Tue, 16 Oct 2018
ताजा समाचार
आज शुक्ल सप्तमीका दिन फूलपाती भित्रयाउँदै || आखिर नारीलाई राजदेवी मन्दिरमा निषेध किन ? || सुपथ मुल्यको पसलमा उपभोक्ताको भीड || शिक्षाविद् सम्मानित || वडा अध्यक्षले बाँडे चामल || लोप हुदै झिझिया || लडेर मजदूरको मृत्यु || ५ वर्ष भित्र जनकपुरको कायापलट गर्छुः नेता महतो || पिपल प्रमोटको १० औं साधारण सभा सम्पन्न || दशैंको अवसरमा शुभकामना आदानप्रदान || आसमानमा हरिश्चन्द्र || संघीयता सफल पार्न चुनौती || बलात्कारपछि बालिकाको हत्या, २ पक्राउ || प्रदेश प्रहरी विधेयक पारित || नेपाल प्रेस युनियन रौतहटको अध्यक्षमा पुरी,सचिमा मिश्र || चन्द्रनिगाहपुरमा आज लाईभ कन्सर्ट || प्रदेश २ को सुरक्षा सल्लाहकारमा कायस्थ || आज प्रदेश प्रहरी विधेयक पास हुने || खेलाडीको संरक्षण प्रदेश सरकारले गर्छः मुख्यमन्त्री राउत || दाहालका नजरमा यी हुन् सरकारका महत्वपूर्ण उपलब्धि, ‘ठन्डा दिमागले सोच्नोस्’ || पत्रकार हत्याको प्रमाण सुरक्षित, छानबिन गर्न साउदीको टोली इस्तानबुलमा || शिरीषले जिते ८औं ओपन वाटर स्वीमिङ च्याम्पियनसिप || दुई समुह बीच झडप हुँदा एकको मृत्यु || सातौ अन्तराष्ट्रिय बालिका दिवस मनाइयो || सरकारसित संवादका लागि मोर्चाको वार्ता टोली सार्वजनिक || जीतपुरमा सार्वजनिक पुस्ताकालय || आँखा शिविरमा सयभन्दा बढी मोतियाबिन्दू || गुणस्तरीय शिक्षा पहिलो प्राथमिकता || ५१ सदस्यीय दलित फोरम गठन || दशैतिहारलाई लक्षित गरी सुलभ मुल्यको पसल || शिक्षा समन्वय इकाइका प्रमुख घुस सहित पक्राउ || महिलाको मृत्यु || लाखौँ ठगेर दम्पती फरार || बम आक्रमणमा दोषी ठहर गर्दै १७ जनालाई मृत्युदण्ड || नेपाल र सिंगापुर भिड्दै, उपाधि जित्ने नेपालको लक्ष्य || संविधानको भावना बमोजिम प्रदेश प्रहरीः मुख्यमन्त्री राउत || २१ हजार अश्लील वेबसाइट बन्द || लडेर दुईको मृत्यु || ६३ औं प्रहरी दिवस जनकपुरधाममा मनाउदै , अमर प्रहरी प्रति || अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्प भारतमाथि प्रतिबन्ध लगाउने तयारीमा ||
संचारमा विसंगति

बैशाख ९, २०७५

                               देशकाल

संचार माध्यमहरुको बिकास त्यसबेला मात्र हुन्छ जब अन्य व्यवसायले पनि यसको आवश्यकता महशुस गर्छ ।

