Fri, 18 Jan 2019
ताजा समाचार
चैत्र मसान्त भित्रमा पर्सा जिल्लालाई खुलादिशा मुक्त जिल्ला घोषणा गर्ने || सवारी साधनहरुको मेकानिकल चेक जाँचतथाचालकहरुको स्वास्थ्य परिक्षण || सरकारी अस्पतालमा औषधिको अभाव || वन सखाप पार्न लागेको प्रदेश मन्त्रीको आरोप || रेल खरिद गर्न सरकारको सैद्धान्ति सहमति || बेलायतकी महारानीका पति फिलिप सवारी दुर्घटनामा घाइते || बार्सिलोना कोपा डेल रे फुटबलको क्वाटरफाइनलमा || स्वास्थ्य अवस्था गम्भीर भएपछि डा. केसीलाई राति काठमाडौं ल्याइयो || २ करोड लागतमा अश्वमेध यज्ञ || वरियापट्टी गाउँपालिकामा संघर्ष समितिद्धरा धर्ना : कामकाज प्रभावित || सहारा विकास बैंकको सूचीकरण खारेज भएपछि कारोबारमा गिरावट || १८ वर्ष देखी फरार प्रतिवादी पक्राउ || डा.झाको लापर्वाहीले बिरामीको मृत्यु,अस्पतालमा तनाव || काँग्रेसलाई मजबुत बनाउनुको विकल्प छैन : नेता जोशी || एडिबीको काम गुणस्तरहिन भइरहेको गुनासो || जनता आवासले दलितको उठिबास || मेर्चाारा कार्बाही स्वरुप सप्तरीमा प्रहरी हवलदारमाथि गोली प्रहार , || अलपत्र परेका नेपाली कामदार नरेन्द्र स्वदेश फिर्ता || मिनि म्याराथनको उपाधि सुजनले जिते || २१ औं भूकम्पीय सुरक्षा दिवस मनाइँदै || सुन ६२ हजार नजिक || हात्तीबाट पिडित घर परिवारलाई नगरपालीकाले क्षतिपूर्ति दिने || बेटीलाई १ लाखको बीमा सुरु || संघिय सरकार विरुद्ध प्रदेश २ अदालत जाने || थारु समूदायको उत्थानका लागि प्रदेश सरकार प्रतिवद्ध : मुख्यमन्त्री राउत || लागुऔषध गाँजा सहित एक पक्राउ || ६ वर्ष पछि फरार प्रतिवादी पक्राउ || तराई–मधेशमा तिला सङ्क्रान्ति मनाइँदै || बालिका हत्यारालाई जन्मकैद || छ महीनाको अवधिमा रु १९ अर्बभन्दा बढी राजश्व सङ्कलन || सप्तरीमा मोटरसाइकल दुर्घटनामा सशस्त्र प्रहरीका यादवको मृत्यु || माघ १ गते प्रदेश २ मा सार्वजनिक विदा || २२ किलो गाँजा बरामद || भुकम्प जाेखिम व्यवस्थापनका लागि स्थानिय संञ्चारकर्मीहरूकाे लागि तालिम कर्यशाला सम्पन्न || सचिव झा पक्राउपछि रिहा, छानविन समिति गठन || तराई मधेशमा अब समस्या छैन : मन्त्री पोखरेल || सेनाले बलात्कारको प्रयास गरेको भन्दै ५ घण्टा राजमार्ग अवरुद्ध || सेनाबाट बलात्कार प्रयास, ५ घण्टा राजमार्ग अवरुद्ध || मधेशमा बैकल्पिक शक्ति निर्माण गरेर मूल मुद्दालाई जिवन्त राख्नुपर्छः संयोजक || जनकपुर जेसीजको ३६औ शाखा अधिवेशन सम्पन्न ||
नयाँ अठोट, नयाँ संकल्प

