Mon, 21 May 2018
ताजा समाचार
पोखरीमा डुबेर चार बालिकाको मृत्यु || गुण्डाराजको अन्त्य गर्दै जनताको राज स्थापना हुन्छ : गृहमन्त्री || दुर्गम गाउँमा अफिम खेती || महोत्तरीमा बढ्यो गर्मी || तत्मा समाजको राष्ट्रिय कार्यकारिणी समिति गठन || मन्त्री यादव थाइल्याण्डतर्फ || एकैरातमा तीन घरमा चोरी || डोम समुदायका बालबालिका विद्यालय भर्ना || हजार विद्यार्थीमा एउटै शौचालय || सडक र ऊर्जा प्राथमिकतामा छः मुख्यमन्त्री राउत || उखु किसानद्वारा मिलमा धर्ना मालिक फरार || वडाध्यक्ष पौडेलको घरमा बम विष्फोट, दुई घाइते || सरकारको नीति तथा कार्यक्रम आज संघीय संसदको संयुक्त बैठकमा प्रस्तुत || ओली ५ वर्षकै लागि प्रधानमन्त्री हो, त्यसमा तल–माथि हुँदैन : || रावणको जन्मभूमि मानिएको पौलस्त्य आश्रम ओझेलमा || सोलु करिडोर प्रसारण लाइन समयमै सक्न प्राधिकरणको ठेकेदारलाई ताकेता || विषाक्त मदिरा सेवन गर्दा १२ जनाको मृत्यु, मदिरा बिक्रीवितरण गर्ने || सन्दीप लामिछानेको खुलेर प्रशंसा गरे रिकी पोन्टिङले || विद्यार्थी मृतावस्थामा फेला || बजेटमा मधेससंग विभेद गरीए संसद अवरुद्ध गर्ने सांसद यादवको चेतावनी || प्रदेश नं २ का सञ्चारमाध्यमलाई राहतपूर्ण वर्गीकरण गर्न आग्रह || मालपोत कर तिर्नु पर्दैनः नगर प्रमुख || पुर्व राजा ज्ञानेन्द्रलाई नागरिक अभिनन्दन || तरुण दलको जिल्लास्तरीय प्रशिक्षण कार्यक्रम || शिक्षक संगठन धनुषामा महतो || सर्पदंशबाट महिलाको मृत्य || ससुराली पक्षको कुटाइबाट महिला गम्भीर || मधेशको लागि विशेष बजेटः मन्त्री महासेठ || गेरुका नदीमा सरसफाई || तुलसीदास पार्कमा सरसफाई || मिथिलाको युगभूमि सिम्रौनगढ हो : पुरातत्वविद मिश्र || ठेकदारको लापर्वाहीले बस दूर्घटना, २४ बढी घाईते || फोरम पदाधिकारी बैठक जारी, एकीकृत नेकपामाथि नजर || दुई कम्युनिष्टको मिलनले आत्तिनु पर्दैनः निधि || गायक वैद्यलाई ‘नेपाल दीर्घ साधना सम्मान’ प्रदान गरिने || विमान दुर्घटनामा मृत्यु भएका यात्रुको सम्झानामा क्युवामा दुई दिने शोक || राजकुमार ह्यारी र मार्कलको विवाह सम्पन्न || हैदरावादलाई हराउँदै कोलकाता आइपिएलको प्ले अफ् चरणमा, विराट कोहलीको बैंग्लोर || मोटरसाइकल दुर्घटनामा तीन जना र बसको ठक्करबाट एक पैदलयात्रीको मृत्यु || नागढुंगा–धुलिखेल मेट्रो निर्माणका लागि विश्वव्यापी बोलपत्र, लागत करिब दुई खर्ब ||
भगवान परशुराम र जनकपुर धाम

