Wed, 12 Dec 2018
ताजा समाचार
स्वास्थ्य चौकी कर्मचारीको मनोमानीले सर्व साधारणलाई सास्ती || सुखिपुरमा अगजनि वाट १० लाखको छति || बसले मोटरसाइकलमा ठक्कर दिदा महिलाको मृत्यु || आज मटकोर सम्पन || अस्पताल निर्माण नहुदा भतकियो पर्खाल || महन्त वैकुण्ठमाथि दुई मुद्दा || ससुरालीमा भगवान राम उपेक्षित || लोकतान्त्रिक समुहको प्रचार तिव्र || प्रदेशमा मुख्यमन्त्री र काठमाण्डुमा संघिय मन्त्री ठूलो || तिलकोत्सव सम्पन || झूटो अपवाह फैलाउने एक युवक पक्राउ || योगी लखनउबाट सोझै आउने, मधेश भवनमा दिवा भोज || सप्ताहव्यापी विवाहञ्चमी महोत्सवको तेश्रो दिन धनुष यज्ञ सम्पन, || गोलबजार उद्योग व्यापार संद्यमा महासचिव बाहेक अग्रवालको प्यानल नै विजयी || सिरहामा बम विस्फोट || योगीको स्वागतमा जुटे निधि || यसरी भेटेका थिए रामले सिता || महायज्ञ सुरु || सिरहामा सहकारिको ढुकुटि सन्चालक समितिको सुबिधामै स्वाहा || घाईते विद्यार्थीहरुको निःशुल्क उपचार हुनुपर्ने लगायतका मागहरु || एम्बुलेन्स नभएको गाउँपालिकामा ६० लाखको गाडी || गोलबजार व्यापार संघमा अग्रवालको २ सय ८७ मतले अग्रता || हेल्प मधेसी कत्तार च्याप्टर द्वारा पिडित परिवारलाई राहत || राइस मिलको पछाडि जमेको पानीबाट बच्चाको शव बरामद || शिक्षक , अभिभावक , विद्यार्थी जिम्मेवार नभए सम्म शिक्षाको सुधार || सरसफाई तथा छलफल कार्यक्रम सम्पन्न || ईशनाथ १५ औ खुल्ला दिसा मुक्त नगरपालिका घोषणा || लैङिगक हिँसा बिरुद्धको एक दिन कार्यक्रम जीतपुरमा || नयाँ शक्ति प्रदेश २ को सचिवालय इन्चार्जमा यादब || संचार क्षेत्रको विकासको लागि प्रदेश सरकार तत्पर : मुख्यमन्त्री राउत || 'नगर दर्शन’सँगै विवाह महोत्सव शुरु || सिरहाको लहान बाट हतियार सहित २ पक्राउ || निजि ५ विघा जग्गा नेपाली सेनाले गरे कब्जा || सी. के. राउत जेल चलान || मोटरसाइकलबाट लडेर वृद्धाको मृत्यु || बिष्णुपुर गाउँपालिका भिसन डकैती || जनकपुरधाम विशाल रथयात्रा || स्वास्थ्य स्वयंसेविका दिवस मनाइयो || शैक्षिक स्तर सुधार्नमा जोड || स्वास्थ्य स्वयम्सेविका दिवस मनाइयो ||
संचारमा विसंगति

बैशाख ९, २०७५

                               देशकाल

संचार माध्यमहरुको बिकास त्यसबेला मात्र हुन्छ जब अन्य व्यवसायले पनि यसको आवश्यकता महशुस गर्छ ।

