Wed, 23 Jan 2019
ताजा समाचार
नापी कार्यालय बर्दिवास सञ्चालन नहुँदा सेवाग्राही मर्कामा || बर्दिवासस्थित बाँके जङ्गलमा सडक दुर्घटना हुँदा एकको मृत्यु || ड्रम पड्किएर मजदूरको मृत्यु || नीति निर्माणको संक्रमणमा स्थानीय तह : मेयर साह || गाउँ सभा सम्पन्न || जयनगर–सिरहा मार्ग आज ठप्प गरिने || चिकित्सा विधेयक जबरजस्ती ल्याए अवरोध : कोईराला || कम्युनिष्ट केन्द्र फोरममा समाहित || प्रहरीले बरामद गरेको चार किलो सुन राजस्वमा पुग्दा तामा || नेविसंघको जिल्ला अधिवेशनको विषयलाई लिएर कांग्रेस नेताबीच कुटाकुट || फरार वडाध्यक्षद्वारा आत्मसमर्पण || तान्जिनियाको पानी जहाजमा आगलागी, ११ जनाको मृत्यु, १४ को उद्धार || अस्ट्रेलिया एसियन कप फुटबलको क्वाटरफाइनलमा प्रवेश || वेवारीसे शिशु भेटियो || ‘समुदाय-प्रहरी साझेदारी’ कार्यक्रम अन्तर्गत कपडा वितरण || गोलबजारमा नेपाल रेडक्रस उपशाखा भवन शिलान्यास || उप–महानगरपालिका र खानेपानी ढल व्यवस्थापन विभाग विच वैठक सम्पन्न || डा केसीको माग पूरा || केन्द्रीय कारागारमा १३ कैदीबन्दीको मृत्यु || फ्रान्समा सरकार विरोधी आन्दोलन झन चर्कियो, राष्ट्रपतिको राजीनामा माग || एएफसी यूथ-२३ च्याम्पियनसिपः पहिलो खेलमा नेपालले ओमानसँग खेल्ने || स्वस्थानी व्रत सुरु, शालिनदीमा माधवनारायणको मेला || चितुवाको छालासहित युवक पक्राउ || तीन वर्षदेखि फरार मुर्ति चोर प्रहरीको नियन्त्रणमा || दुर्गम बस्तीको विद्यालय नमूना बन्दै || प्रधानमन्त्री ओली दोहामा || दाइजोकै कारण दुई वर्षिया छोरी र आमाको हत्या , सासु || नेपाल राष्ट्र बैंकद्वारा भारतीय नोटमा प्रतिबन्ध || मधेशी आयोगमा दत्त || लहानमा भव्य साँस्कृति कार्यक्रम हुने || श्रीमतीको हत्या गरी आत्महत्या || १२ दिनदेखि अनशनरत डा. केसीको स्वास्थ्य ‘उच्च जोखिम’मा || आगलगीबाट अठार लाख क्षति || तराईका प्रसिद्ध धनुषाधाम मकर मेला शुरु || सीके राउतका चार कार्यकर्ता पक्राउ || चौतर्फी विरोधका विच वरियारपट्टी गाउँपालिकामा दोस्रो गाउँसभा सम्पन || करेन्ट लाग्दा घटनास्थलमै दुईको मृत्यु || बलिदानी दिवसकै दिन राजपा निकट राष्ट्रिय विद्यार्थी संघ जनकपुरका नगर || सवारी दुर्घटनामा चारको मृत्यु, तीन घाइते || मिथिलामा लाईको प्रयोग ||
मधेश—चाहनाको कसीमा राउत सरकार

