Wed, 26 Sep 2018
ताजा समाचार
नापीका अमीन अख्तियारको फन्दामा || केन्द्रिकृत सत्तामा रमाउनेहरु संघीयता कार्यान्वयनको बाधक : मुख्यमन्त्री राउत || चितुवा मृत फेला || प्रदेश समन्वय परिषद्को बैठक शुरु || दशैँमा घर जान टिकट लिनेको घुइँचो || उपरथी दम्पतिबाट छात्रावृति र शैक्षिक खेलकुद सामाग्री वितरण || पुल जर्जर हुँदा सवारी आवतजावतमा समस्या || वडा अध्यक्ष द्वारा जेष्ठ नागरिकलाई निशुल्क भ्रमण || ट्राफिक प्रहरीले सवारीसाधनमाथि बिशेष निगरानी गर्ने || अभियुक्तलाई सजायको उपाय खोजी || तीन किलो सुनसहित पक्राउ || ट्रम्पलाई महासभा बैठकमै फ्रान्सेली राष्ट्रपतिले दिए कडा जवाफ || क्रिकेटमा अफगानिस्तानले देखायो क्षमता, भारतलाई रोक्यो बराबरीमा || दास परिवारलाई तीन लाख राहत सहयोग || आजदेखि सोह्रश्राद्ध सुरु || सडक निर्माणका लागि धर्ना || राजस्व असुलीमा भारी बृद्धि || 'विद्यार्थीको वृत्ती विकास’ सम्बन्धी पाँचौ कन्भेन्सन || राजपा नेपालको बैठक ११ गते || जनकपुरका अभियानीहरु झाडापखाला प्रभावित क्षेत्रमा || स्थानीय तहको अधिकार खोसिदै || डा भूसालद्धारा मितेरीपुल र बालगृहको स्थलगत निरिक्षण || श्रीमती बनाउँछु भनेर किशोरीलाई बलात्कार गर्ने युवक पक्राउ || एसिड पीडित दासको मृत्यु || बाल विवाह विरुद्द जनचेतना कार्यक्रम सम्पन्न || बालिका बलात्कृत || नदीमा डुबेर बालकको मृत्यु || सरकारको अधिनायकवादी शैलीलाई असफल पार्नुपर्छ : देउवा || महोत्तरीमा भन्सार छलेर ल्याएको १७ लाखको सामान बरामद || शिक्षकको परीक्षाका कारण विद्यालय बन्द || डेरी उद्योगबाट तीस हजार युवालाई रोजगारी || चप्पल उद्योगमा श्रम शोषण || प्रदेशको नामांकन र राजधानीमा विवाद || एसिड प्रहारबाट घाइते युवतीको मृत्यु || माल्दिभ्सको राष्ट्रपतिमा विपक्षी दलका उम्मेदवार सोलिहलाई अग्रता || बार्सिलोना बराबरीमा रोकियो || सुचनाको माँग गर्दै राष्ट्रिय विद्यार्थी संघ रिले अनशनमा || मदिरा पिउन आउने भारतीयका कारण होहल्ला र असुरक्षा || अपांग दाजु भाईलाइ राज्य मन्त्रीले गरे सहयोग || प्रहरीका टाउँको दुखाई , लागुऔषध प्रयोगकर्ता बालकहरु ||
मधेश—चाहनाको कसीमा राउत सरकार