चैत्र ४, २०७४

  •         किशोर नेपाल

                 देशकाल 

एकातिर भ्रष्टाचारले समाजलाई दग्ध पार्दैे लगेको छ भने अर्कोतिर विकासका परिणामहरु राजनीतिको घेरोमा परेका छन । धेरै ठूला प्रभावशाली नेताहरुका लागि सरकार एटीएम मसिन वनेको छ ।

जुन  पध्दति,  प्रक्रिया  र  व्यवहारकुशल  ढंगले   देशमा   संघीयताको   यात्रा   शुरु   हुनुपर्ने थियो, त्यो भएन । नेपाली राज्यको सम्पूर्ण  स्वरुप  परिवर्तनको  तयारीमा  रहेका  वेला जुन हिसावले सात राज्यको विभाजन गरियो,  यो  न  त  सीमांकनका  हिसावले  व्यवहारिक  थियो  न  त  जनताको  भावना  अनुरुप नै थियो । त्यो    अवस्था    पार    भै    सकेको    छ । यतिवेला विभिन्न सात संघ अन्तर्गतका स्थानीय निकायहरुको चुनाव भै सकेको छ, विधिवत   रुपलेराज्यपालहरुको   नियुक्ति,   प्रदेश  सभाको  गठन,  मुख्यमन्त्रीको  चयन  तथा  प्रादेशिक  मन्त्री  परिषदको  निर्माणको  काम पनि लगभग टुंगिन लागि सकेकोछ । तर  पनि,  केन्द्रीय  प्रशासनको  प्रभाव  र  निर्देशनबाट  संघहरु  मुक्त  छैनन  ।  एक  त  संघीय  संरचनाको  निर्माण  नै  भएको  छैन,  अर्को  यसको  व्याख्याजसरी  गरिएको  छ  निश्चय पनि त्यो राम्रो कुरा होइन । राज्यको प्रशासनिक  संरचनालाई  केन्द्रीय  प्रभावले  थिच्ने हो भने प्रादेशिक प्रशासनको कल्पना नै नगरे हुन्छ । हिजो जसरी प्रमुख जिल्ला अधिकारीहरु  केन्द्रीय  आधारमा  आर्थिक  र  प्रशासनिक  निर्णय  गर्दथे  त्यही  खालको  अवस्था अहिले पनि विद्यमान रहने संकेत देखिएका छन । यो वाहेक मानसिक तहमा पनि  हिजोआज,  नेपाल  संघीय  राज्यमा  जानै  सक्दैन,  संघीय  राज्यमा  जान  यसको  आर्थिक  स्रोत  नै  पर्याप्त  छैन  भन्ने  तर्क  अगाडि सारिएको छ । यो एकप्रकारको भ्रम र  भ्रान्ति  हो  ।  राज्यको  पुनर्गठनहुन्छ  भने,  नयाँ चिन्तन अनुसार राज्यको निर्माण हुन्छ भने  जनता  त्यसका  लागि  समर्पित  भएर  लाग्नेछन । नेपाललाई  संघीय  मोडमा  लैजान  धेरै  काम भएका छन । यही संघीयताको अस्त्र थियो  जसले  देशलाई  गतिशील  मोडमा  लैजान सक्दछ भन्ने अस्त्रको काम गर्यो । निश्चय  पनि,  संघीय  नेपालको  निर्माणमा  मधेश–तराईको दवाव धेरै रह्यो । तर, प्रदेश निर्माणका  हिसावमा  पहाडी  राज्य  सहमत  थिएनन भन्ने सत्य होइन । जनसंख्या,    उत्पादन,    समाज    र    जीवनशैलीका आधारमा अहिले पनि मधेश पहाड दुवैतिरका जात–जातिहरु संगै छन । कतिपय अनुदारवादीहरुले मधेशको निर्माण मधेशीले  मात्रै  गरेको  हो  भन्ने  विचार  अहिले  पनि  राखेका  छन  ।  