बैशाख ४, २०७५

  •                    सञ्जय मित्र

आज अक्षय तृतीया । वैशाख महिनाको शुक्ल पक्षको तृतीयालाई अक्षय तृतीया मानिन्छ । अक्षयको अर्थ हो क्षय नहुने अर्थात् नाश नहुने । मान्यता के छ भने यस दिन जुन धर्म वा पाप गरिन्छ, त्यो नाश हुँदैन । यसको प्रतिफल आफूसँगै जान्छ । यसैकारण यस दिन धेरैले अनेक दान र पुण्य गर्दछन् । कपितयले शिक्षादान गर्दछन् । यो हिन्दू मान्यता हो ।अर्को मान्यता के हो भने यसै दिनदेखि त्रेता युगको आरम्भ भएको थियो । अर्थात् त्रेता युगको सुरुआत भएको थियो । अक्षय तृतीयालाई भगवान परशुरामको जन्म दिन पनि मानिन्छ । हिन्दू धर्मावलम्बीहरुले यस दिनलाई विशेष मान्ने यीनै तीन कारणहरु छन् । अक्षय तृतीयाको दिन गरिएको पुण्यको कहिल्यै नाश हुँदैन, त्रेता युगको शुभारम्भ भएको दिन अर्थात् रामावतारको युगको सम्झना र भगवान परशुरामको जन्म दिन ।हिन्दूहरु भगवान विष्णुको दश अवतारको चर्चा गर्दछन् । दश अवतारकै आफ्नो महत्व रहेको छ । विभिन्न सन्दर्भमा दशै अवतारको पूजा हुन्छ । भगवान विष्णुका दश अवतारमा मत्स्य, कूर्म, बराह, नृसिंह, वामन, परशुराम, राम, कृष्ण, बुद्ध र कल्कि हुन् । यी मध्ये तीन अवतार अर्थात् मत्स्य, कूर्म र बराह अवतार प्रथम महायुग (सत्ययुग) मा भएको छ भने नरसिंह, वामन, परशुराम र राम अवतार त्रेतायुगमा भएको छ । कृष्णावतार द्वापर युगमा भएको मानिन्छ भने दशौँ अर्थात् कल्कि अवतार कलियुगको समाप्तिको समय हुने विश्वास गरिन्छ । भागवत पुराणमा गरिएको भविष्यवाणीको आधारमा कलियुगको अन्त्यमा कल्कि अवतार हुन्छ जसले अन्याय र अनाचारको अन्त्य हुनेछ तथा न्यायको शासन आरम्भ हुनेछ जसले सत्य युगको फेरि स्थापना हुने छ । हिन्दू धर्मशास्त्रहरुमा समयको अनन्ततालाई चार भागमा बाँडेर अध्ययन गरिएको छ ।भगवान परशुरामको विषयमा के भनिन्छ भने यी यस्ता पात्र हुन् जसको दुई युगमा महत्वपूर्ण भूमिका रहेको छ । त्रेतायुगमा भएको मानिएको रामायण र द्वापर युगमा भएको मानिएको महाभारत दुवैमा परशुरामको भूमिका देखिन्छ । रामभद्र, भार्गव, भृगुपति, भृगुवंशी (ऋषि भृगुको वंशज), जमदग्न्य (जमदग्नि पुत्र) आदि नामले चिनिने परशुराम ऋषि जमदग्नि तथा रेणुकाको पाँचौ पुत्र थिए । हिन्दू शास्त्रहरुमा सप्तऋषिमा जमदग्निलाई पनि लिइन्छ । भारतको मध्य प्रदेशको महेश्वर नर्मदा नदीको छेउमा रहेको हाइहाया ठाउँमा भार्गव परशुरामको जन्म भएको मानिन्छ । कतिपयले कस्तो मान्यता राख्दछन् कि रेणुका तीर्थमा ऋषि जमदग्नि र रेणुकाले भगवान शिवको तपस्या गरेर शिवजीबाट वरदान प्राप्त गरी स्वयं विष्णुलाई रेणुकाको गर्भबाट अवतार लिने वरदान अनुरुप नै भगवान परशुरामको जन्म भएको हो । भगवान विष्णुको अवतारको रुपमा मानिने परशुराम आपैmँ भगवान शिवका भक्त थिए ।  