Fri, 18 Jan 2019
ताजा समाचार
चैत्र मसान्त भित्रमा पर्सा जिल्लालाई खुलादिशा मुक्त जिल्ला घोषणा गर्ने || सवारी साधनहरुको मेकानिकल चेक जाँचतथाचालकहरुको स्वास्थ्य परिक्षण || सरकारी अस्पतालमा औषधिको अभाव || वन सखाप पार्न लागेको प्रदेश मन्त्रीको आरोप || रेल खरिद गर्न सरकारको सैद्धान्ति सहमति || बेलायतकी महारानीका पति फिलिप सवारी दुर्घटनामा घाइते || बार्सिलोना कोपा डेल रे फुटबलको क्वाटरफाइनलमा || स्वास्थ्य अवस्था गम्भीर भएपछि डा. केसीलाई राति काठमाडौं ल्याइयो || २ करोड लागतमा अश्वमेध यज्ञ || वरियापट्टी गाउँपालिकामा संघर्ष समितिद्धरा धर्ना : कामकाज प्रभावित || सहारा विकास बैंकको सूचीकरण खारेज भएपछि कारोबारमा गिरावट || १८ वर्ष देखी फरार प्रतिवादी पक्राउ || डा.झाको लापर्वाहीले बिरामीको मृत्यु,अस्पतालमा तनाव || काँग्रेसलाई मजबुत बनाउनुको विकल्प छैन : नेता जोशी || एडिबीको काम गुणस्तरहिन भइरहेको गुनासो || जनता आवासले दलितको उठिबास || मेर्चाारा कार्बाही स्वरुप सप्तरीमा प्रहरी हवलदारमाथि गोली प्रहार , || अलपत्र परेका नेपाली कामदार नरेन्द्र स्वदेश फिर्ता || मिनि म्याराथनको उपाधि सुजनले जिते || २१ औं भूकम्पीय सुरक्षा दिवस मनाइँदै || सुन ६२ हजार नजिक || हात्तीबाट पिडित घर परिवारलाई नगरपालीकाले क्षतिपूर्ति दिने || बेटीलाई १ लाखको बीमा सुरु || संघिय सरकार विरुद्ध प्रदेश २ अदालत जाने || थारु समूदायको उत्थानका लागि प्रदेश सरकार प्रतिवद्ध : मुख्यमन्त्री राउत || लागुऔषध गाँजा सहित एक पक्राउ || ६ वर्ष पछि फरार प्रतिवादी पक्राउ || तराई–मधेशमा तिला सङ्क्रान्ति मनाइँदै || बालिका हत्यारालाई जन्मकैद || छ महीनाको अवधिमा रु १९ अर्बभन्दा बढी राजश्व सङ्कलन || सप्तरीमा मोटरसाइकल दुर्घटनामा सशस्त्र प्रहरीका यादवको मृत्यु || माघ १ गते प्रदेश २ मा सार्वजनिक विदा || २२ किलो गाँजा बरामद || भुकम्प जाेखिम व्यवस्थापनका लागि स्थानिय संञ्चारकर्मीहरूकाे लागि तालिम कर्यशाला सम्पन्न || सचिव झा पक्राउपछि रिहा, छानविन समिति गठन || तराई मधेशमा अब समस्या छैन : मन्त्री पोखरेल || सेनाले बलात्कारको प्रयास गरेको भन्दै ५ घण्टा राजमार्ग अवरुद्ध || सेनाबाट बलात्कार प्रयास, ५ घण्टा राजमार्ग अवरुद्ध || मधेशमा बैकल्पिक शक्ति निर्माण गरेर मूल मुद्दालाई जिवन्त राख्नुपर्छः संयोजक || जनकपुर जेसीजको ३६औ शाखा अधिवेशन सम्पन्न ||
बिरामी बढेकोमा सम्मान र तालिम खान आउने सहभागी

बैशाख २१, २०७५

  •                  डा. उमेशप्रसाद भट्टराइ

स्तविक चित्र, स्वास्थ्यका बिकृति, कमजोरीलाइ नजिकबाट हेर्न पाइन्छ। दुर्गममा कस्तो अवस्थामा नेपालीहरुले जीवन बिताइरहेका छन् ? के खाइरहेका छन् ?  समाजको स्तर र सोचाइ कस्तो छ?  यो सब डाक्टर भन्दा राम्ररी मुस्किलले अरु कसैले थाहा पाउँछ होला।