मधेशप्रतिको  अनुदारभाव  वा  दुर्भावले  नेपाली  राष्ट्रियता  वलियो  तुल्याउँदैन  ।  नेपाली  राष्ट्रियताको  आफनै रंगछ र आफनै रुपछ । यति कुरामात्र वुझने  हो  भने  संघीय  गणतन्त्र  नेपालका  लागि दरो व्यवस्था हुनेछ ।नेपाली  राज्यको  व्यवस्थापनगर्नु  त्यति  सजिलो छैन । अहिलेसम्म नेपाली राज्यको केन्द्रीय  हैसियत  एउटा  सानो  शासकीय  वर्गमा निहित रहेको छ । यो वर्गमा सम्भ्रान्त मधेशीहरुको  पहुँच  रहेपनि  मधेश  तराईका  नाममा   फैलिएको   नेपाली   भू   भागका   जनतामा यसको कुनै पहूँच छैन । परिवर्तनका एजेण्डाहरु कुनै एउटा सानो वर्गतिर लक्षित हुँदैन   ।   यसले   वहु–आयामिक   ढंगले   समाजमा परिवर्तन खोज्दछ । यो मामिलामा पनि हामी नेपालीहरु पछाडि छोडिएका छौं । नेपालको  राज्य  व्यवस्थामा  आमूल  परिवर्तनको  खोजी  थियो  २०६२–६३  को  आन्दोलन  ।  तर,  त्यसले  व्यापकतालिन  पूरै   एक   दशक   लाग्यो   ।   संविधानको   निर्माण   भइ   रहेको   अवस्थामा   देशमा   जसप्रकारका हिंसात्मक क्रिया र प्रतिक्रिया देखियो  त्यो  सामान्य  जनताको  आग्रह  थिएन  ।  पूरै  देशलाई  आर्थिक,  सामाजिक  र  धार्मिक  सिण्डिकेटका  रुपमा  चलाउँदै  आएकाहरु   नै   हिंसाका   लागि   सक्रिय   भए  ।  त्यतिबेला  सरकार  र  प्रतिपक्षीहरुले  दूरदर्शी भाव देखाउन सकेनन । अन्ततः त्यो घटनाले  मधेश  तराइका  नाममा  अहिलेको  संविधानमा नराम्रो दाग लगाएरै छाड्यो ।आजभन्दा पहिले परिवर्तनका लागि जे जति पनि घटना भएका छन ती घटनालाइ परिप्रेक्ष्यमा  राखेर  नहिंडेसम्म  हाम्रो  उन्नति  सम्भव  छैन  ।  जुन  समाज  अगाडि  वढन  चाहन्छ त्यसले आफनो पिठ्यूँमा अर्काको अतिरिक्त  भारी  वोकेर  हिंडदैन  ।  अतिरिक्त  भारीले थोरै आम्दानी वढला । तर  त्यसले  आफनो  मुख्य  काममा  हानी   गर्दछ   ।   खासगरेर,   हाम्रो   जस्तो   साना   किसानहरुको   ठूला   ठूला   समूह   रहेको   समाजमा   आम्दानीमा   विचलन   वढनु  राम्रो  कुरा  होइन  ।  अहिले  हामी  नेपालीले  श्रमशक्तिको  चिन्ता  लिनु  परेको  छ । विभिन्न खाडी राष्ट्रमा कामको खोजमा पुगेका   नेपालीहरुले   जे   जति   कमाउन   सकेका  छन  त्यसले  उनीहरुको  आफनै  जीवन असन्तुलित वन्न पुगेकोछ ।