आफ्ना पूर्वजहरुको आज्ञाले परशुरामले शिवको कठिन तपस्या गरेका थिए । कठिन तपस्याले शिव प्रसन्न भएपछि वरदान माग्नलाई भन्दा परशुरामले दुवै हाथ जोडेर शिवको वन्दना गर्दै दिव्य अस्त्र तथा युद्धमा निपुणताको कलाको माग गर्दछन् । शिवले परशुरामलाई युद्धमा निपुणताको लागि तीर्थयात्रा गर्ने आज्ञा दिन्छन् । त्यसपछि परशुराम भारतको उडीसामा रहेको महेन्द्रगिरी पर्वतमा पुगी फेरि शिवकै तपस्या गर्न थाल्छन् । त्यहाँ भगवान शिवबाट अनेक दिव्यास्त्र प्राप्त गर्न सफल हुन्छन् । परशरामले ब्रह्माण्ड अस्त्र, वैष्णव अस्त्र तथा पाशुपत अस्त्र प्राप्त गरेका थिए । भगवान शिवले परशुरामलाई विजया नामक धनुष कमान पनि प्रदान गरेका थिए । साथै सबैभन्दा कठिन युद्धकलाको रुपमा शास्त्रहरुमा वर्णन गरिएको कलारिपायडू पनि शिवजीबाटै परशुरामले प्राप्त गरेका थिए । परशु र राम दुई शब्द मिली परशुराम बनेको हो । परशुको अर्थ बन्चरो हुन्छ र राम भन्ने बित्तिकै मर्यादापुरुषोत्तम बुझदछौँ । तर परशुरामको सोझो अर्थ परशु लिएको राम वा परशुका साथ राम भन्ने अर्थ दिन्छ । यसले रामजस्तै परशुराम पनि विष्णुकै अवतार भएको अर्थ दिन्छ । विष्णुको छैटौँ अवतारको रुपमा परशुरामलाई लिइन्छ । भारद्वाज एवं कश्यप गोत्रका कुलगुरु परशुरामलाई धेरै रिसाहाकै रुपमा चिन्दछन् । रिसाहाको रुपमा चिन्नेले जनकपुर धामको घटनालाई नै मुख्य आधार मान्दछन् ।त्रेता युगमा जब सीताको स्वयंवर चलिरहेको थियो, विश्वका अनेकौँ देशका वीरहरु स्वयंवरमा सामेल थिए । स्वयंवरको शर्तअनुसार शिवको धनुलाई कसैले प्रत्यंचा चढाउनु पर्ने थियो । तर कुनै पनि योद्धाले शिवधनुलाई उठाउन त के हल्लाउन पनि सकिरहेका थिएनन् । त्यस अवस्थामा सर्वत्र निराशा छाएको थियो । अनि राजा जनकले निराश भएर पृथ्वी नै कतै वीरशून्य भएको हो कि भन्ने आरोप लगाउँदा अयोध्याका राजकुमार लक्ष्मण रिसाएका थिए । लक्ष्मणलाई शान्त पार्दै रामले सजिलै धनुलाई उठाएर त्यसमा प्रत्यांचा चढाउन लाग्दा धनु तीन टुक्रामा भाँच्चिएको थियो । शिवको धनु भाँच्चिएपछि शिवका परम भक्त परशुरामको आगमन भएको थियो । परशुराम निकै रिसाएका थिए । भगवान रामले नै परशुरामको रिस शान्त पारेका थिए । परशुराम र रामबीच भएको सभामा भएको वार्तालापको समयमा नै भगवान परशुरामले विष्णुको आफूजस्तै अर्को अवतार भएको स्वीकार गरेर आफ्नो क्रोधलाई शान्त पारेका थिए । वाल्मीकि रामायणमा वर्णन गरिएको कथाअनुसार दशरथनन्दन श्रीरामले जमदग्नि कुमार परशुरामको पूजन गरेका छन् र परशुरामले पनि रामचन्द्रको परिक्रमा गरेर आश्रमतिर प्रस्थान गरेका छन् ।