नेपाल सरकारको छात्रवृत्तिमा देश तथा विदेशमा एमबिबिएस अध्ययन गर्ने विद्यार्थीले अध्ययन पश्चात् कम्तिमा दुईवर्ष सरकारी सेवा गर्नुपर्ने प्रावधान छ । यही सेवाका लागि ७ वर्षको बिदेश बसाइँपछि  म नेपाल फर्किएको थिएँ। मनमा कहिँकतै आफ्नो गाउँ, आफ्नो ठाउँ आफैंले बनाउनुपर्छ भन्ने भावना थियो। देशको राजनीतिक माहोल अस्थिर थियो। मोबाइलमा लोडसेडिङको तालिका हेर्दै बस्नु पर्थ्यो भने अर्कोतर्फ भारतको नाकाबन्दीले पहाड महंगी ।सेवा सुरु गर्नुअघि देशको वास्तविक धराताल बुझ्न उचित  लागेर म  अवलोकनका लागि पूर्व तराईदेखि पश्चिम हिमाल–पहाडका थुप्रै जिल्लाको अवोलोकन गरें। समग्र देशको स्वास्थ्य अवस्था वास्तबमै नाजुक रहेछ । धरान र धनगढीका मान्छेलाई जति जीवनको भय छ, त्यो भन्दा १० गुणा बढी जाजरकोटको पैंक र डोल्पाको साल्दांगका वासिन्दालाई छ। जाजरकोटको सदरमुकामदेखि ८ घण्टा कच्ची बाटोमा मोटर अनि त्यसपछि १२ घण्टा पैदल हिडेर उकालो हिँड्दै गर्दा म एक्कासी झस्किएँ।  यदि मेरो मुटुको गति रोकियो वा म बेहोस भएँ वा कुनै ठूलो चोटपटक लाग्यो भने मेरो अवस्था के होला ?  त्यो ठाउँदेखि सुबिधासम्पन्न अस्पताल पुग्न कम्तिमा तीन दिन लाग्ने रहेछ। त्यो हो, नेपालगञ्ज मेडिकल कलेज । कति ठाउँमा नामको मात्र स्वास्थ्यचौकी भेटियो भने  कति ठाउँमा स्वास्थ्यकर्मी छन् तर बस्ने आवास  र औषधि उपकरण छैन। कोही ठाउँमा भवन मात्र छ, न त उपकरण उपचार छ न त स्वास्थ्यकर्मी नै। यी सबै बुझेर आफ्नो दुईवर्ष कार्यकाल सुरु गर्न काठमाडौँ फर्किएँ।स्वास्थ्य विभागबाट नियुक्ति पत्र लिन पनि सोचे जति सजिलो रहेनछ। डोल्पाको साल्दंग लगायतका ठाउँमा कतै पठाए भने त अरुलाई बचाउनु त टाढाकै कुरा आफू बाँच्न नि गाह्रो थियो। त्यसैले अरुले जसरि मैले पनि सकेसम्म सोर्सफोर्स लाउँदै, सुब्बा खरिदारलाइ ७ ÷८ दिन नमस्कार टक्र्याउँदै अलि सहज स्थानमा पोस्टिङ् लिएँ ।बादलले ढाकेर दिन अँध्यारो थियो ।  सिमसिम पानी परिरहेको थियो ।  हातमा छाता अनि झोलामा नियुक्ति पत्र बोकेर म अस्पताल प्रवेश गरें। सुकिला सेता कमिज लगाएका हाकिम जस्तै देखिने एकजना ब्यक्ति प्रसाशनमा बसिरहेका रहेछन्। यसो चिनजान गरियो। कुराकानी भयो । एकछिनपछि हाजिर गर्दा मैले म छात्रवृत्ति करारमा दुई वर्षका लागि आएको थाहा पाएर उनले तर्सिएझै गरी भनेको त्यो वाक्य अझै कानमा गुन्जिन्छ( ए करार पो ? जति अस्पताल भनेर खोलिएका छन्। ती साँच्चिकै अस्पताल सरह भएका भए धेरै थप्नुपर्ने थिएनन् होला तर धेरैजसो हाम्रो देशमा नामको मात्र अस्पताल भेटाएँ।  अस्पतालमा हुनु पर्ने पूर्वाधार, उपकरण र आवश्यक मात्रामा स्वास्थ्यकर्मी बिरलै कुनै अस्पतालमा भेटिन्छन्।कहिँ इच्छासक्ति छ स्रोत साधन छैनन् भने कतै स्रोत साधन छ इच्छाशक्ति छैन । कुनै ठाउँमा इच्छाशक्ति, स्रोत साधन सबै छ तर अस्पताल, व्यवस्थापन समिति बीच मेलमिलाप छैन। कार्यअवधिमै अवसर पारेर धेरै पटक विभिन्न जिल्लामा अध्ययन, तालिम र अनुगमनमा जाने अवसर मिलेको थियो। एक ठाउँमा मन्त्रालयबाट हाकिमसाहेबहरु सम्मान गर्न पाल्नु भएको रहेछ । उक्त ठाउँको अस्पताल प्रमुखलाई गत साल भन्दा यो साल अस्पतालमा बिरामीको संख्या बढी भएको भनेर सम्मान गरियो।  