यमन्त्री लालबाबु राउतले राज्यको उदासिनताको कारण खेलाडीहरु निरुत्साहित...

काठमाडौं । नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा)का अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले वर्तमान...

काठमाडौं । टर्कीका अधिकारीहरुले साउदी अरबका पत्रकार जमाल खसोगी हत्या...

पोखरा । ओलम्पियन शिरीष गुरुङले शुक्रबार पोखराको फेवातालमा सम्पन्न ८औं...

जनकपुरधाम ।सरकारसित वार्ताका लागि जनतान्त्रिक तराई मुक्ती मोर्चाले विहिवार वार्ता...

जीतपुर । युवाहरुमा बढ्दो पुस्ताकालयप्रति ...

गौर । संघीय समाजवादी फोरम नेपाल जिल्ला कार्य समिति...

जीतपुर । बाराको जीतपुरमा पहिलोपटक ...

भोजपुर । ट्याक्टरबाट खसेर टेम्केमैयङु गाउँपालिका–९ वलौटे भञ्ज्याङमा...

नवलपरासी । पूर्वी नवलपरासीको कावासोती नगरपालिका–८ का एक...

कायरो । इजिप्टको एउटा सैनिक अदालतले १७ जनालाई बम...

काठमाडौं । मलेसियामा जारी आईसीसी टि–२० विश्वकप छनोट अन्तर्गत...

जनकपुरधाम । मुख्यमन्त्री लालबाबु राउतले संविधानको भावना बमोजिम प्रदेश...

काठमाडौँ । सरकारले यौनजन्य अश्लील सामग्री राख्ने २१ हजारभन्दा...

जाजरकोट : बारेकोट गाउँपालिका–९ काप्तीका २७ वर्षीय लालबहादुर खड्काको...

जनकपुरधाम । ६३ औं प्रहरी दिवसका अबसरमा संघिय इकाई...

वासिंटन । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले भारतमाथि चाँडै नै...