जनकपुर धामको रामायण प्रसंग धेरैले बुझेका छन् तर महाभारतमा परशुरामको भूमिकाको विषयमा धेरै कमले मात्र चर्चा सुनेका छन् । महाभारतमा भीष्मद्वारा अम्बालाई स्वीकार नगरिएपछि प्रतिशोधको लागि अम्बा सहायता माग्न परशुरामकहाँ पुगेको र परशुरामले आश्वासन दिएको सन्दर्भ आउँछ । परशुरामले भीष्मलाई युद्ध गर्न आह्वान गरेपछि दुवैजनामा बाइस दिनसम्म युद्ध भएको प्रसंग छ । भीष्मलाई इच्छा मृत्युको वरदान प्राप्त भएकोले परशुरामले भीष्मलाई हराउन सक्दैनन् । यसै गरी द्रोणाचार्यलाई परशुरामले नै अस्त्रशस्त्रले निपुण बनाएका थिए । महाभारतकै अर्को प्रसंगमा कर्णलाई परशुरामले विभिन्न अस्त्रशस्त्रको विद्या सिकाएका छन् । क्षत्रीय विरोधी भए पनि परशुरामले कर्णलाई ब्राह्मण भन्ठानेर विद्यादान गरेका थिए । तर एक दिन परशुराम कर्णको तिघ्रामा आफ्नो टाउको राखेर निदाइरहेका थिए । त्यही समय एउछा बिच्छी कर्णको काँधमा टोक्न थाल्यो । बिच्छीलाई मार्दा गुरुको निद्रा भंग हुने डर कर्णलाई थियो । कर्णले त्यो सहेरै बसे । अचानक परशुरामको निद्रा खुल्यो र उनले त्यो थाहा पाए । कुनै ब्राह्णपुत्रमा यति धेरै सहनशीलता हुनै सक्दैन जसले बिच्छीको टोकाइलाई सहन सकोस् । यति विश्वास भएपछि कर्णले आफूलाई ढाँटेर विद्यार्जन गरेको लाग्यो । यसले गर्दा रिसाएर कर्णलाई शाप दिए – “जब तिमीलाई आप्mनो विद्याको सर्वाधिक आवश्यकता हुन्छ, त्यत्तिवेला तिम्रो विद्या कुनै काम आउँदैन ।” र, महाभारतमा कर्णको मृत्युको समय यस्तै भएको पनि छ ।त्रेता र द्वापरमा मात्र होइन, कलियुगमा पनि परशुरामको भूमिका शास्त्रहरुले निर्धारण गरिसकेको छ । कल्कि पुराणमा उल्लेख भएअनुसार परशुराम, भगवान विष्णुको दशौँ अवतार कल्किको गुरु हुनेछन् र कल्किलाई युद्धको शिक्षा दिनेछन् । परशुरामले नै कल्किलाई भगवान शिवको तपस्या गरेर उनका दिव्यास्त्र प्राप्त गर्नलाई भन्नेछन् ।एकातिर धर्मकर्म गर्नेहरुको संख्या बढेको छ भने अर्कोतिर अन्धविश्वास नमान्नेहरुको संख्या पनि बढेको छ । अन्धविश्वास र धर्ममा फरक भने अवश्य छ । इतिहासमा कुनै राम्रो काम गरेकालाई श्रद्धा गर्नु र इतिहासबाट प्रेरणा लिनु मानवीय गुण हो । हिन्दू शास्त्रहरुमा वर्णन गरिएको जस्तो परशुरामको जमाना अहिले छैन तर उनको जीवनीबाट धेरै असल शिक्षा प्राप्त गर्न सक्दछौँ । अहिले पनि भारतको विभिन्न ठाउँमा परशुराम जयन्ती निकै भव्यताका साथ मनाउने गरिएको छ ।