                   किशोर नेपाल

नेपालमा संघीय राजनीतिको प्रारम्भसँगै अनेक विसंगतिहरु देखिएका छन् । ती मध्ये विसंगतिको एउटा क्षेत्र हो पत्रकारिता । लोकतन्त्रसँग सोझै जोडिएको यो व्यवसाय अहिले राजनीतिको तूफानी गोटी बनेको छ । एकातिर एमाले नेतृत्वको बामपन्थी सरकार देशभरका सवारी लगायतका सिन्डिकेटहरु तोड्न व्यस्त छ भने अर्कोतिर राजनीतिक निष्ठाका आधारमा प्रेस युनियन, प्रेस चौतारी र प्रेस केन्द्रमा विभाजित भएका सवै पत्रकारहरु आपसमा आलिंगन गरेर नेपाल पत्रकार महासंघ माथिभागवण्डा जमाउन व्यस्त छन् । अहिले यी तीनवटै सँघहरुको क्रियाकलापले नेपाल पत्रकार महासंघलाई राजनीतिक दल र सरकारको कठपुतली संस्था बनाइदिएको छ । नेपाल पत्रकार महासंघको छहारीमा वसेर गणतन्त्र रसमावेशी लोकतन्त्रका नाममा वैचारिक प्रतिस्पध्र्दा अव निषेधित भएको छ । नेपाल पत्रकार महासँघ मार्फत देशका तीन ठूला राजनीतिक दलसँग गाँसिएका पत्रकारका बिभिन्न संगठनहरुले भोली गएर लोकतन्त्रको कति छारो उडाउने हुन त्यो हेर्न बाकी नै छ । नेपाली पत्रकारितामा अहिले धेरै ठूला समस्याहरु छन् । देश संघीय गणतन्त्रमा रुपान्तरित भएपछि अव प्रान्तीय रुपमा यो व्यवसायको रुपरेखा के हुने, यसको संचालन कसरी हुने भन्ने चिन्ता जिम्मेवार तहमा देखिएको छ । अहिले बनेका नेपालका सातवटै प्रदेशमा प्रादेशिक स्तरको संचार साधन चलाउने पूर्ण क्षमता देखिएको छैन ।यो व्यवसायको बजार सानो छ । यसैपनि नेपालको ग्रामीण इलाकाहरुमा पढ्ने पढाउने बानीको बिकास हुन सकेको छैन । त्यसमा पनिसंचार माध्यमहरु आक्रामक हिसावले स्थापित हुने हो भने त्यसले लोकतन्त्रलाई फाइदा गर्दैन । नेपालमा संचार माध्यमको दुरुपयोग गरेर फाइदा उठाउने प्रवृत्तिको प्रदर्शन पटक पटक भइसकेको छ । अहिले कथित ठुला घरानाका व्यवसायीहरु हरेक प्रदेशको राजधानीबाट समाचारपत्र, रेडियो र टेलिभिजनजस्ता संचार माध्यम व्यवसायको बिस्तारमा लागेका छन् । संचार माध्यमको यसप्रकारको विकास र विस्तारलाई सकारात्मक हिसाबले हेर्नुपर्दछ भन्नेमा कुनै शंका छैन । तर बजारको खोजीमा मात्र आएका संचार माध्यमहरुले समाजलाई के प्रतिफल देलान कसैले भन्न सक्दैन । नेपालका नवनिर्मित प्रदेशहरुबाट जतिसुकै राम्रा सुकिला मुकिला र सचित्र समाचारहरुको प्रकाशन भएपनि अहिले नै त्यसको आस्था र बिश्वासको मूल्य स्थापीत गर्नु कठिन हुन्छ । भोलि गएर संचार माध्यमहरुले पनि गैर सरकारी संस्थाको रुप लिएभने ?संचार माध्यमहरुको बिकास त्यसबेला मात्र हुन्छ जब अन्य व्यवसायले पनि यसको आवश्यकता महशुस गर्छ । केही वर्ष अघिसम्म नेपालको राजधानी काठमाडौंबाटदेशभरका सदरमुकामहरुमा सन्देश प्रक्षेपणहुने हिसावले थुप्रै साप्ताहिक र दैनिक समाचारपत्रहरुको प्रकाशन हुने गर्दथे । पूरै देशको मुखपत्रको रुपमा ती समाचारपत्रहरुले सरकारी र गैर सरकारी सन्देश प्रवाहित गर्थे । तर त्यो पर्याप्त हुदैनथ्यो । अर्थात त्यतिबेला समाचारपत्रहरुको प्रभावकारिता स्थापीत भएको थिएन । काठमाडौंको बजार प्रतिस्पध्र्दी भएपछि बजारले नै संचार माध्यमहरुको आवश्यकता महशुस गर्यो । बजारको यो आवश्यकता अनुसार समाचारपत्रहरुको प्रकाशन शुरु भयो । तर, ती समाचारपत्र जनताबाट निरपेक्ष जस्तै थिए । यी नयाँ समाचारपत्रहरुलाई जनताको बिचमा पुग्न त्यतिकै समय लाग्यो जति समय यसभन्दा अगाडिका समाचारपत्रहरुलाई स्थापित हुन समय लागेको थियो । देशमा एक