फाल्गुन ४, २०७४

  •                   धर्मेन्द्र झा

फरक आकांक्षाबोकेका मधेशका जनतालेआफ्नो सन्दर्भमा श्वरप्राप्तिको अपेक्षा गरेको निकै भइसकेको छ र पछिल्लो निर्वाचनसँगै त्यस्तो श्वरले केही हदसम्म आकार ग्रहण गरेको मान्न सकिन्छ । एक किसिमले संघीयता सुनिश्चितभएको छ । संघीयता कार्यान्वयन्का क्रममा प्रदेश नम्बर दुईका रुपमा मधेशले अलग प्रदेशको स्वरुपप्राप्त गरेको छ । यो आलेख सार्वजनिकहुँदासम्मयस प्रदेशमाप्रादेशिक सरकार गठन भइसकेको हुनेछ । संघीय समाजवादीफोरम (ससफो)का न ेतामोहम्मदलालबाबु  राउतप्रदेशको पहिलो मुख्यमन्त्रीका रुपमा ऐतिहासिकदायित्वमापुग्नुभएको छ । राउतलगायत सरकारका सबै सदस्यलाई कार्यकालको शुभकामना । ससफो र राष्ट्रिय जनता पार्टी (राजपा) को संयुक्त गठवन्धनमा बनेको यस प्रदेशको सरकारले आगामीदिनमा, कुनै अर्को समीकरण बनेनछ भने, पाँचवर्षका लागिकामगर्नेछ । मधेश अहिले नेपाली राजनीतिक वृत्तमा ।।।हट केक’ को अवस्थामा छ । नेपालका राजनीतिकदलमधेश, मधेशको विकास, मधेशकाजनताको हकहीतप्रतिकति सरोकार राख्दछन् त्यो विश्लेषणको अर्को पाटो हुनसक्छ । इमानदार र प्रतिबद्ध मतदाताका रुपमामधेशकाजनताभने सबै दललाई चाहिएको छ, यो यथार्थ हो । पछिल्लो दिनमा यस भूममिाभएकाविभिन्न आन्दोलन र अभियानको प्रतिफलहो पुरानो राजनीतिकशक्तिप्रतियहाँकाजनताले विश्वास व्यक्त गरेका छैनन् भने मधेश शक्तिका रुपमाउदाएकामधेशकेन्दित राजनीतिकदलप्रति भरोसा जनाएका छन् । राउत सरकारको सबैभन्दा ठूलो चुनौतीभनेकै मधेशकाजनताले व्यक्त गरेको विश्वासको रक्षाहो । यो सरकार कुनै कारणले असफल भएछ भने आगामीदिनमाप्रदेशकाजनताले पुनः यस्तै सुविधाजनकअवसर प्रदाननगर्न सक्छन् । नेपालीकांग्रेस, एमाले र राप्रपालगायतका परम्परावादीशक्तिका साथै विगतको ६२÷६३ जनआन्दोलन र मधेश आन्दोनपछि मूलधारमाआएकातात्कालीन नेकपामाओवादी र मधेशकेन्द्रितदल, जो राजनीतिकानयाँशक्तिहुन्, सबैका लागिमधेश यतिखेर क्रिडाभूमी बनिरहेको छ । तर सत्य के हो भने मधेशकाआकांक्षाअहिले पनिअपुरै छन् । विकास ओरालो लागेकोलाग्यै छ । मानवाधिकारको अवस्था टीठलाग्दो छ । काठमाडौकेन्द्रित राज्यले रोजगारी उपलब्ध गराउन सकेको छैन । खाडीका देशमा रोजगारीकानाममापलायनहुनेमा सबैभन्दा बढी मधेशकै वासिन्दा छन् । समावेशीकानाममा केहीनाम त प्रयोग हुने अवस्था छ तर अधिकांशभने अझै सम्मानको खोजीमा छन् । राज्यकानिकायमाउपस्थितिन्यून छ । वर्तमान राउत सरकारले यस स्थितिमा परिवर्तन ल्याउनेअपेक्षा अस्वाभाविक होइन । वास्तवमा यिनै र यस्तै मुद्दा समबोधनकाआशमाजनताले विश्वास गरेका हुन् । मधेशको राजनीतिको विश्लेषण गर्ने हो भने बडो विचित्रको प्रवृत्ति देखिएको छ ।संविधानसभाको पहिलो निर्वाचनताकामधेशमानयाँशक्तिले विजयप्राप्त गरेका थिए । त्यसवखतपनिमाओवादीप्रतिमधेशीले विश्वास व्यक्तगर्न सकेनन् । तर पहिलो संविधानसभापछि विकसित राजनीतिक परिदृश्यमामाओवादी र मधेश केन्द्रित दलएकअर्काको नजिकआए । सत्तामा सँगै आसिनभए । यो गठबन्धन अप्राकृतिकथियो । मधेश आन्दोलनको चिरफार गर्ने हो भने त्यसताका सत्तामा बसेका माओवादीलगायतकाशक्तिको विरुद्धमा मधेश आन्दोलन लक्षितथियो । कुनै न कुनै रुपमामाओवादीहरु मधेशआन्दोलनकातात्कालिककारण बने । लहान र गौर घट्ना यसका प्रमाणहुन् । तर तिनै विपरित ध्रुवीयदुई शक्ति पछि मिल्नपुगे । नेपाली राजनीतिमा देखा परेको ठूलो विरोधाभास थियो यो ।  