Thu, 15 Nov 2018
ताजा समाचार
दीपिका-रणवीरको बिहे इटालीको सात शताब्दी पुरानो दरबारमा || १३ वर्षीय बालकको बक्सिङ रिङमै मृत्यु, थाइल्यान्डमा खैलाबैला || विश्व बैङ्कसँग १८ अर्बको सम्झौता || कांग्रेसभित्र गुटैगुट || भैरहवा मालपोत अनलाइनमा || कृषि विश्वविद्यालयमा आगजनी || नेपाल प्रहरीलाई ‘डिजिटल गर्भनेन्स अवार्ड’ || सूर्यदेवको आराधना गरी छठपर्व मनाइँदै, यस्तो छ व्रतविधि || बरियारपट्टीको सरकारी अस्पतालमा औषधिको अभाव || छठ पर्वमा चढाइने केरा जनकपुरधामको बार्ह बिघा || छठ पर्वमा चढाइने उखु जनकपुरधामको बार्ह बिघ्घा नजिकै || छठको तयारी अन्तिम चरणमा || विपन्न परिवारलाई वडाअध्यक्षको सहयोग || सरकार संघीय शिक्षा ल्याउने तयारीमा || शिक्षामा फड्को मार्दै प्रदेश || गरीब तथा विपन्नलाई छठ पूजाका लागि सामाग्री वितरण || छठ प्रारम्भ, आज खरना || भोजको निहुँमा युवतीमाथि सामूहिक बलात्कार || केन्द्र, प्रदेश र स्थानीय तहबीच विदा प्रतिष्पर्धा || साँसद रौनियार योजना तर्जुमामा || प्रदेश २ ले खेलमैत्री नीति बनाईने || लागूऔषधसहित एक पक्राउ || नालामा मासु बेच्दा छठ व्रतालुलाई सकस || सुरू भयाे काठमाडौं–जनकपुर पर्यटकीय बस सेवा || गलत सूचना दिने पक्राउ || छठका लागि बाँसको सामग्री बनाउन व्यस्त मरिक समुदाय || विष्फोटक पदार्थ नष्ट || राजपुत क्षेत्रिय समाज नेपालको नवनिर्मित भवनको समुदघाटन सम्पन्न || तिहारमा रु ५० लाखको फूलमालाको कारोबार || रेडियो नेपालका पूर्व सम्पादक मास्केको निधन || सामुदायिक विद्यालयलाई सहयोग || पाँच घर जलेर नष्ट || राति १० बजेपछि देउसी भैलो खेल्न रोक || मनाइयो कुकुर तिहार || महिन्द्रा ब्रान्डका गाडिहरुको मेगा डेलिभरी कार्यक्रम || सेतो ब्राउन सहित महिला पक्राउ || विद्यापति स्मृति त्रिद्विवसीय || नगरपालिकाको मोबाइल एप्स || आगलागीबाट एकको मृत्यु || चोरीका सामान सहित ३ पक्राउ ||
नयाँ अठोट, नयाँ संकल्प

चैत्र ४, २०७४

  •         किशोर नेपाल

                 देशकाल 

एकातिर भ्रष्टाचारले समाजलाई दग्ध पार्दैे लगेको छ भने अर्कोतिर विकासका परिणामहरु राजनीतिको घेरोमा परेका छन । धेरै ठूला प्रभावशाली नेताहरुका लागि सरकार एटीएम मसिन वनेको छ ।