                   किशोर नेपाल

नेपालमा संघीय राजनीतिको प्रारम्भसँगै अनेक विसंगतिहरु देखिएका छन् । ती मध्ये विसंगतिको एउटा क्षेत्र हो पत्रकारिता । लोकतन्त्रसँग सोझै जोडिएको यो व्यवसाय अहिले राजनीतिको तूफानी गोटी बनेको छ । एकातिर एमाले नेतृत्वको बामपन्थी सरकार देशभरका सवारी लगायतका सिन्डिकेटहरु तोड्न व्यस्त छ भने अर्कोतिर राजनीतिक निष्ठाका आधारमा प्रेस युनियन, प्रेस चौतारी र प्रेस केन्द्रमा विभाजित भएका सवै पत्रकारहरु आपसमा आलिंगन गरेर नेपाल पत्रकार महासंघ माथिभागवण्डा जमाउन व्यस्त छन् । अहिले यी तीनवटै सँघहरुको क्रियाकलापले नेपाल पत्रकार महासंघलाई राजनीतिक दल र सरकारको कठपुतली संस्था बनाइदिएको छ । नेपाल पत्रकार महासंघको छहारीमा वसेर गणतन्त्र रसमावेशी लोकतन्त्रका नाममा वैचारिक प्रतिस्पध्र्दा अव निषेधित भएको छ । नेपाल पत्रकार महासँघ मार्फत देशका तीन ठूला राजनीतिक दलसँग गाँसिएका पत्रकारका बिभिन्न संगठनहरुले भोली गएर लोकतन्त्रको कति छारो उडाउने हुन त्यो हेर्न बाकी नै छ । नेपाली पत्रकारितामा अहिले धेरै ठूला समस्याहरु छन् । देश संघीय गणतन्त्रमा रुपान्तरित भएपछि अव प्रान्तीय रुपमा यो व्यवसायको रुपरेखा के हुने, यसको संचालन कसरी हुने भन्ने चिन्ता जिम्मेवार तहमा देखिएको छ । अहिले बनेका नेपालका सातवटै प्रदेशमा प्रादेशिक स्तरको संचार साधन चलाउने पूर्ण क्षमता देखिएको छैन ।यो व्यवसायको बजार सानो छ । यसैपनि नेपालको ग्रामीण इलाकाहरुमा पढ्ने पढाउने बानीको बिकास हुन सकेको छैन । त्यसमा पनिसंचार माध्यमहरु आक्रामक हिसावले स्थापित हुने हो भने त्यसले लोकतन्त्रलाई फाइदा गर्दैन । नेपालमा संचार माध्यमको दुरुपयोग गरेर फाइदा उठाउने प्रवृत्तिको प्रदर्शन पटक पटक भइसकेको छ । अहिले कथित ठुला घरानाका व्यवसायीहरु हरेक प्रदेशको राजधानीबाट समाचारपत्र, रेडियो र टेलिभिजनजस्ता संचार माध्यम व्यवसायको बिस्तारमा लागेका छन् । संचार माध्यमको यसप्रकारको विकास र विस्तारलाई सकारात्मक हिसाबले हेर्नुपर्दछ भन्नेमा कुनै शंका छैन । तर बजारको खोजीमा मात्र आएका संचार माध्यमहरुले समाजलाई के प्रतिफल देलान कसैले भन्न सक्दैन । नेपालका नवनिर्मित प्रदेशहरुबाट जतिसुकै राम्रा सुकिला मुकिला र सचित्र समाचारहरुको प्रकाशन भएपनि अहिले नै त्यसको आस्था र बिश्वासको मूल्य स्थापीत गर्नु कठिन हुन्छ । भोलि गएर संचार माध्यमहरुले पनि गैर सरकारी संस्थाको रुप लिएभने ?संचार माध्यमहरुको बिकास त्यसबेला मात्र हुन्छ जब अन्य व्यवसायले पनि यसको आवश्यकता महशुस गर्छ । केही वर्ष अघिसम्म नेपालको राजधानी काठमाडौंबाटदेशभरका सदरमुकामहरुमा सन्देश प्रक्षेपणहुने हिसावले थुप्रै साप्ताहिक र दैनिक समाचारपत्रहरुको प्रकाशन हुने गर्दथे । पूरै देशको मुखपत्रको रुपमा ती समाचारपत्रहरुले सरकारी र गैर सरकारी सन्देश प्रवाहित गर्थे । तर त्यो पर्याप्त हुदैनथ्यो । अर्थात त्यतिबेला समाचारपत्रहरुको प्रभावकारिता स्थापीत भएको थिएन । काठमाडौंको बजार प्रतिस्पध्र्दी भएपछि बजारले नै संचार माध्यमहरुको आवश्यकता महशुस गर्यो । बजारको यो आवश्यकता अनुसार समाचारपत्रहरुको प्रकाशन शुरु भयो । तर, ती समाचारपत्र जनताबाट निरपेक्ष जस्तै थिए । यी नयाँ समाचारपत्रहरुलाई जनताको बिचमा पुग्न त्यतिकै समय लाग्यो जति समय यसभन्दा अगाडिका समाचारपत्रहरुलाई स्थापित हुन समय लागेको थियो । देशमा एक