यो कुरा शायदमधेशकामतदाताले रुचाएनन् र संविधानसभाको दोस्रो निर्वाचनको परिणाम सबै जिल्लिने गरी आयो । मधेशकेन्द्रितदल र एमाओवादीलाई मधेशले अस्वीकार गर्यो । प्राप्तमतप्रतिशतकाआधारमाभन्ने हो भने त माओवादीको त एक किसिमले मधेशबाट सफाया नै भयो ।यसविपरित यसपटकको निर्वाचनको परिणाम भने फरक छ । यसपटकमधेशीजनताले मधेशीदलप्रति एकपटक पुुनःविश्वास व्यक्त गरेका छन् । माओवादीमधेशीशक्तिसँगनमिलेर एमालेसँग मिल्नपुग्यो भने नेपालीकांग्रेस एकलरुपमानिर्वाचनमा सहभागीभयो । मधेशका अधिकांश जनता लोकतान्त्रिकमूल्यमान्यतामाविश्वास गर्दछन् । विगतकानिर्वाचनमा नेपालीकांग्रेसले प्राप्तगर्ने गरेको मतप्रतिशतले पनियो प्रमाणित गर्दछ । मधेशकेन्द्रितदलपनि केहीअपवादबाहेक प्रायःलोकतान्त्रिकमूल्यमाविश्वास गर्दछन । संविधानसभाको दुवै निर्वाचन र यसपटकको स्थानीय, प्रादेशिकतथाप्रतिनिधिसभाको निर्वाचनमाका्रग्रेस र मधेशकेन्द्रितदलले प्राप्त गरेको मतलाई आधार मान्ने होे भने पनिमधेशको मतरुझानको आँकलनगर्न सकिन्छ । यस आधारमानिष्कर्ष निकाल्ने हो भने मधेश, कांग्रेस र मधेशकेन्द्रितदल सँगै मिलेर मधेशका मुद्दा समाधानगरुनभन्ने चाहन्छ । मधेशकाजनताले एमाले र माओवादीको गठवन्धनप्रति विश्वास व्यक्तनगर्नुले यहाँकाजनतालेवामपन्थीधारमाखासै रुचीनदेखाएको स्पष्ट हुन्छ । राउत सरकारले भविष्यमाअख्तियार गर्ने कुनै पनि रणनीति माथिउल्लेखितमनःस्थितिमाआधारित हुने सम्भावनालाई नकार्न सकिँदैन । गतनिर्वाचनमामधेशमा सबैभन्दा बढी मतप्राप्तगर्ने शक्ति नेपालीकांग्रेस हो भने मतप्रतिशतका आधारमा मधेशकेन्द्रितदलले दोस्रोमतप्राप्त गरेका छन् । तरयीदुवैबीच समीकरण बन्न सकेको छैन र हाललाई बन्नु आवश्यकपनि  देखिएको छैन । तर सरकारको काम गराईको सन्दर्भमा यो अवस्थाको प्रभावको मूल्यांकनगरिनु अपरिहार्य छ ।मधेशलाई संघीयता चाहिएको छ ।एमाले रमाओवादीको सैद्धान्तिक धरातलको अध्ययनगर्ने हो भने उनीहरु संघीयता, जातीयता,समावेशी र विकेन्दीकरण कुनैको पनिपक्षपातीहोइन । यो शक्ति सत्ताको केन्दीकरण चाहन्छ। माथिउल्लेख गरिएको दुवै पक्षबीचको सैद्धान्तिक दुरी यसैमानिर्भर गर्दछ । यतिहुँदाहुँदै पनिदुवैले एकअर्काको हात समातेको विश्लेषण गर्न पर्याप्तआधार छन् । मधेशका जनताले यो कुरा राम्ररी बुझेका छन् । निर्वाचनकै सन्दर्भमाएमाले र मधेशकेन्द्रितदलबीचको चुनावी साँठगाँठको कुरा चर्चामाआएको थियो । यो सत्य हो भने कथितउग्र राष्ट्रवादको हिमायतीएमाले र वहुराष्ट्रवादको अवधारणा स्वीकार गर्ने मधेशकेन्द्रितदलबीचको गठजोडलाई स्थानीयजनताले खासै मन पराएकाहोइनन् । यो गठजोडका कारणकतिपय ठाउँमा नेपालीकांग्रेस पराजितहुनपुगेको निष्कर्ष निकाल्ने प्रयत्नगरिएको छ तर यसको अर्थ एमाले र माओवादी गठवन्धनले जितेको भन्नमिल्दैन । निश्चयपनिमधेशकै राजनीतिकदलले विजयप्राप्त गरेका हुन् । यसको अर्थ यहाँकाजनताले लोकतन्त्रवादीमाथि नै विश्वास व्यक्त गरेको भनेर बुझ्न सकिन्छ ।