जुन  पध्दति,  प्रक्रिया  र  व्यवहारकुशल  ढंगले   देशमा   संघीयताको   यात्रा   शुरु   हुनुपर्ने थियो, त्यो भएन । नेपाली राज्यको सम्पूर्ण  स्वरुप  परिवर्तनको  तयारीमा  रहेका  वेला जुन हिसावले सात राज्यको विभाजन गरियो,  यो  न  त  सीमांकनका  हिसावले  व्यवहारिक  थियो  न  त  जनताको  भावना  अनुरुप नै थियो । त्यो    अवस्था    पार    भै    सकेको    छ । यतिवेला विभिन्न सात संघ अन्तर्गतका स्थानीय निकायहरुको चुनाव भै सकेको छ, विधिवत   रुपलेराज्यपालहरुको   नियुक्ति,   प्रदेश  सभाको  गठन,  मुख्यमन्त्रीको  चयन  तथा  प्रादेशिक  मन्त्री  परिषदको  निर्माणको  काम पनि लगभग टुंगिन लागि सकेकोछ । तर  पनि,  केन्द्रीय  प्रशासनको  प्रभाव  र  निर्देशनबाट  संघहरु  मुक्त  छैनन  ।  एक  त  संघीय  संरचनाको  निर्माण  नै  भएको  छैन,  अर्को  यसको  व्याख्याजसरी  गरिएको  छ  निश्चय पनि त्यो राम्रो कुरा होइन । राज्यको प्रशासनिक  संरचनालाई  केन्द्रीय  प्रभावले  थिच्ने हो भने प्रादेशिक प्रशासनको कल्पना नै नगरे हुन्छ । हिजो जसरी प्रमुख जिल्ला अधिकारीहरु  केन्द्रीय  आधारमा  आर्थिक  र  प्रशासनिक  निर्णय  गर्दथे  त्यही  खालको  अवस्था अहिले पनि विद्यमान रहने संकेत देखिएका छन । यो वाहेक मानसिक तहमा पनि  हिजोआज,  नेपाल  संघीय  राज्यमा  जानै  सक्दैन,  संघीय  राज्यमा  जान  यसको  आर्थिक  स्रोत  नै  पर्याप्त  छैन  भन्ने  तर्क  अगाडि सारिएको छ । यो एकप्रकारको भ्रम र  भ्रान्ति  हो  ।  राज्यको  पुनर्गठनहुन्छ  भने,  नयाँ चिन्तन अनुसार राज्यको निर्माण हुन्छ भने  जनता  त्यसका  लागि  समर्पित  भएर  लाग्नेछन । नेपाललाई  संघीय  मोडमा  लैजान  धेरै  काम भएका छन । यही संघीयताको अस्त्र थियो  जसले  देशलाई  गतिशील  मोडमा  लैजान सक्दछ भन्ने अस्त्रको काम गर्यो । निश्चय  पनि,  संघीय  नेपालको  निर्माणमा  मधेश–तराईको दवाव धेरै रह्यो । तर, प्रदेश निर्माणका  हिसावमा  पहाडी  राज्य  सहमत  थिएनन भन्ने सत्य होइन । जनसंख्या,    उत्पादन,    समाज    र    जीवनशैलीका आधारमा अहिले पनि मधेश पहाड दुवैतिरका जात–जातिहरु संगै छन । कतिपय अनुदारवादीहरुले मधेशको निर्माण मधेशीले  मात्रै  गरेको  हो  भन्ने  विचार  अहिले  पनि  राखेका  छन  ।  मधेशप्रतिको  अनुदारभाव  वा  दुर्भावले  नेपाली  राष्ट्रियता  वलियो  तुल्याउँदैन  ।  नेपाली  राष्ट्रियताको  आफनै रंगछ र आफनै रुपछ । यति कुरामात्र वुझने  हो  भने  संघीय  गणतन्त्र  नेपालका  लागि दरो व्यवस्था हुनेछ ।नेपाली  राज्यको  व्यवस्थापनगर्नु  त्यति  सजिलो छैन । अहिलेसम्म नेपाली राज्यको केन्द्रीय  हैसियत  एउटा  सानो  शासकीय  वर्गमा निहित रहेको छ । यो वर्गमा सम्भ्रान्त मधेशीहरुको  पहुँच  रहेपनि  मधेश  तराईका  नाममा   फैलिएको   नेपाली   भू   भागका   जनतामा यसको कुनै पहूँच छैन । परिवर्तनका एजेण्डाहरु कुनै एउटा सानो वर्गतिर लक्षित हुँदैन   ।   यसले   वहु–आयामिक   ढंगले   समाजमा परिवर्तन खोज्दछ । यो मामिलामा पनि हामी नेपालीहरु पछाडि छोडिएका छौं । नेपालको  राज्य  व्यवस्थामा  आमूल  परिवर्तनको  खोजी  थियो  २०६२–६३  को  आन्दोलन  ।  तर,  त्यसले  व्यापकतालिन  पूरै   एक   दशक   लाग्यो   ।   संविधानको   निर्माण   भइ   रहेको   अवस्थामा   देशमा   जसप्रकारका हिंसात्मक क्रिया र प्रतिक्रिया देखियो  त्यो  सामान्य  जनताको  आग्रह  थिएन  ।  