यतिवेला  हाम्रा  राज्यहरुमा  निर्माण  र  विकासको  अभियान  घनीभूत  हिसावले  चल्नुपर्ने  हो  ।  प्रदेश  स्तरका  कार्यालय  स्थापनागर्न  भवन  छैन  ।  हिजो  सीडीओ  अटाउने  कोठामा  वसेर  आज  प्रादेशिक  प्रशासन चलाउन पनि सकिदैन । नयाँ वनेका राज्यमा   विकासको   सन्जाल   निर्माणगर्ने   चाहना स्वाभाविक हो । अहिले    त    हामीसंग    प्रादेशिक    राजधानी  भन्न  सुहाउने  शहर  पनि  छैनन  ।  प्रादेशिक राजधानी भन्ने वित्तिकै मानिसको आवागमन  वढदछ  ।  कामको  खोजीमा  आउने   श्रमिकहरुको   संख्या   वढछ   नै,   विद्यार्थीहरुको   संख्या   पनि   त्यसरी   नै   वढदछ  ।  प्रदेशको  राजधानीले  आफनो  मात्रै व्यवस्था गरेर पुग्दैन । संगै रहेका अन्य शहर–बजारलाई  पनि  ध्यान  दिनु  पर्दछ  ।  प्रादेशिक राजधानी हुने वित्तिकै त्यहाँ सहज ढंगले  केही  उत्पादन  हुने  होइन  ।  एकातिर  यो  वाध्यता  छ  भने  अर्कोतिर  प्रदेशको  राजधानीका हिसावले सवै क्षेत्रको सन्तुलित विकासमा ध्यान दिनु त्यत्तिकै जरुरी छ । यी तमाम चुनौतिहरुका वीचमा चुनौति वनेका छन कर्मचारीहरु । उनीहरुका लागि आफनो  सुविधा  पहिलो  हुन्छ  र  त्यसपछि  मात्र  राज्यको  ।  देशमा  उदार  प्रजातन्त्रको  स्थापनादेखि    अहिलेसम्म    कर्मचारीकै    गुनासो वढी देखिन्छ । घूसखोरी र पचासौं प्रकारका अपचलनहरुले समाज थिलथिलो भएको छ । यो  अवस्था  भएर  पनि  गर्नुपर्ने  काम  त  जसरी  पनि  गर्नु  नै  पर्दछ  ।  भोलिका  दिनमा  संघीय  प्रयोग  असफल  भएछ  भने  त्यसको दोष राजनीतिज्ञको थाप्लामा भन्दा कर्मचारीको थाप्लामा वढी थुप्रिनेछ । यद्यपि, संघीय  सत्तामा  राजनीतिको  रुपान्तरणको  यो  अवस्थामा  केही  वोल्नुपनि  नकारात्मक  ठहरिएला  ।  तर,  यो  विचारलाई  त्यस्तो  आग्रहका साथ लिनुपर्ने आवश्यकता छैन ।संघीय    राज्यको    संचालन    निकै    कष्टपूर्ण  अवस्थामा  भएको  छ  ।  एकातिर  भ्रष्टाचारले  समाजलाई  दग्ध  पार्दैे  लगेको  छ  भने  अर्कोतिर  विकासका  परिणामहरु  राजनीतिको घेरोमा परेका छन । धेरै ठूला प्रभावशाली नेताहरुका लागि सरकार एटीएम मसिन वनेको छ । कुनदिन मसिनले  त्यो  एटीएम  कार्डलाई  अस्वीकार  गरीदिन्छ  त्यो  दिन  हामीले  थाह  पाउने  छौं  देश  कहाँ  पुगेको  छ  ।  अहिलेका  लागि  संघीयताको दह«ो प्रयोगले प्रदेशको परिदृश्य वदल्ने हो । यो नै अठोट हो र यो नै सपना हो ।