कसैले पनि यो संख्या किन बढ्यो  ?  कुन रोगमा बढी संक्रमण छ ? बहस गरेनन् । मलाई अचम्म लाग्यो,  यो प्रसङ्ग विदेश वा विकसित देशमा भए ठ्याक्कै उल्टो हुन्थ्यो होला तर हाम्रो देशमा बिरामीको संख्या बढेर बधाई सम्मानका कार्यक्रम प्रायस् भइरहेका हुन्छन्। यो बारेमा सोच्ने बेला आएको छ! स्वास्थ्य क्षेत्रमा तालिम अनि त्योसँग साँटगाठ गर्ने एनजिओ र आइएनजिओ गनिसाध्य छैन।  तालिमका उद्देश्य उचित भए पनि तिनका उपलब्धि  र कार्यशैली बारे मैले भनिरहनु पर्दैन होला। एउटा यस्तै तालिमका एकजना सहभागीले हाँस्दै भनेका थिए, ’ डाक्टरसाब हामी तालिम लिन होइन। तालिम खान आएका हौं! केही हदसम्म मलाई यो कुरा साँचो नै लाग्यो।’दुई वर्षे सेवामा केही नभए पनि देशको वास्तविक चित्र, स्वास्थ्यका बिकृति, कमजोरीलाइ नजिकबाट हेर्न पाइन्छ। दुर्गममा कस्तो अवस्थामा नेपालीहरुले जीवन बिताइरहेका छन् ? के खाइरहेका छन् ?  समाजको स्तर र सोचाइ कस्तो छ?  यो सब डाक्टर भन्दा राम्ररी मुस्किलले अरु कसैले थाहा पाउँछ होला। तर कुनै स्रोतसाधन नभएको अवस्थामा लोकप्रियताको नाममा डाक्टर पठाउनु भनेको नेपालमा ’कस्मोनापÞm्ट’हरुलाई अध्ययन गर्न पठाउनु जस्तै हो भन्दा फरक नपर्ला ! तसर्थ स्वास्थ्य मन्त्रालयले पहिला उचित अध्ययन गरेर सुबिधा सम्पन्न अस्पताल बनाउनु जरुरी छ।  स्रोत साधन, उपकरण नभएको ठाउँमा डाक्टर पठाएर नेपाल सरकारको पैसा सक्नु भन्दा त्यहाँका एचए , प्यारामेडिक्सहरुलाई उचित प्रशिक्षण तालिम दिनु उपयुक्त हुन्छ ।नेपाल सरकारको सबै भन्दा ठूलो कमजोरी भनेको आफ्नो  दक्ष जनशक्तिलाई प्रबर्धन र संरक्षण गर्न नसक्नु हो । हरेक बर्ष १०० भन्दा बढी चिकित्सकहरु आफ्नो राम्रो भविश्यको खोजीमा विकसित देशतिर पलायन हुन्छन। तिनलाई उचित पारिश्रमिक र सुबिधाको व्यवस्था भए सायद तिनहरुले हामीलाई छोड्दैन थिए। धन्न नेपालको सरकारले यो दुई बर्षे सेवाको बाध्यकारी नियम राखेछ।  नत्र भने कति प्रा. स्वा. के., अस्पतालहरु डाक्टर बिहिन हुन्थे । कति भएर पनि चल्न सक्दैनथे।  छात्रवृत्ति करारले गर्दा देशका थुप्रै प्रा.स्वा.के., अस्पताल चलिरहेको सायद सबैलाई बिधितै छ । तर उत्त डाक्टरलाई उचित आवास, सुबिधा र पारिश्रमिकको व्यवस्था हुन जरुरीछ। जबसम्म कुनै स्वास्थ्यकर्मी आफू स्वस्थ भएर काम गर्ने वाताबरण बन्दैन। उसले स्तरीय सेवा पनि दिन सक्दैन । स्वास्थ्य जगतका समस्याहरु धेरै छन् तर जहाँ समस्या हुन्छन, त्यहाँ उपाय अनि समाधान पनि हुन्छन्। यी समस्या बुझ्न सबै डोल्पा नै जानु पर्छ भन्ने छैन।  देशका प्रधानमन्त्री, स्वास्थ्य मन्त्री, माननीय मन्त्री वा तिनका परिवारलाई प्रसूती गृहको भिडियो एक्सरेको भिडमा, वीर, क्रान्तिअनि टिचिङको ओपिडीको टिकट काट्ने लाइन वा गंगालाल तिलगंगा को त्यो बिहान ६ बजेदेखिको लाइनमा २÷४ दिन उभ्याइदिने हो भने धेरै समस्या आफैं सुल्झिने छन् !(सौजन्य ःस्वास्थ् यखबर)