पूरै  देशलाई  आर्थिक,  सामाजिक  र  धार्मिक  सिण्डिकेटका  रुपमा  चलाउँदै  आएकाहरु   नै   हिंसाका   लागि   सक्रिय   भए  ।  त्यतिबेला  सरकार  र  प्रतिपक्षीहरुले  दूरदर्शी भाव देखाउन सकेनन । अन्ततः त्यो घटनाले  मधेश  तराइका  नाममा  अहिलेको  संविधानमा नराम्रो दाग लगाएरै छाड्यो ।आजभन्दा पहिले परिवर्तनका लागि जे जति पनि घटना भएका छन ती घटनालाइ परिप्रेक्ष्यमा  राखेर  नहिंडेसम्म  हाम्रो  उन्नति  सम्भव  छैन  ।  जुन  समाज  अगाडि  वढन  चाहन्छ त्यसले आफनो पिठ्यूँमा अर्काको अतिरिक्त  भारी  वोकेर  हिंडदैन  ।  अतिरिक्त  भारीले थोरै आम्दानी वढला । तर  त्यसले  आफनो  मुख्य  काममा  हानी   गर्दछ   ।   खासगरेर,   हाम्रो   जस्तो   साना   किसानहरुको   ठूला   ठूला   समूह   रहेको   समाजमा   आम्दानीमा   विचलन   वढनु  राम्रो  कुरा  होइन  ।  अहिले  हामी  नेपालीले  श्रमशक्तिको  चिन्ता  लिनु  परेको  छ । विभिन्न खाडी राष्ट्रमा कामको खोजमा पुगेका   नेपालीहरुले   जे   जति   कमाउन   सकेका  छन  त्यसले  उनीहरुको  आफनै  जीवन असन्तुलित वन्न पुगेकोछ ।यतिवेला  हाम्रा  राज्यहरुमा  निर्माण  र  विकासको  अभियान  घनीभूत  हिसावले  चल्नुपर्ने  हो  ।  प्रदेश  स्तरका  कार्यालय  स्थापनागर्न  भवन  छैन  ।  हिजो  सीडीओ  अटाउने  कोठामा  वसेर  आज  प्रादेशिक  प्रशासन चलाउन पनि सकिदैन । नयाँ वनेका राज्यमा   विकासको   सन्जाल   निर्माणगर्ने   चाहना स्वाभाविक हो । अहिले    त    हामीसंग    प्रादेशिक    राजधानी  भन्न  सुहाउने  शहर  पनि  छैनन  ।  प्रादेशिक राजधानी भन्ने वित्तिकै मानिसको आवागमन  वढदछ  ।  कामको  खोजीमा  आउने   श्रमिकहरुको   संख्या   वढछ   नै,   विद्यार्थीहरुको   संख्या   पनि   त्यसरी   नै   वढदछ  ।  प्रदेशको  राजधानीले  आफनो  मात्रै व्यवस्था गरेर पुग्दैन । संगै रहेका अन्य शहर–बजारलाई  पनि  ध्यान  दिनु  पर्दछ  ।  प्रादेशिक राजधानी हुने वित्तिकै त्यहाँ सहज ढंगले  केही  उत्पादन  हुने  होइन  ।  एकातिर  यो  वाध्यता  छ  भने  अर्कोतिर  प्रदेशको  राजधानीका हिसावले सवै क्षेत्रको सन्तुलित विकासमा ध्यान दिनु त्यत्तिकै जरुरी छ । यी तमाम चुनौतिहरुका वीचमा चुनौति वनेका छन कर्मचारीहरु । उनीहरुका लागि आफनो  सुविधा  पहिलो  हुन्छ  र  त्यसपछि  मात्र  राज्यको  ।  देशमा  उदार  प्रजातन्त्रको  स्थापनादेखि    अहिलेसम्म    कर्मचारीकै    गुनासो वढी देखिन्छ । घूसखोरी र पचासौं प्रकारका अपचलनहरुले समाज थिलथिलो भएको छ । यो  अवस्था  भएर  पनि  गर्नुपर्ने  काम  त  जसरी  पनि  गर्नु  नै  पर्दछ  ।  भोलिका  दिनमा  संघीय  प्रयोग  असफल  भएछ  भने  त्यसको दोष राजनीतिज्ञको थाप्लामा भन्दा कर्मचारीको थाप्लामा वढी थुप्रिनेछ । यद्यपि, संघीय  सत्तामा  राजनीतिको  रुपान्तरणको  यो  अवस्थामा  केही  वोल्नुपनि  नकारात्मक  ठहरिएला  ।  तर,  यो  विचारलाई  त्यस्तो  आग्रहका साथ लिनुपर्ने आवश्यकता छैन ।संघीय    राज्यको    संचालन    निकै    कष्टपूर्ण  अवस्थामा  भएको  छ  ।  एकातिर  भ्रष्टाचारले  समाजलाई  दग्ध  पार्दैे  लगेको  छ  भने  अर्कोतिर  विकासका  परिणामहरु  राजनीतिको घेरोमा परेका छन । धेरै ठूला प्रभावशाली नेताहरुका लागि सरकार एटीएम मसिन वनेको छ । कुनदिन मसिनले  त्यो  एटीएम  कार्डलाई  अस्वीकार  गरीदिन्छ  त्यो  दिन  हामीले  थाह  पाउने  छौं  देश  कहाँ  पुगेको  छ  ।  अहिलेका  लागि  संघीयताको दह«ो प्रयोगले प्रदेशको परिदृश्य वदल्ने हो । यो नै अठोट हो र यो नै सपना हो ।