फाल्गुन ४, २०७४

  •                   धर्मेन्द्र झा

फरक आकांक्षाबोकेका मधेशका जनतालेआफ्नो सन्दर्भमा श्वरप्राप्तिको अपेक्षा गरेको निकै भइसकेको छ र पछिल्लो निर्वाचनसँगै त्यस्तो श्वरले केही हदसम्म आकार ग्रहण गरेको मान्न सकिन्छ । एक किसिमले संघीयता सुनिश्चितभएको छ । संघीयता कार्यान्वयन्का क्रममा प्रदेश नम्बर दुईका रुपमा मधेशले अलग प्रदेशको स्वरुपप्राप्त गरेको छ । यो आलेख सार्वजनिकहुँदासम्मयस प्रदेशमाप्रादेशिक सरकार गठन भइसकेको हुनेछ । संघीय समाजवादीफोरम (ससफो)का न ेतामोहम्मदलालबाबु  राउतप्रदेशको पहिलो मुख्यमन्त्रीका रुपमा ऐतिहासिकदायित्वमापुग्नुभएको छ । राउतलगायत सरकारका सबै सदस्यलाई कार्यकालको शुभकामना । ससफो र राष्ट्रिय जनता पार्टी (राजपा) को संयुक्त गठवन्धनमा बनेको यस प्रदेशको सरकारले आगामीदिनमा, कुनै अर्को समीकरण बनेनछ भने, पाँचवर्षका लागिकामगर्नेछ । मधेश अहिले नेपाली राजनीतिक वृत्तमा ।।।हट केक’ को अवस्थामा छ । नेपालका राजनीतिकदलमधेश, मधेशको विकास, मधेशकाजनताको हकहीतप्रतिकति सरोकार राख्दछन् त्यो विश्लेषणको अर्को पाटो हुनसक्छ । इमानदार र प्रतिबद्ध मतदाताका रुपमामधेशकाजनताभने सबै दललाई चाहिएको छ, यो यथार्थ हो । पछिल्लो दिनमा यस भूममिाभएकाविभिन्न आन्दोलन र अभियानको प्रतिफलहो पुरानो राजनीतिकशक्तिप्रतियहाँकाजनताले विश्वास व्यक्त गरेका छैनन् भने मधेश शक्तिका रुपमाउदाएकामधेशकेन्दित राजनीतिकदलप्रति भरोसा जनाएका छन् । राउत सरकारको सबैभन्दा ठूलो चुनौतीभनेकै मधेशकाजनताले व्यक्त गरेको विश्वासको रक्षाहो । यो सरकार कुनै कारणले असफल भएछ भने आगामीदिनमाप्रदेशकाजनताले पुनः यस्तै सुविधाजनकअवसर प्रदाननगर्न सक्छन् । नेपालीकांग्रेस, एमाले र राप्रपालगायतका परम्परावादीशक्तिका साथै विगतको ६२÷६३ जनआन्दोलन र मधेश आन्दोनपछि मूलधारमाआएकातात्कालीन नेकपामाओवादी र मधेशकेन्द्रितदल, जो राजनीतिकानयाँशक्तिहुन्, सबैका लागिमधेश यतिखेर क्रिडाभूमी बनिरहेको छ । तर सत्य के हो भने मधेशकाआकांक्षाअहिले पनिअपुरै छन् । विकास ओरालो लागेकोलाग्यै छ । मानवाधिकारको अवस्था टीठलाग्दो छ । काठमाडौकेन्द्रित राज्यले रोजगारी उपलब्ध गराउन सकेको छैन । खाडीका देशमा रोजगारीकानाममापलायनहुनेमा सबैभन्दा बढी मधेशकै वासिन्दा छन् । समावेशीकानाममा केहीनाम त प्रयोग हुने अवस्था छ तर अधिकांशभने अझै सम्मानको खोजीमा छन् । राज्यकानिकायमाउपस्थितिन्यून छ । वर्तमान राउत सरकारले यस स्थितिमा परिवर्तन ल्याउनेअपेक्षा अस्वाभाविक होइन । वास्तवमा यिनै र यस्तै मुद्दा समबोधनकाआशमाजनताले विश्वास गरेका हुन् । मधेशको राजनीतिको विश्लेषण गर्ने हो भने बडो विचित्रको प्रवृत्ति देखिएको छ ।संविधानसभाको पहिलो निर्वाचनताकामधेशमानयाँशक्तिले विजयप्राप्त गरेका थिए । त्यसवखतपनिमाओवादीप्रतिमधेशीले विश्वास व्यक्तगर्न सकेनन् । तर पहिलो संविधानसभापछि विकसित राजनीतिक परिदृश्यमामाओवादी र मधेश केन्द्रित दलएकअर्काको नजिकआए । सत्तामा सँगै आसिनभए । यो गठबन्धन अप्राकृतिकथियो । मधेश आन्दोलनको चिरफार गर्ने हो भने त्यसताका सत्तामा बसेका माओवादीलगायतकाशक्तिको विरुद्धमा मधेश आन्दोलन लक्षितथियो । कुनै न कुनै रुपमामाओवादीहरु मधेशआन्दोलनकातात्कालिककारण बने । लहान र गौर घट्ना यसका प्रमाणहुन् । तर तिनै विपरित ध्रुवीयदुई शक्ति पछि मिल्नपुगे । नेपाली राजनीतिमा देखा परेको ठूलो विरोधाभास थियो यो ।  