वीरगन्ज : पर्सा जिल्लालाई चैत्र मसान्तसम्ममा खुलादिशा मुक्त जिल्ला घोषणा...

जीतपुर : सवारी दुर्घटना न्युनिकरणकोलागि सवारी साधनहरुको मेकानिकल...

सिरहा : सिरहाको बरियारपट्टी गाउँपालिकामा रहेका सरकारी अस्पतालमा औषधिको...

जनकपुरधाम । प्रदेश २ का उधोग पर्यटन, वन तथा वातावरण...

भारतको जयनगरदेखि जनकपुरधाम सम्म पहिलो चरणमा सञ्चालन गर्न नेपाल सरकारले...

लण्डन । बेलायतकी महारानी एलिजाबेथ द्वितीयका पति फिलिप एक...

काठमाडौं । लेभान्तेलाई पाखा लगाँउदै बार्सिलोना स्पेनिस कप अर्थात कोपा...

काठमाडौं : चिकित्सा शिक्षा सुधारको माग गरेर १६ औं...

वीरगन्ज । अश्वमेध गायत्री महायज्ञको तयारी अन्तिम चरणमा पुगेको छ...

सिरहाको वरियापट्टी गाउँकार्यपालिकाको प्राङगनमा संघर्ष समितिले आज देखि कामकाज प्रभावित...

सर्लाही : देव विकास बैंकसँग मर्जरको प्रकृयामा रहेको सहारा...

बारा । १८ वर्ष देखि फरार रहेका चुरी मुद्दाका प्रतिवादी...

गजेन्द्रनारायण सिंह सगरमाथा अस्पतालमा उपचारका क्रममा बुधवार एक जना बिरामीको...

जनकपुरधाम । नेपाली काँग्रेसका केन्द्रिय सदस्य नवीन्द्रराज जोशीले काँग्रेसलाई मजबुत...

एसियाली विकास बैंक (एडिबी)द्धारा संचालित विकास निर्माणका कामहरु गुणस्तरहीन भइरहेको...

सिरहा । जनता अावास कार्यक्रमका कारण नवराजपुर गाउँपालिकाका ५० घर...

सप्तरीमा गएराति एक जना प्रहरी हवल्दार महेन्द्र चतरी यादवमाथि अज्ञात...

सुरेन्द्र महतो , जोहोर, मलेशिया : मलेशियामा...

तनहुँ । तनहुँको बन्दीपुरमा आयोजना गरिएको मिनि म्याराथनको उपाधि बन्दीपुरका...

काठमाडौं । २१ औं भूकम्पीय सुरक्षा दिवस विभिन्न कार्यक्रम गरी...

जनकपुरधाम । सुनको मुल्य बढने क्रम हप्तादिन देखि जारी छ...

सर्लाहीको लालबन्दी नगरपालीकाले जंगली हात्तीले क्षति पुर्याएका घरका पिडित परिवारलाई...

प्रदेश २ को आठ जिल्लामा आजबाट जन्मिने सबै बेटीको १...

जनकपुरधाम । संघिय (केन्द्र)सरकारले संसदमा दर्ता गरेको ‘नेपाल प्रहरी र...

सप्तरी । प्रदेश २ का मुख्यमन्त्री लालबाबु राउतले थारु समुदायको...

जनकपुरधाम । लागुऔषध गाँजा सहित प्रहरीले एकलाई पक्राउ...

जनकपुरधाम । लागु औषध चरेश मुद्दाका फरार अभियुक्त ...

जनकपुरधाम : जनकपुरसहित सम्पूर्ण तराई–मधेशमा आज तिला सङ्क्रान्ति...

धरान : धरान उपमहानगरपालिका–१६ की १३ वर्षीया बालिका अनुषा...

विराटनगर : विराटनगर भन्सार कार्यालयले चालु आर्थिक वर्षको प्रथम...

सप्तरी । सप्तरीमा भएको दुघर्टनामा परी गम्भिर घाइते भएका एक...

जनकपुरधाम : मकर संक्रान्ति तथा माघी पर्व २०७५ को शुभ...

सिरहा । ईलाका प्रहरी कार्यालय लहान सिरहाबाट खटिएको प्रहरी गस्ती...

जनकपुरधाम । दराे घर दिगााे वस्ति नाराका...

जनकपुरधाम । प्रदेश २ को उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरण...

जनकपुरधाम । रक्षा मन्त्री ईश्वर पोखरेलले तराई मधेशमा विकासको गति...

सिरहा । सिरहाको मिर्चैया नगरपालिका ७ स्थित अन्दाजी १६...

सप्तरी । तराई मधेस राष्ट्रिय अभियानका संयोजक जयप्रकाशप्रसाद गुप्ताले मधेशमा...

जनकपुरधाम । जनकपुर जेसीजको ३६औ शाखा अधिवेशन तथा वार्षिक साधारण...