मधेशका जनताले एमाले
र माओवादीको गठवन्धन
प्रति विश्वास व्यक्त
नगर्नुले यहाँका जनताले
वामपन्थी धारमा खासै रुची
नदेखाएको स्पष्ट हुन्छ ।
राउत सरकारले भविष्यमा
अख्तियार गर्ने कुनै पनि
रणनीति माथि उल्लेखित
मनःस्थितिमा आधारित
हुने सम्भावनालाई नकार्न
सकिँदैन ।

बर्दिवास : महोत्तरीस्थित उत्तरी क्षेत्रका बासिन्दा सरकारी कार्यालयबाट...

गौशाला : पूर्वपश्चिम राजमार्गअन्तर्गत महोत्तरीको बर्दिवासस्थित बाँके जङ्गलमा रुई...

उर्लाबारी : मोरङ बेलबारी नगरपालिका– ११ मा आज बिहान ग्यास...

जनकपुरधाम । जनकपुरधाम उप–महानगरपालिका र खानेपानी ढल व्यवस्थापन विभाग विच...

लालबाबु बानिया ,पोखरिया । कालिका माई गाउँपालिकाका चौथो गाउँसभा सोमवार...

जयनगर, (मधुवनी) । भारत नेपालको अन्तराष्ट्रिय सीमामा मधुवनी जिल्लाका उखु...

जनकपुरधाम । चिकित्सा विधेयक सदनमा जबरजस्ती ल्याए त्यसको अवरोध गर्ने...

काठमाण्डु । महाधिवेशनको संघारमा रहेको सङ्घीय समाजवादी फोरम नेपालले सोमवार...

काठमडौं । १९ पुसमा प्रहरीले धादिङको गजुरीबाट चार किलो...

ओखलढुंगा । नेविसंघको जिल्ला अधिवेशनको विषयलाई लिएर कांग्रेसका नेताबीच कुटाकुट...