यो कुरा शायदमधेशकामतदाताले रुचाएनन् र संविधानसभाको दोस्रो निर्वाचनको परिणाम सबै जिल्लिने गरी आयो । मधेशकेन्द्रितदल र एमाओवादीलाई मधेशले अस्वीकार गर्यो । प्राप्तमतप्रतिशतकाआधारमाभन्ने हो भने त माओवादीको त एक किसिमले मधेशबाट सफाया नै भयो ।यसविपरित यसपटकको निर्वाचनको परिणाम भने फरक छ । यसपटकमधेशीजनताले मधेशीदलप्रति एकपटक पुुनःविश्वास व्यक्त गरेका छन् । माओवादीमधेशीशक्तिसँगनमिलेर एमालेसँग मिल्नपुग्यो भने नेपालीकांग्रेस एकलरुपमानिर्वाचनमा सहभागीभयो । मधेशका अधिकांश जनता लोकतान्त्रिकमूल्यमान्यतामाविश्वास गर्दछन् । विगतकानिर्वाचनमा नेपालीकांग्रेसले प्राप्तगर्ने गरेको मतप्रतिशतले पनियो प्रमाणित गर्दछ । मधेशकेन्द्रितदलपनि केहीअपवादबाहेक प्रायःलोकतान्त्रिकमूल्यमाविश्वास गर्दछन । संविधानसभाको दुवै निर्वाचन र यसपटकको स्थानीय, प्रादेशिकतथाप्रतिनिधिसभाको निर्वाचनमाका्रग्रेस र मधेशकेन्द्रितदलले प्राप्त गरेको मतलाई आधार मान्ने होे भने पनिमधेशको मतरुझानको आँकलनगर्न सकिन्छ । यस आधारमानिष्कर्ष निकाल्ने हो भने मधेश, कांग्रेस र मधेशकेन्द्रितदल सँगै मिलेर मधेशका मुद्दा समाधानगरुनभन्ने चाहन्छ । मधेशकाजनताले एमाले र माओवादीको गठवन्धनप्रति विश्वास व्यक्तनगर्नुले यहाँकाजनतालेवामपन्थीधारमाखासै रुचीनदेखाएको स्पष्ट हुन्छ । राउत सरकारले भविष्यमाअख्तियार गर्ने कुनै पनि रणनीति माथिउल्लेखितमनःस्थितिमाआधारित हुने सम्भावनालाई नकार्न सकिँदैन । गतनिर्वाचनमामधेशमा सबैभन्दा बढी मतप्राप्तगर्ने शक्ति नेपालीकांग्रेस हो भने मतप्रतिशतका आधारमा मधेशकेन्द्रितदलले दोस्रोमतप्राप्त गरेका छन् । तरयीदुवैबीच समीकरण बन्न सकेको छैन र हाललाई बन्नु आवश्यकपनि  देखिएको छैन । तर सरकारको काम गराईको सन्दर्भमा यो अवस्थाको प्रभावको मूल्यांकनगरिनु अपरिहार्य छ ।मधेशलाई संघीयता चाहिएको छ ।एमाले रमाओवादीको सैद्धान्तिक धरातलको अध्ययनगर्ने हो भने उनीहरु संघीयता, जातीयता,समावेशी र विकेन्दीकरण कुनैको पनिपक्षपातीहोइन । यो शक्ति सत्ताको केन्दीकरण चाहन्छ। माथिउल्लेख गरिएको दुवै पक्षबीचको सैद्धान्तिक दुरी यसैमानिर्भर गर्दछ । यतिहुँदाहुँदै पनिदुवैले एकअर्काको हात समातेको विश्लेषण गर्न पर्याप्तआधार छन् । मधेशका जनताले यो कुरा राम्ररी बुझेका छन् । निर्वाचनकै सन्दर्भमाएमाले र मधेशकेन्द्रितदलबीचको चुनावी साँठगाँठको कुरा चर्चामाआएको थियो । यो सत्य हो भने कथितउग्र राष्ट्रवादको हिमायतीएमाले र वहुराष्ट्रवादको अवधारणा स्वीकार गर्ने मधेशकेन्द्रितदलबीचको गठजोडलाई स्थानीयजनताले खासै मन पराएकाहोइनन् । यो गठजोडका कारणकतिपय ठाउँमा नेपालीकांग्रेस पराजितहुनपुगेको निष्कर्ष निकाल्ने प्रयत्नगरिएको छ तर यसको अर्थ एमाले र माओवादी गठवन्धनले जितेको भन्नमिल्दैन । निश्चयपनिमधेशकै राजनीतिकदलले विजयप्राप्त गरेका हुन् । यसको अर्थ यहाँकाजनताले लोकतन्त्रवादीमाथि नै विश्वास व्यक्त गरेको भनेर बुझ्न सकिन्छ ।

