Wed, 23 Jan 2019
ताजा समाचार
नापी कार्यालय बर्दिवास सञ्चालन नहुँदा सेवाग्राही मर्कामा || बर्दिवासस्थित बाँके जङ्गलमा सडक दुर्घटना हुँदा एकको मृत्यु || ड्रम पड्किएर मजदूरको मृत्यु || नीति निर्माणको संक्रमणमा स्थानीय तह : मेयर साह || गाउँ सभा सम्पन्न || जयनगर–सिरहा मार्ग आज ठप्प गरिने || चिकित्सा विधेयक जबरजस्ती ल्याए अवरोध : कोईराला || कम्युनिष्ट केन्द्र फोरममा समाहित || प्रहरीले बरामद गरेको चार किलो सुन राजस्वमा पुग्दा तामा || नेविसंघको जिल्ला अधिवेशनको विषयलाई लिएर कांग्रेस नेताबीच कुटाकुट || फरार वडाध्यक्षद्वारा आत्मसमर्पण || तान्जिनियाको पानी जहाजमा आगलागी, ११ जनाको मृत्यु, १४ को उद्धार || अस्ट्रेलिया एसियन कप फुटबलको क्वाटरफाइनलमा प्रवेश || वेवारीसे शिशु भेटियो || ‘समुदाय-प्रहरी साझेदारी’ कार्यक्रम अन्तर्गत कपडा वितरण || गोलबजारमा नेपाल रेडक्रस उपशाखा भवन शिलान्यास || उप–महानगरपालिका र खानेपानी ढल व्यवस्थापन विभाग विच वैठक सम्पन्न || डा केसीको माग पूरा || केन्द्रीय कारागारमा १३ कैदीबन्दीको मृत्यु || फ्रान्समा सरकार विरोधी आन्दोलन झन चर्कियो, राष्ट्रपतिको राजीनामा माग || एएफसी यूथ-२३ च्याम्पियनसिपः पहिलो खेलमा नेपालले ओमानसँग खेल्ने || स्वस्थानी व्रत सुरु, शालिनदीमा माधवनारायणको मेला || चितुवाको छालासहित युवक पक्राउ || तीन वर्षदेखि फरार मुर्ति चोर प्रहरीको नियन्त्रणमा || दुर्गम बस्तीको विद्यालय नमूना बन्दै || प्रधानमन्त्री ओली दोहामा || दाइजोकै कारण दुई वर्षिया छोरी र आमाको हत्या , सासु || नेपाल राष्ट्र बैंकद्वारा भारतीय नोटमा प्रतिबन्ध || मधेशी आयोगमा दत्त || लहानमा भव्य साँस्कृति कार्यक्रम हुने || श्रीमतीको हत्या गरी आत्महत्या || १२ दिनदेखि अनशनरत डा. केसीको स्वास्थ्य ‘उच्च जोखिम’मा || आगलगीबाट अठार लाख क्षति || तराईका प्रसिद्ध धनुषाधाम मकर मेला शुरु || सीके राउतका चार कार्यकर्ता पक्राउ || चौतर्फी विरोधका विच वरियारपट्टी गाउँपालिकामा दोस्रो गाउँसभा सम्पन || करेन्ट लाग्दा घटनास्थलमै दुईको मृत्यु || बलिदानी दिवसकै दिन राजपा निकट राष्ट्रिय विद्यार्थी संघ जनकपुरका नगर || सवारी दुर्घटनामा चारको मृत्यु, तीन घाइते || मिथिलामा लाईको प्रयोग ||
अस्पताल व्यवस्थापनमा दक्ष जनशक्ति