 

लुम्बिनी : रुपन्देहीको लुम्बिनी सांस्कृतिक नगरपालिका–११ मसिना गडिदियाको नौखनिया...

भक्तपुर : गृहमन्त्री रामबहादुर थापाले अब देशभर गुण्डाराजको अन्त्य...

जाजरकोट : नलगाड नगरपालिकाका विभिन्न स्थानमा अवैध रुपमा अफिम...

महोत्तरी : जिल्लामा केही दिनदेखि अति गर्मी बढेकोे...

जनकपुरधाम । राष्ट्रिय तत्मा समाज नेपालले राष्ट्रिय कार्यकारिणी समिति गठन...

जनकपुरधाम । उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्तिमन्त्री मातृकाप्रसाद यादव थप उपचारका...

गौर । रौतहट जिल्लाको सदरमुकाम ...

पोखरिया । विद्यालय भर्ना हुन नसकेका...

जनकपुरधाम । मुख्यमन्त्री लालबाबु...

गौशाला (महोत्तरी)। दुई अर्ब रुपैया बढी भुक्तानी ...

दमक । झापाको दमक–७ का वडाध्यक्ष भीम पौडेलको घरमा गएराति...

काठमाडौं । सरकारले आगामी आर्थिक २०७५/७६ को नीति तथा कार्यक्रम...

काठमाडौं । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का नेता एवं पूर्वगृहमन्त्री...

म्याग्दी । रामायणमा वर्णित रावणको जन्मभूमि मानिएको म्याग्दीको पौलस्त्य आश्रम...

सोलुखुम्बु । नेपाल विद्युत प्राधिकरणले सोलु करिडोर १३२ केभी...

काठमाडौं । भारतको कानपुरमा विषाक्त मदिरा सेवन गर्दा १२...

नयाँ दिल्ली । आइपिएल टिम दिल्ली डेयरडेभिल्सका प्रशिक्षक तथा अस्ट्रेलियाली...

महेन्द्रनगर, धनुषा : जनकपुर उपमहानगरपालिकास्थित एक विद्यालयमा आज बिहानै एक...

वीरगन्ज । आगामि बजेटमा मधेससंग संघीय सरकारले बिभेद गरे संघीय...

महेन्द्रनगर, धनुषा : नेपाल पत्रकार महासंघ प्रादेशिक समिति...

नेपाल शिक्षक संगठन धनुषाको १२ औं जिल्ला अधिवेशनले ...

मलगंवा । सर्लाहीको दक्षिणी भेगमा पर्ने विष्णु ...

जनकपुरधाम । महोत्तरी ...

जनकपुरधाम । जनकपुर स्थित...

त्रिलोकीनाथ यादवबारा । वरिष्ठ पुरातत्वविद...

काठमाण्डु ।प्रदेश नम्बर २ को सत्तारुढ दल संघिय ...

बीरगञ्ज ।नेपाली कांग्रेसका उपसभापती विमलेन्द्र निधीले दुई कम्युनिष्ट...

काठमाडौं । गायक, संगीतकार, गीतकार एवं कवि योगेश वैद्यलाई रेडियो...

काठमाडौं । क्युवामा शुक्रबार राति भएको विमान दुर्घटनामा निधन भएका...

विन्डसोर (बेलायत) । बेलायतका राजकुमार ह्यारी शनिबार अमेरिकी पूर्वअभिनेत्री मेगन...

काठमाडौं । शिर्ष स्थानको सनराईजर्स हैदरावादलाई हराउँदै कोलकाता नाईट...

नवलपरासी । पश्चिम नवलपरासीको बर्दघाटमा शनिबार दुई मोटरसाइकल एकापसमा ठोक्किँदा...

काठमाडौँ : सरकारले काठमाडौँको नागढुंगादेखि काभ्रेपलान्चोकको धुलिखेलसम्म मेट्रो रेल...