समय त्यस्तो पनि थियो जब समाचारपत्र भन्नासाथ गोरखापत्र र संचार साधन भन्नासाथ रेडियो नेपालको नाम आउथ्यो । यी दुई बाहेक सन्देश प्रशारणका लागि अरु विकल्प थिएनन् । त्यतिबेलाको देशको एकमात्र ठूलो बित्तिय संस्था नेपाल बैंक लिमिटेडले वर्षको एकपल्ट आफनो वार्षिक उत्सव मनाउँथ्यो । त्यो वार्षिकउत्सव समारोहमा नेपाल बैंक लिमिटेडका प्रमुख अधिकारीहरुका अतिरिक्त दैनिक गोरखापत्र र दि राइजिंङ नेपालका प्रधान सम्पादकलाई पनि बोलाइन्थ्यो । पत्रकारितालाई दिइएको मान्यता यति नै थियो । त्यो कालमा नेपाल बैंक जस्तो संस्थाको अन्य प्रतिस्पध्र्दी संस्था हुने कुरै थिएन । प्रतिस्पध्र्दाको अभावले स्वयं नेपाल बैंक लिमिटेड पनि संकटमय अवस्थामा थियो । २०४६ सालको पहिलो राष्ट्रिय जनआन्दोलन पश्चात प्रधानमन्त्री कृष्णप्रसाद भट्टराईको सरकारले सूचना माथिको सरकारी एकाधिकारलाई तोड्यो । छापाखाना र प्रकाशन उद्योगलाई जिवित राख्न चाहिने आवश्यक कानूनी व्यवस्था भयो । त्यसपछि नै नेपालमा पत्रपत्रिकाहरु लोकप्रियताका आधारले समाजमा जम्न थालेका हुन । संवैधानिक राजतन्त्र र संसदीय प्रजातन्त्रको स्थापना सँगै नेपाली संचार माध्यमको स्थायित्व प्रत्याभूत भयो । धेरै मानिसले पत्रकारितालाई गम्भिर पेशाको रुपमा लिन थाले । बिस्तारै लगानीकर्ताहरु भित्रिए । यसपछि अगाडि बढन थालेको प्रेसले सन्तुष्ट हुनेगरी आर्थिक सफलता पाएको छैन तापनि पछाडि फर्केर हेर्नुपर्ने अवस्थामा पनि छैन । यतिवेला नेपालको राजधानी शहरबाट अन्तराष्ट्रिय स्तरका टेलिभिजनहरु प्रशारण हुन थालेका छन् । जनताले फरक किसिमका बिभिन्न कार्यक्रमहरुको स्वादलिन पाएको छ । यद्यपि आर्थिक रुपले यी कुनै पनि संस्थाहरु सवल र सक्षम देखिदैन । यिनका संचालकहरुले कम्पनी नाफामा गएको कहिले बताउँदैनन् । उनीहरुको गुनासो सधै घाटा पर्ने कुरालाई लिएर मात्र हुन्छ । यही कारण हो अहिलेसम्म कुनै पनि संचार माध्यमहरुले आफना कर्मचारीहरुलाई श्रमजिवी पत्रकारिता नियमावलीले तोके अनुसार पारिश्रमिक दिएका छैनन् । यो पारिश्रमिकको विषय सबैका लागि झ्याउलो बनेको छ । पत्रकारहरुलाई फाइदा हुने कुरामा भन्दा संचालकहरुलाई फाइदा हुने कुरामा धेरैको सक्रियता देखिन्छ । निश्चय पनि संघीय गणतन्त्र नेपालमा समाचारहरुको प्रवध्र्दन प्रकाशन र प्रक्षेपण सुव्यवस्थित तरिकाले हुनु सबैका लागि राम्रो कुरा हो । त्यो हिसाबले हरेक प्रदेशका राजधानी र अन्य सवै महत्वपूर्ण शहरहरुबाट समाचार पत्रपत्रिकाका प्रकाशन हुनु,ु रेडियो र टेलिभिजन सेवा उपलव्ध हुनु र जनताले आफनो इच्छा अनुसार सूचनाको स्रोतलाई अंगाल्न पाउनु आफैमा राम्रो कुरा हो । यसैपनि हाम्रोजस्तो देशका लागि संचार भनेको शिक्षाको प्रचार हो । शिक्षा र संचारको बिकास संगसंगै हुनुपर्छ । त्यसो भयो भने सन्तुलन कायम हुनसक्छ । होइन एकले अर्कालाई एक्लाएक्लै छोडिदिने प्रवृत्ति अगाडि बड्यो भने त्यसले देशको भलो गर्न सक्दैन । अहिले प्रदेशहरुको चुनाव सकिएको छ । यो समय प्रादेशिक सरकार निर्माणको समय हो । यहीवेला बिभिन्न पार्टीसँग आवद्ध पत्रकार संस्थाहरुले संचारमा जसप्रकारको चलखेल र हस्तक्षेप शुरु गरेका छन्, त्यो कुनै पनि हालतमा सही होइन । राजनीतिक दलसँग पत्रकारिताको सम्बन्ध निरपेक्ष हुनुपर्छ । सापेक्ष सम्बन्ध राखेर लोकतन्त्र र संचार क्षेत्र दुबैको भलो हुदैन । अहिले चिन्ता गर्नुपर्ने मुख्य बिषय यही हो ।