फाल्गुन २१, २०७४

धीरज मैनाली

मानिसको जीवनसंग प्रत्यक्ष सम्बन्ध राख्ने अस्पताललगायतका स्वास्थ्य सेवा प्रदायकहरु अत्यन्तै संवेदनशील क्षेत्र हुन् । उच्च गुणस्तरको सेवा प्रवाह आवश्यकताका रुपमा खट्किएको कुरा आजको यथार्थ हो। चिकित्सकीय चुस्तता, प्राविधिकको कामप्रतिको इमान्दारिताका साथै अस्पतालको चुस्त व्यवस्थापनले सेवाप्रवाहमा अहम् भूमिका निर्वाह गरेको हुन्छ ।अस्पतालको गेटबाट प्रवेश गरेपश्चात सेवा पाएर नफर्किएसम्म बिरामीले सुलभ तथा गुणस्तरीय सेवा पाउन अस्पतालको व्यवस्थापन चुस्त रहनु जरुरी रहन्छ । संख्यात्मक रुपमा नेपालमा सरकारी तथा निजी अस्पतालको संख्या विगत दुई दशकमा आशातित रुपमा वृद्धि भएको पाइन्छ। स्वास्थ्य सेवाप्रदायकको संख्यामा वृद्धि भए पनि नेपालमा ती क्षेत्रलाई नियमन गर्न कुनै ऐन बनेको छैन । स्वास्थ्य संस्था स्थापना तथा स्तरोन्नतीसम्बन्धी निर्दे्शिका जारी भए पनि यसको पूर्ण कार्यान्वयन भएको पाइदैंन । साथै यसमा धेरै कुरा अव्यवहारिक भएको टिकाटिप्पणी समय समयमा आउने गरेको छ ।यो निर्देशकबाट निजी लगानीमा संचालित अस्पताललाई मात्र नियमन भइरहेको छ, सरकारी अस्पतालको हकमा यो निर्दे्शिकाको कुनै अंश पनि कार्यान्वयन भएको पाइदैंन । आम जनमानसमा अस्पतालप्रति विश्वास कम हुँदै गइरहेको छ । हालैको डोटी घटना तथा यसभन्दा अघिका कैयन घटनाले मानिसमा अस्पताल तथा अस्पतालका कर्मचारीको व्यवहारप्रति वितृष्णा पैदा भइरहेको महसुस गर्न सकिन्छ । चुस्त व्यवस्थापन सबै अस्पतालहरुको अपरिहार्य आवश्यकता भएको कुरालाई सबै पक्षले हृदयांगम गर्नु जरुरी छ । सही व्यक्ति सही पदमा तथा सही समयमा राखिएमा सो संस्थाको कार्यप्रवाहमा कायापलट हुनसक्ने कुरालाई कसैले नकार्न सक्दैन।नेपालमा एक दशकभन्दा बढी समयदेखि पोखरा विश्वविद्यालयले अस्पताल व्यवस्थापनसम्बन्धी स्नातक तथा स्नातकोत्तर विषयमा अध्यापन गराइहेको छ । यो विषय अध्ययन गरेर धेरै दक्ष जनशक्ति उत्पादन भएको हालको परिस्थितिमा तिनलाई कसरी व्यवस्थापन गर्ने विषयमा नेपाल सरकारका नीति निर्माता तथा सरोकारवालाहरुको ध्यान यसतर्फ गएको पाइदैंन । अस्पतालको चुस्त व्यवस्थापनविना सेवा गुणस्तर हुन सक्दैन भन्ने यथार्थलाई नीति निर्मार्ताले महसुस गरेको पाइदैंन।