मधेशका जनताले एमाले
र माओवादीको गठवन्धन
प्रति विश्वास व्यक्त
नगर्नुले यहाँका जनताले
वामपन्थी धारमा खासै रुची
नदेखाएको स्पष्ट हुन्छ ।
राउत सरकारले भविष्यमा
अख्तियार गर्ने कुनै पनि
रणनीति माथि उल्लेखित
मनःस्थितिमा आधारित
हुने सम्भावनालाई नकार्न
सकिँदैन ।

सर्लाही । नगद नौ हजार घुस रकम सहित नापी कार्यालय...

महोत्तरी । महोत्तरीको गौशालामा मृतावस्थामा चितुवा फेला परेको छ ।...

सर्लाही । हुलाकी राजमार्ग अन्तर्गत ...

जनकपुरधाम । जनकपुर उप–महानगरपालिका...

काठमाडौँ : महानगरीय प्रहरी परिसर काठमाडौँले तीन किलोग्राम सुनसहित...

न्यूयोर्क । फ्रान्सका राष्ट्रपति इमानुयल माक्रोंले संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभामा...

दुबई । एसिया कप क्रिकेटमा भारत र अफगानिस्तानले रोमाञ्चक बराबरी...

चन्द्रनिगाहपुर । तेजाब आक्रमणमा परी मृत्यु भएकी रौतहट...

जनकपुरधाम । प्रत्येक वर्ष आश्विन कृष्ण पक्षदेखि सुरु हुने सोह्रश्राद्ध...

जनकपुरधाम ।सडकमा रहेका खाल्डाखुल्डी र पानी जम्ने समस्याबाट छुटकाराका लागि...

राजेन्द्र यादव , जनकपुरधाम ।आन्तरिक राजस्व कार्यालय जनकपुरले गत आर्थिक...

जनकपुरधाम । जनकपुरको निजि विद्यालय मोनाष्टिक ईगलिंश बोर्डिङ्ग स्कुलद्वारा सोमवारदेखि...

जनकपुरधाम । राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल धनुुषा अध्यक्ष मण्डल र...

जनकपुरधाम । झाडापखाला प्रभावित क्षेत्र महोत्तरीको जलेश्वर नगरपालिका वडा नं....

काठमाण्डु । संघिय सरकारले स्थानीय तहको अधिकार खोस्न थालेको छ...

वीरगंज । वीरगन्ज महानरपालिकाद्धारा भइरहेको निमार्णकार्य तथा बालगृहको प्रमुख प्रशासकिय...

मलंगवा । सर्लाही हरिवनका स्थानियबासीहरुले १७ वर्षिया...

चन्द्रपुर । चन्द्रपुरमा (रौतहट) एसिड आक्रमणबाट गम्भीर बनेकी रौतहट...

चन्द्रपुर । बाल विवाह विरुद्द सचेतना कार्यक्रम अर्तगत परियोजना शुरुवात,अन्तत्र्रिmया...

भद्रपुर : झापाको हल्दिबारी गाउँपालिकामा चार वर्षीया बालिका बलात्कृत...

घोडाघोडी : नुहाउने क्रममा शिवगङ्गा नदीमा डुबेर आज एक बालकको...

काठमाडौं । प्रमुख प्रतिपक्ष दल नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरबहादुर देउवाले...

महोत्तरी । जिल्ला भन्सार कार्यालयले भन्सार छलेर ल्याएको साढे १७...

डडेल्धुरा : शिक्षक सेवा आयोगको परीक्षाका कारण जिल्लाका धेरै...

पाल्पा : डेरी उद्योगले नेपालमा ३० हजारभन्दा बढी बेरोजगार युवालाई...

विराटनगर : मोरङको बूढीगङ्गा गाउँपालिका बाँसबारीमा रहेको ‘हाइलाइफ’ चप्पल...

विराटनगर । प्रदेश नम्बर १ को स्थायी राजधानी र नामाकरणको...

काठमाडौं । एसिड प्रहारबाट गम्भीर घाइते भएकी रौतहटको चन्द्रपुर...

माल्दिभ्स । माल्दिभ्सका विपक्षी दलका नेता इब्राहिम मोहम्मद सोलिहले राष्ट्रपति...

स्पेन । स्पेसिन लिग फुटबलको जारी सिजनमा बार्सिलोनाले पहिलो पटक...

मलंगवा । सर्लाहीको सदरमुकाम मलंगवामा राष्ट्रिय विद्यार्थी संघले तीन...

सर्लाही । भारतको विहारमा मदिरापान बिक्रीवितरण र ओसारपसारमा प्रतिबन्ध लगाइएपछि...

गौर । प्रदेश २ का कृषि ,भूमि व्यवस्था तथा सहकारी...

जीतपुर । जीतपुरमा एउटै पसलमालगातार दुई चोटीचोरी भएपछि , प्रहरीको...