 

सिरहा । कर्जन्हा नगरपालिका वडा नम्बर ११ मा रहेको...

सिरहा । सिरहाको सुखिपुर नगरपालिका वाडा नम्बर ४ काविलासिमा सोमबार...

सिरहा । सिरहाको लहान ठाडी सडकखण्डअन्तर्गत सखुवानन्कारकट्टी गाउँपालिका वाडा नम्बर...

जनकपुरधाम : भगवान् सीताराम विवाह महोत्सवअन्तर्गत आज मटकोर विधि सम्पन्न...

सिरहा । सिरहाको बिष्णुपुर गाउँपालिका वाडा नम्बर २...

जनकपुरधाम । साधुसन्तहरु रामजानकी विवाहमहोत्सवको तयारीमा जुटेको बेला रामजानकी मन्दिर...

जनकपुरधाम । त्रेता युगकालिन भगवान राम र जानकीको विवाहमहोत्सव धुमधाम...

वीरगञ्ज । नेपाल ईञ्जिनियर्स एशोसिएशनको ३२ औं महाधिवेशनको क्रममा लोकतान्त्रिक...

काठमाण्डु । नेपाल सरकारले निर्धारण गरेको मर्यादाक्रममा व्यापक फेरबदल हुने...

जनकपुरधाम : रामजानकी विवाह पंचमीको चौथो दिन आज तिलकोत्सव ...

सिरहा । सिरहाको गोलबजार नगरपालिका स्थित ज्योति विकास बैंकबाट...

जनकपुरधाम । रामजानकी बिबाहमहोत्सवमा सहभागी हुन आउन लागेका भारत उत्तर...

जनकपुरधाम : सप्ताहव्यापी विवाहञ्चमी महोत्सवको तेश्रो दिन...

सिरहा । सिरहाको गोलबजार उद्योग व्यापार संद्यमा महासचिव बाहेक भरत...

सिरहा । सिरहाको भगवानपुर गाउँपालिका–४ ठाडीमा बम विस्फोट भएको...

जनकपुरधाम । भारत उत्तर प्रदेशका मुख्यमन्त्री योगी आदित्यनाथको जनकपुरधाम भ्रमणको...

जनकपुरधाम : राम–जानकी महोत्सवको दोस्रो दिन शनिवार जनकपुरस्थित विवाह...

जनकपुरधाम: महायज्ञ सुरु हुनेक्रममा जानकी मन्दिरबाट निकालिएको घोडा रथसहितको र्याली...

सिरहा। साना किसान कृषि सहकारि सन्स्था लिमिटेड बिष्णुपुर,सिराहाका सन्चालक समितिले...

सिरहा : लहानमा मधेशी समुदाय र सँस्कृति उपर अपशब्द...

सिरहा । सिरहाका ९ वटा गाँउपालिकामध्ये लक्ष्मीपुर पतारी गाँउपालिका अहिलेसम्म...

सिरहा । सिरहाको गोलबजार व्यापार संघको जारी मतगणनामा भरत अग्रवाल...

जनकपुरधाम : महोत्तरीको मनरा सिस्वा नगरपालिका वडा नं...

रौतहट: रौतहट जिल्लाको गौर नगरपालिका वड़ा नम्बर ३ मा रहेको...

गौर : गौर नगरपालिकाले शिक्षा क्षेत्रको सुधारको लागि शुरू गरेको...

रौतहट: रौतहट जिल्लाको राजदेवी नगरपालिका वड़ा नम्बर ८ मा रहेका...

रौतहट ; रौतहट जिल्लाको ईशनाथ नगरपालिका १५ औ खुल्ला दिसा...

जीतपुर : जीतपुरसिमरा उपमहानगरपालिकाले लैङिगक हिँसा बिरुद्धको १६ दिने...

जनकपुरधाम : नयाँ शक्ति पार्टी, नेपाल प्रदेश नम्बर २ का...

जनकपुरधाम । मुख्यमन्त्री लालबाबु राउतले संचारक्षेत्रको वृति विकासको लागि प्रदेश...

जनकपुरधाम । रामजानकी विवाह पञ्चमी महोत्सव जनकपुरधाममा शुक्रवारबाट विधिवत रुपमा...

सिरहा : सिरहा २२ मङ्सिर ।सिरहाको लहान नगरपालिका बाट हतियार...

जनकपुरधाम : लालपूर्जा भएको ५ विघा निजी जग्गामा नेपाली सेनाका...

जनकपुरधाम । स्वतन्त्र मधेश गठवन्धनका संयोजक सी के राउत...

लहान : सिराहा अर्नमा गाउँपालिका– ३ हर्कट्टामा मोटरसाइकलबाट लडेर...

सिरहा । बिष्णुपुर गाउँपालिका वडा नम्बर १ मा फिल्मी...

जनकपुरधाम । नेपाल अन्तराष्ट्रिय कृष्ण भावनामृत संघको ...

बर्दिबास । १५औं अन्तराष्ट्रिय महिला ...

जनकपुरधाम । धनुषाधाम नगरपालिका–९...

पोखरिया । पर्साको छिपहरमाई गाउँपालिकाको भिस्वा ...