समय त्यस्तो पनि थियो जब समाचारपत्र भन्नासाथ गोरखापत्र र संचार साधन भन्नासाथ रेडियो नेपालको नाम आउथ्यो । यी दुई बाहेक सन्देश प्रशारणका लागि अरु विकल्प थिएनन् । त्यतिबेलाको देशको एकमात्र ठूलो बित्तिय संस्था नेपाल बैंक लिमिटेडले वर्षको एकपल्ट आफनो वार्षिक उत्सव मनाउँथ्यो । त्यो वार्षिकउत्सव समारोहमा नेपाल बैंक लिमिटेडका प्रमुख अधिकारीहरुका अतिरिक्त दैनिक गोरखापत्र र दि राइजिंङ नेपालका प्रधान सम्पादकलाई पनि बोलाइन्थ्यो । पत्रकारितालाई दिइएको मान्यता यति नै थियो । त्यो कालमा नेपाल बैंक जस्तो संस्थाको अन्य प्रतिस्पध्र्दी संस्था हुने कुरै थिएन । प्रतिस्पध्र्दाको अभावले स्वयं नेपाल बैंक लिमिटेड पनि संकटमय अवस्थामा थियो । २०४६ सालको पहिलो राष्ट्रिय जनआन्दोलन पश्चात प्रधानमन्त्री कृष्णप्रसाद भट्टराईको सरकारले सूचना माथिको सरकारी एकाधिकारलाई तोड्यो । छापाखाना र प्रकाशन उद्योगलाई जिवित राख्न चाहिने आवश्यक कानूनी व्यवस्था भयो । त्यसपछि नै नेपालमा पत्रपत्रिकाहरु लोकप्रियताका आधारले समाजमा जम्न थालेका हुन । संवैधानिक राजतन्त्र र संसदीय प्रजातन्त्रको स्थापना सँगै नेपाली संचार माध्यमको स्थायित्व प्रत्याभूत भयो । धेरै मानिसले पत्रकारितालाई गम्भिर पेशाको रुपमा लिन थाले । बिस्तारै लगानीकर्ताहरु भित्रिए । यसपछि अगाडि बढन थालेको प्रेसले सन्तुष्ट हुनेगरी आर्थिक सफलता पाएको छैन तापनि पछाडि फर्केर हेर्नुपर्ने अवस्थामा पनि छैन । यतिवेला नेपालको राजधानी शहरबाट अन्तराष्ट्रिय स्तरका टेलिभिजनहरु प्रशारण हुन थालेका छन् । जनताले फरक किसिमका बिभिन्न कार्यक्रमहरुको स्वादलिन पाएको छ । यद्यपि आर्थिक रुपले यी कुनै पनि संस्थाहरु सवल र सक्षम देखिदैन । यिनका संचालकहरुले कम्पनी नाफामा गएको कहिले बताउँदैनन् । उनीहरुको गुनासो सधै घाटा पर्ने कुरालाई लिएर मात्र हुन्छ । यही कारण हो अहिलेसम्म कुनै पनि संचार माध्यमहरुले आफना कर्मचारीहरुलाई श्रमजिवी पत्रकारिता नियमावलीले तोके अनुसार पारिश्रमिक दिएका छैनन् । यो पारिश्रमिकको विषय सबैका लागि झ्याउलो बनेको छ । पत्रकारहरुलाई फाइदा हुने कुरामा भन्दा संचालकहरुलाई फाइदा हुने कुरामा धेरैको सक्रियता देखिन्छ । निश्चय पनि संघीय गणतन्त्र नेपालमा समाचारहरुको प्रवध्र्दन प्रकाशन र प्रक्षेपण सुव्यवस्थित तरिकाले हुनु सबैका लागि राम्रो कुरा हो । त्यो हिसाबले हरेक प्रदेशका राजधानी र अन्य सवै महत्वपूर्ण शहरहरुबाट समाचार पत्रपत्रिकाका प्रकाशन हुनु,ु रेडियो र टेलिभिजन सेवा उपलव्ध हुनु र जनताले आफनो इच्छा अनुसार सूचनाको स्रोतलाई अंगाल्न पाउनु आफैमा राम्रो कुरा हो । यसैपनि हाम्रोजस्तो देशका लागि संचार भनेको शिक्षाको प्रचार हो । शिक्षा र संचारको बिकास संगसंगै हुनुपर्छ । त्यसो भयो भने सन्तुलन कायम हुनसक्छ । होइन एकले अर्कालाई एक्लाएक्लै छोडिदिने प्रवृत्ति अगाडि बड्यो भने त्यसले देशको भलो गर्न सक्दैन । अहिले प्रदेशहरुको चुनाव सकिएको छ । यो समय प्रादेशिक सरकार निर्माणको समय हो । यहीवेला बिभिन्न पार्टीसँग आवद्ध पत्रकार संस्थाहरुले संचारमा जसप्रकारको चलखेल र हस्तक्षेप शुरु गरेका छन्, त्यो कुनै पनि हालतमा सही होइन । राजनीतिक दलसँग पत्रकारिताको सम्बन्ध निरपेक्ष हुनुपर्छ । सापेक्ष सम्बन्ध राखेर लोकतन्त्र र संचार क्षेत्र दुबैको भलो हुदैन । अहिले चिन्ता गर्नुपर्ने मुख्य बिषय यही हो ।