विदेशका अस्पतालहरुको व्यवस्थापनमा यही विषय अध्ययन गरेका दक्ष जनशक्तिकै दरबन्दी सिर्जना गरेर पदपूर्ति गरेको पाइन्छ । विश्वविद्यालय जनशक्ति उत्पादन गर्ने भट्टीको रुपमा जनशक्ति उत्पादन गर्दैछ । त्यहाँबाट उत्पादित जनशक्ति कहाँ खपत होलान्, कसरी खपत होलान् भन्ने विषयमा विश्वविद्यालय प्रशासनलाई कुनै सरोकार छैन । सो विषय अध्यापन गराउने क्लेजहरुलाई विद्यार्थी लिएर व्यवसाय गर्न पुगेको छ । तर नीतिनिर्माताहरुको ध्यान आकृष्ट गराउने कार्य कहीँ कतैबाट भएको पाइन्दैन । विडम्बना यस विषयमा दीक्षित धेरै दक्ष जनशक्ति विदेशिन बाध्य छन । निजी क्षेत्रबाट संचालित केही अस्पतालले अस्पताल व्यवस्थापनमा दीक्षित जनशक्ति राखेर आफनो व्यवस्थापनमा चुस्तता ल्याएको उदाहरण नेपालमै प्रशस्तै छ।सरकारी अस्पतालबाट सेवा गुणस्तरीय भएन भन्ने गुनासो सबै पक्षबाट आउछ । के–कति कारणले यसको सेवामा चुस्तता आउन नसकेको हो भन्नेतर्फ कसैको ध्यान पुगेको पाइदैंन । उपकरण खरिद घोटालाको कुरा कर्मचारी प्रशासन चुस्तताको अभाव र अन्य व्यवस्थापकीय कमजोरीका कारण आउने हुन् । सरकारी अस्पतालमा दक्ष चिकित्सक वा दक्ष प्राविधिकको कमी छैन । सायद त्यहाँजत्तिको दक्ष चिकित्सक तथा प्राविधिक कर्मचारी हामी सायदै अन्यत्र पाउन सक्छौं । तर बिरामीले भनेको समयमा सेवा पाउँदैनन्। पाइहाले पनि गुणस्तरीय सेवा नपाएको गुनासो आउने गरेको छ । यसको सुधारका लागि के गर्नुपर्छ ? ध्यान जानु जरुरी छ । अनुभवी चिकित्सक तथा प्राविधिक हुँदासमेत के–कति कारणले त्यहाँबाट राम्रो सेवा प्रवाह भइरहेको छैन खोजी हुनुपर्छ । यसको एउटा कारण अस्पताल व्यवस्थापनको चुस्ततामा कमी पनि हुन सक्छ । नेपालमा लोक सेवा आयोगले हालसम्म स्वास्थ्य सेवा वा अस्पताल व्यवस्थापन विषयलाई मान्यता दिएको छैन । हजारौंको संख्यामा अस्पताल व्यवस्थापन चलाउने दक्ष जनशक्ति उत्पादन भएर खेर गइरहँदासमेत लोक सेवा आयोगले यो विषयलाई मान्यता नदिनु तथा पद व्यवस्थापन नगर्नु खेदपूर्ण तथा तितो यथार्थ बनेको छ । सरकारी अस्पतालको व्यवस्थापनमा यस्ता दक्ष जनशक्तिको व्यवस्था गर्ने हो भने केही न केही पक्कै सुधार हुन्छ । दक्ष जनशक्तिलाई विदेश पलायन हुनबाट रोक्न तथा नेपालको सरकारी तथा निजी क्षेत्रको सेवाप्रवाहमा गुणस्तर ल्याउन अस्पताल व्यवस्थापनका दक्ष जनशक्तिको पदपूर्ति हुनु जरुरी छ । देश संघीयतामा गएको छ । स्वास्थ्य सेवा सबै नागरिकको मौलिक हकका रुपमा संविधानमासमेत उल्लेख छ । तर सबै नागरिकको अस्पताल तथा स्वास्थ्य संस्थामा पहुँच छैन । सरकारी अस्पतालमासमेत जनताले पाउनुपर्ने आधारभूत सेवा छैन । भएकोमा समेत राम्रो व्यवस्थापन छैन । यदि सरकारी अस्पतालबाट हुने सेवा गुणस्तरीय हुन सक्यो भने पैसा खर्च गर्ने मात्र निजी अस्पताल जाने परिपाटी हट्थ्यो । न्यून आर्थिक अवस्था भएका नागरिक पनि अस्पताल जाने वातावरण बन्थ्यो । सरकारी अस्पतालको बेथिति रोक्न र उत्पादित जनशक्ति व्यवस्थापनका लागि सरकार तथा नीति निर्माताको ध्यान जानु जरुरी छ।