बलिउड अभिनेता रणवीर सिंह र अभिनेत्री दीपिका पादुकोण यहि बुधबार...

बैंकक । थाइल्यान्डमा भएको बक्सिङ खेलमा १३ वर्षीय बालकको...

काठमाडौं । पुल सुधार तथा मर्मतसम्भार एवं खाद्य तथा...

काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका कार्यकर्ताले गुट–उपगुट अन्त्यको आवाज उठाइरहँदा...

भैरहवा : मालपोत कार्यालय भैरहवाले आजदेखि अनलाइनबाट सेवाग्राहीलाई सेवा प्रदान...

चितवन : कृषि तथा वनविज्ञान विश्वविद्यालय रामपुरमा विद्यार्थीहरुले आगजनी...

काठमाडौँ : सूचना प्रविधिको उत्कृष्ट प्रयोग गरी कार्य गरेबापत...

जनकपुरधाम : छठ पर्वको मुख्य दिन आज साँझ अस्ताउँदो...

सिरहा । बरियारपट्टी गाउँपालिकामा रहेका सरकारी अस्पतालमा औषधिको अभाव भएपछि...

छठ पर्वमा चढाइने केरा जनकपुरधामको बार्ह बिघा ...

छठ पर्वमा चढाइने उखु जनकपुरधामको बार्ह बिघ्घा नजिकै...

अनिल कुशवाहा , महेन्द्रनगर (धनुषा) । ...

जीतपुर । दलित, गरिब तथा बिपन्न बर्गहरुलाई छठ मनाउनकोे लागि...

कुलदिप दास ( प्रेम ) , जनकपुरधाम : जनकपुरधाम...

जनकपुरधाम । छठ पर्व आईतवारबाट विधिवत प्रारम्भ भएको छ ।छठको...

लहान । सिरहा जिल्लाको लक्ष्मीपुर पतारी गाउँ पालिका–२ की एक...

वीरगञ्ज । देशभरी नै लोकप्रिय बन्न थालेको छठ पर्वको अवसरमा...

वीरगञ्ज । पर्सा जिल्ला निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ३ बाट प्रतिनिधि...

जीतपुर (सिमरा) ।बाराको जीतपुरसिमरा उपमहानगरपालिका बासीहरु ...

जनकपुरधाम : दीपज्योती टुर्स एण्ड ट्राभल प्रालिले पहिलोपटक काठमाडौंबाट पर्यटकीय...

बाजुरा : १०० नं मा फोन गरेर गलत सूचना...

इनरुवा : छठ पर्व शुरु भएसँगै सुनसरीका मरिक समुदायलाई अहिले...

सिरहा । सिरहाको औरही गाउँपालिकाका सशस्त्र वेश क्याम्पमा वाडा नम्बर...

राजपुत क्षेत्रिय समाज नेपालको नवनिर्मित भवनको समुदघाटन सम्पन्न ...

जनकपुर : यस वर्ष तिहारमा जनकपुरमा रु ५० लाख...

काठमाडौँ : रेडियो नेपालका पूर्व समाचार सम्पादक तथा प्रसारक...

लेखनाथ : कास्कीको पोखरा महानगरपालिका–३१ बेगनासस्थित आनन्दज्योति माविमा विद्यार्थीसँगै...

कृष्णनगर : कपिलवस्तुको शिवराज नगरपालिका–१० इस्लामनगरस्थित तिहारका लागि बालेको...

काठमाडौँ, : जिल्ला प्रशासन कार्यालय काठमाडौँले राति १० बजेभन्दा...

काठमाडौँ : यमपञ्चकको दोस्रो दिन आज इमान्दारीपूर्वक घरको सुरक्षामा...

जनकपुरधाम । नेपालको लागी महिन्द्रा गाडिको आधिकारीक बिक्रेता ...

गोलबजार , सिरहा : लागूऔषध सेतो ब्राउन ...

जनकपुरधाम : जनकपुरमा विद्यापति ट्रस्टले त्रिद्विवसीय विद्यापति स्मृति पर्व...

लमजुङ : बेंसीशहर नगरपालिकाले ‘बेंसीशहर नगरपालिका’ नामक मोबाइल एप्स...

मेलम्ची : सिन्धुपाल्चोकको पाँचपोखरी थाङ्पालगाउँपालिका–५ गुन्सामा गए राति १...

चन्द्रपुर । रौतहटको चन्द्रनिगाहपुरमा रहेको चा“द अफसेट प्रेसबाट समान चार्ने...