दमौली । जबर्जस्ती करणी मुद्दामा फरार रहेका तनहुँको शुक्लागन्डकी...

काठमाडौं । तान्जिनियाको झन्डा रहेका दुई वटा मालवाहक पानी जहाजमा...

काठमाडौं । साविक विजेता अस्ट्रेलियासँगै जापान र आयोजक युएई एसियन...

सिरहाको गोलबजारमा सोमबार विहान एक नवजात शिशु फेला परेको...

जनकपुरधाम : ‘समुदाय-प्रहरी साझेदारी’ कार्यक्रम अन्तर्गत जिल्ला प्रहरी कार्यालय...

सिरहा : नेपाल रेडक्रस उपशाखा गोलबजारको विधिवत रुपमा भवन शिलान्यास...

जनकपुरधाम । जनकपुरधाम उप–महानगरपालिका र खानेपानी ढल व्यवस्थापन विभाग...

काठमाडौँ : स्वास्थ्य राज्यमन्त्री सुरेन्द्र यादवले अनशनरत प्राध्यापक डा...

काठमाडौँ : नेपालकै सबैभन्दा ठूलो कारागारका रुपमा रहेको केन्द्रीय कारागारमा...

फ्रान्समा सरकार विरोधी आन्दोलन झन् चर्कंदै गएको छ ।...

काठमाडौं । एएफसी यूथ–२३ च्याम्पियनसिप फुटबलका लागि छनोट चरणको खेल...

पौष शुक्ल पूर्णिमादेखि माघ शुक्ल पूर्णिमासम्म गरिने स्वस्थानी व्रत आजदेखि...

सुर्खेत : कर्णाली प्रदेशको राजधानी वीरेन्द्रनगर सुर्खेतमा आइतबार ध्वाँसे चितुवाको...

डोल्पा : डोल्पामा एक थान बुद्धमूर्ति चोरी गरी फरार रहेका...

डडेल्धुरा : डडेल्धुराका दुर्गम बस्तीका सामुदायिक विद्यालय नमूना बन्दै...

भ्रमण टोली आजै स्वीट्जरल्याण्डको जुरिचतर्फ प्रस्थान गर्ने कार्यक्रम रहेको छ...

जनकपुर उपमहानगरपालिका ४ की दुई वर्षिया गौरी शर्मा र...

अब नेपाल राष्ट्र बैंकले सर्वसधारणलाई १ सय दरको भन्दा माथिको...

जनकपुरधाम । मधेशी आयोगको अध्यक्षमा धनुषाका डा विजय दत्तको...

सिरहाको लहानमा आउदो माघ २६ गते भव्य साँस्कृति...

कैलाली । कैलालीको जानकी गाउँपालिका–७ गोलौरीमा प्रेमलाल चौधरीले श्रीमतीको हत्या...

काठमाडौं । चिकित्सा शिक्षा सुधारको माग राखेर १२ दिनदेखि आमरण...

सर्लाही : घरमा बालेको घुरबाट आगलगी हुँदा बलरा नगरपालिका–८...

धनुषाधाम : जिल्लाको पूर्वी उत्तरी क्षेत्रस्थित धनुषाधाममा माघ...

राजविराज । सप्तरीबाट सीके राउत समर्थक चार जना कार्यकर्ता पक्राउ...

लहान । सिरहा जिल्लाको वरियारपट्टी गाउँपालिकाले दोस्रो ऐतिहासिक गाउँसभा...

जनकपुरधाम : जनकपुरधाममा करेन्ट लागेर घटनास्थलमै दुई जनाको...

जनकपुरधाम : राजपा निकट राष्ट्रिय विद्यार्थी संघ जनकपुरका नगर उप-सभापति...

सर्लाही : सर्लाही जिल्लामा आज बिहान भएको छुट्टछुट्टै सवारी...

गोपाल बराल ,बर्दिवास : ‘खाजा खाउँ...लाई, सनेस (कोसेली)...