 

जनकपुरधाम । प्रत्येक वर्ष...

जनकपुरधाम । हिन्दू धर्ममा नारीलाइ शक्ती स्वरुपको रुपमा पुजा गरिन्छ...

जीतपुर । बाराको जीतपुरस्थित सुपथ ...

गौशाला । महोत्तरी गौशाला ११ स्थित लोकहरि स्मृति...

गौर । प्राचीन कालदेखि नै महिलाहरुले खेलिदै आएको झिझिया...

लहान । सिरहाको नरहा गाउँपालिका–२ स्थित हिमालय सुगर मिलको...

जनकपुरधाम । पिपल प्रमोट सेन्टर जनकपुरको ...

जनकपुरधाम । हिन्दुहरुको महान चार्डपर्व ...

जनकपुरधाम । करिब दुुई दशकदेखि तराईका जिल्लाहरुमा समाज विकासको क्षेत्रमाा...

राजविराज । प्रदेश २ का भूमी व्यवस्था, कृषि तथा...

जनकपुरधाम । प्रदेश २ को प्रदेश सभाले शनिवार ...

चन्द्रपुर । नेपाल प्रेस युनियन रौतहटको अध्यक्षमा यादवराज पूरी निर्वा्चित...

चन्द्रपुर । रौतहटको चन्द्रनिगाहपुरमा लाईभ कन्सर्ट कार्यक्रम हुने भएको...

जनकपुरधाम ।प्रदेश सभा २ ले ...

जनकपुरधाम । मुख्यमन्त्री लालबाबु राउतले राज्यको उदासिनताको कारण खेलाडीहरु निरुत्साहित...

काठमाडौं । नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा)का अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले वर्तमान...

काठमाडौं । टर्कीका अधिकारीहरुले साउदी अरबका पत्रकार जमाल खसोगी हत्या...

पोखरा । ओलम्पियन शिरीष गुरुङले शुक्रबार पोखराको फेवातालमा सम्पन्न ८औं...

जनकपुरधाम ।सरकारसित वार्ताका लागि जनतान्त्रिक तराई मुक्ती मोर्चाले विहिवार वार्ता...

जीतपुर । युवाहरुमा बढ्दो पुस्ताकालयप्रति ...

गौर । संघीय समाजवादी फोरम नेपाल जिल्ला कार्य समिति...

जीतपुर । बाराको जीतपुरमा पहिलोपटक ...

भोजपुर । ट्याक्टरबाट खसेर टेम्केमैयङु गाउँपालिका–९ वलौटे भञ्ज्याङमा...

नवलपरासी । पूर्वी नवलपरासीको कावासोती नगरपालिका–८ का एक...

कायरो । इजिप्टको एउटा सैनिक अदालतले १७ जनालाई बम...

काठमाडौं । मलेसियामा जारी आईसीसी टि–२० विश्वकप छनोट अन्तर्गत...

जनकपुरधाम । मुख्यमन्त्री लालबाबु राउतले संविधानको भावना बमोजिम प्रदेश...

काठमाडौँ । सरकारले यौनजन्य अश्लील सामग्री राख्ने २१ हजारभन्दा...

जाजरकोट : बारेकोट गाउँपालिका–९ काप्तीका २७ वर्षीय लालबहादुर खड्काको...

जनकपुरधाम । ६३ औं प्रहरी दिवसका अबसरमा संघिय इकाई...

वासिंटन । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले भारतमाथि चाँडै नै...