बर्दिवास : महोत्तरीस्थित उत्तरी क्षेत्रका बासिन्दा सरकारी कार्यालयबाट...

गौशाला : पूर्वपश्चिम राजमार्गअन्तर्गत महोत्तरीको बर्दिवासस्थित बाँके जङ्गलमा रुई...

उर्लाबारी : मोरङ बेलबारी नगरपालिका– ११ मा आज बिहान ग्यास...

जनकपुरधाम । जनकपुरधाम उप–महानगरपालिका र खानेपानी ढल व्यवस्थापन विभाग विच...

लालबाबु बानिया ,पोखरिया । कालिका माई गाउँपालिकाका चौथो गाउँसभा सोमवार...

जयनगर, (मधुवनी) । भारत नेपालको अन्तराष्ट्रिय सीमामा मधुवनी जिल्लाका उखु...

जनकपुरधाम । चिकित्सा विधेयक सदनमा जबरजस्ती ल्याए त्यसको अवरोध गर्ने...

काठमाण्डु । महाधिवेशनको संघारमा रहेको सङ्घीय समाजवादी फोरम नेपालले सोमवार...

काठमडौं । १९ पुसमा प्रहरीले धादिङको गजुरीबाट चार किलो...

ओखलढुंगा । नेविसंघको जिल्ला अधिवेशनको विषयलाई लिएर कांग्रेसका नेताबीच कुटाकुट...

दमौली । जबर्जस्ती करणी मुद्दामा फरार रहेका तनहुँको शुक्लागन्डकी...

काठमाडौं । तान्जिनियाको झन्डा रहेका दुई वटा मालवाहक पानी जहाजमा...

काठमाडौं । साविक विजेता अस्ट्रेलियासँगै जापान र आयोजक युएई एसियन...

सिरहाको गोलबजारमा सोमबार विहान एक नवजात शिशु फेला परेको...

जनकपुरधाम : ‘समुदाय-प्रहरी साझेदारी’ कार्यक्रम अन्तर्गत जिल्ला प्रहरी कार्यालय...

सिरहा : नेपाल रेडक्रस उपशाखा गोलबजारको विधिवत रुपमा भवन शिलान्यास...

जनकपुरधाम । जनकपुरधाम उप–महानगरपालिका र खानेपानी ढल व्यवस्थापन विभाग...

काठमाडौँ : स्वास्थ्य राज्यमन्त्री सुरेन्द्र यादवले अनशनरत प्राध्यापक डा...

काठमाडौँ : नेपालकै सबैभन्दा ठूलो कारागारका रुपमा रहेको केन्द्रीय कारागारमा...

फ्रान्समा सरकार विरोधी आन्दोलन झन् चर्कंदै गएको छ ।...

काठमाडौं । एएफसी यूथ–२३ च्याम्पियनसिप फुटबलका लागि छनोट चरणको खेल...

पौष शुक्ल पूर्णिमादेखि माघ शुक्ल पूर्णिमासम्म गरिने स्वस्थानी व्रत आजदेखि...

सुर्खेत : कर्णाली प्रदेशको राजधानी वीरेन्द्रनगर सुर्खेतमा आइतबार ध्वाँसे चितुवाको...

डोल्पा : डोल्पामा एक थान बुद्धमूर्ति चोरी गरी फरार रहेका...

डडेल्धुरा : डडेल्धुराका दुर्गम बस्तीका सामुदायिक विद्यालय नमूना बन्दै...

भ्रमण टोली आजै स्वीट्जरल्याण्डको जुरिचतर्फ प्रस्थान गर्ने कार्यक्रम रहेको छ...

जनकपुर उपमहानगरपालिका ४ की दुई वर्षिया गौरी शर्मा र...

अब नेपाल राष्ट्र बैंकले सर्वसधारणलाई १ सय दरको भन्दा माथिको...

जनकपुरधाम । मधेशी आयोगको अध्यक्षमा धनुषाका डा विजय दत्तको...

सिरहाको लहानमा आउदो माघ २६ गते भव्य साँस्कृति...

कैलाली । कैलालीको जानकी गाउँपालिका–७ गोलौरीमा प्रेमलाल चौधरीले श्रीमतीको हत्या...

काठमाडौं । चिकित्सा शिक्षा सुधारको माग राखेर १२ दिनदेखि आमरण...

सर्लाही : घरमा बालेको घुरबाट आगलगी हुँदा बलरा नगरपालिका–८...

धनुषाधाम : जिल्लाको पूर्वी उत्तरी क्षेत्रस्थित धनुषाधाममा माघ...

राजविराज । सप्तरीबाट सीके राउत समर्थक चार जना कार्यकर्ता पक्राउ...

लहान । सिरहा जिल्लाको वरियारपट्टी गाउँपालिकाले दोस्रो ऐतिहासिक गाउँसभा...

जनकपुरधाम : जनकपुरधाममा करेन्ट लागेर घटनास्थलमै दुई जनाको...

जनकपुरधाम : राजपा निकट राष्ट्रिय विद्यार्थी संघ जनकपुरका नगर उप-सभापति...

सर्लाही : सर्लाही जिल्लामा आज बिहान भएको छुट्टछुट्टै सवारी...

गोपाल बराल ,बर्दिवास : ‘खाजा खाउँ...लाई, सनेस (कोसेली)...