वीरगन्ज : पर्सा जिल्लालाई चैत्र मसान्तसम्ममा खुलादिशा मुक्त जिल्ला घोषणा...

जीतपुर : सवारी दुर्घटना न्युनिकरणकोलागि सवारी साधनहरुको मेकानिकल...

सिरहा : सिरहाको बरियारपट्टी गाउँपालिकामा रहेका सरकारी अस्पतालमा औषधिको...

जनकपुरधाम । प्रदेश २ का उधोग पर्यटन, वन तथा वातावरण...

भारतको जयनगरदेखि जनकपुरधाम सम्म पहिलो चरणमा सञ्चालन गर्न नेपाल सरकारले...

लण्डन । बेलायतकी महारानी एलिजाबेथ द्वितीयका पति फिलिप एक...

काठमाडौं । लेभान्तेलाई पाखा लगाँउदै बार्सिलोना स्पेनिस कप अर्थात कोपा...

काठमाडौं : चिकित्सा शिक्षा सुधारको माग गरेर १६ औं...

वीरगन्ज । अश्वमेध गायत्री महायज्ञको तयारी अन्तिम चरणमा पुगेको छ...

सिरहाको वरियापट्टी गाउँकार्यपालिकाको प्राङगनमा संघर्ष समितिले आज देखि कामकाज प्रभावित...

सर्लाही : देव विकास बैंकसँग मर्जरको प्रकृयामा रहेको सहारा...

बारा । १८ वर्ष देखि फरार रहेका चुरी मुद्दाका प्रतिवादी...

गजेन्द्रनारायण सिंह सगरमाथा अस्पतालमा उपचारका क्रममा बुधवार एक जना बिरामीको...

जनकपुरधाम । नेपाली काँग्रेसका केन्द्रिय सदस्य नवीन्द्रराज जोशीले काँग्रेसलाई मजबुत...

एसियाली विकास बैंक (एडिबी)द्धारा संचालित विकास निर्माणका कामहरु गुणस्तरहीन भइरहेको...

सिरहा । जनता अावास कार्यक्रमका कारण नवराजपुर गाउँपालिकाका ५० घर...

सप्तरीमा गएराति एक जना प्रहरी हवल्दार महेन्द्र चतरी यादवमाथि अज्ञात...

सुरेन्द्र महतो , जोहोर, मलेशिया : मलेशियामा...

तनहुँ । तनहुँको बन्दीपुरमा आयोजना गरिएको मिनि म्याराथनको उपाधि बन्दीपुरका...

काठमाडौं । २१ औं भूकम्पीय सुरक्षा दिवस विभिन्न कार्यक्रम गरी...

जनकपुरधाम । सुनको मुल्य बढने क्रम हप्तादिन देखि जारी छ...

सर्लाहीको लालबन्दी नगरपालीकाले जंगली हात्तीले क्षति पुर्याएका घरका पिडित परिवारलाई...

प्रदेश २ को आठ जिल्लामा आजबाट जन्मिने सबै बेटीको १...

जनकपुरधाम । संघिय (केन्द्र)सरकारले संसदमा दर्ता गरेको ‘नेपाल प्रहरी र...

सप्तरी । प्रदेश २ का मुख्यमन्त्री लालबाबु राउतले थारु समुदायको...

जनकपुरधाम । लागुऔषध गाँजा सहित प्रहरीले एकलाई पक्राउ...

जनकपुरधाम । लागु औषध चरेश मुद्दाका फरार अभियुक्त ...

जनकपुरधाम : जनकपुरसहित सम्पूर्ण तराई–मधेशमा आज तिला सङ्क्रान्ति...

धरान : धरान उपमहानगरपालिका–१६ की १३ वर्षीया बालिका अनुषा...

विराटनगर : विराटनगर भन्सार कार्यालयले चालु आर्थिक वर्षको प्रथम...

सप्तरी । सप्तरीमा भएको दुघर्टनामा परी गम्भिर घाइते भएका एक...

जनकपुरधाम : मकर संक्रान्ति तथा माघी पर्व २०७५ को शुभ...

सिरहा । ईलाका प्रहरी कार्यालय लहान सिरहाबाट खटिएको प्रहरी गस्ती...

जनकपुरधाम । दराे घर दिगााे वस्ति नाराका...

जनकपुरधाम । प्रदेश २ को उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरण...

जनकपुरधाम । रक्षा मन्त्री ईश्वर पोखरेलले तराई मधेशमा विकासको गति...

सिरहा । सिरहाको मिर्चैया नगरपालिका ७ स्थित अन्दाजी १६...

सप्तरी । तराई मधेस राष्ट्रिय अभियानका संयोजक जयप्रकाशप्रसाद गुप्ताले मधेशमा...

जनकपुरधाम । जनकपुर जेसीजको ३६औ शाखा अधिवेशन तथा वार्षिक साधारण...