Sun, 05 Aug 2018
ताजा समाचार
अफगानिस्तानमा आत्मघाती दुई हमला, ३५ को मृत्यु ७० घाइते || इन्डोनेसिया र चीनमा भूकम्प || एप्पलको बजार मूल्य १० खर्ब डलर पुग्यो || जिम्बाबेमा विपक्षीद्वारा मतपरिणाम बहिस्कार || दुई मन्त्रीलाई शपथः चार महिला || रु २१ अर्ब ८० करोड राजश्व संकलन || पहिलो पटक प्रस्तावित प्रधानन्यायाधीशको नाम अस्वीकृत || भौतिक पूर्वाधार तथा विकास मन्त्रालयमा नयाँ संरचना बन्दै || मन्त्री विश्वकर्माद्वारा निरीक्षण || आयुर्वेद, प्राकृतिक चिकित्सा पाठ्यक्रममा समावेश हुने || ट्रम्पको भारत भ्रमण निश्चित भइनसकेको अमेरिकी भनाइ || पिएमएल–एन नेताद्वारा पूर्व प्रधानमन्त्री शरीफसँग भेट || क्यालिफोर्निया डढेलोबाट एक हजार घर नष्ट || म्यानमारमा बाढीका कारण डेढलाख मानिस विस्थापित || सेन्ट्रल अफ्रिकन रिपब्लिकमा मारिएका रुसी पत्रकारलाई यातना नदिइएको पुष्टि || गुगलले चीनका लागि सेन्सर–मैत्री सर्च इन्जिन विकास गर्दैछः स्रोत || मुलुकलाई काठमा आत्मनिर्भर बनाउँछौँ : वनमन्त्री बस्नेत || दोलखामा ४.२ रिक्टरको परकम्प || घरजग्गा कारोवारबाट रु दुई करोड २८ लाख राजश्व || राष्ट्रियसभाका समितिमा रहने सदस्यको नाम अनुमोदित || आँखा पाक्ने रोगका बिरामी बढे || सरकारलाई आर्थिक र राजनीतिक रुपान्तरण गर्न समय दिनुपर्ने : अध्यक्ष || ट्याक्टर दुर्घटनामा दुईको मृत्यु || विकास र समृद्धिको नारा पूरा गर्न सक्दैनः नयाँ शक्ति || स्वास्थ्य सेवा केन्द्रमा सिलबन्दी || दश महिनाभित्र भैरहवाबाट अन्तर्राष्ट्रिय उडान शुरु हुन्छ : मन्त्री अधिकारी || प्रदेश नं १ : दुई विधेयक पारित || पैसा र पहुँच नहुनेले सेयरमा हेरेरै बस्ने प्रवृत्तिको अन्त्यः मन्त्री || डुबेर बालिकाको मृत्यु || क्रिकेटः श्रीलंकाले पहिलो ब्याटिङ रोज्यो || राष्ट्रसंघीय महासचिव जापान जाने || प्रदेश नं. ७ प्रदेशसभा सदस्यद्वारा समसामयिक विषयमा ध्यानाकर्षण || महिला शिक्षित नभएसम्म सामाजिक विकृति अन्त हुन्न : मुख्यमन्त्री राउत || काँग्रेसले तीन दिन आधा झण्डा झुकाउने || बडाहाकिमका छोरा बने देशकै सर्वोकृष्ट किसान || पर्सागढीमा ‘विपन्नको आँगनमा मेयर’ कार्यक्रम || शोक प्रस्ताव पारित || कुरा गरिरहेकै समयमा मोबाइल फोन विस्फोट हुँदा युवकको मृत्यु || नेपाली क्रिकेटको तीन दशकः एक दिवसीय खेल्दासमेत पूर्वाधार निर्माणमा ढिलाइ || नयाँ दिल्लीमा दलालको फन्दाबाट ३९ नेपाली महिलाको उद्धार ||
राक्षसको गीत

जेठ ६, २०७५

                                             देशकाल

  •                                     किशोर नेपाल

 अचानक एउटा कार हुइँकिएर आयो । अचम्म कि त्यस्तो अवस्थामा मेरो दिमागमा वैरागी काइँलाको कविता ।।।युवती’को सम्झना आयो, जसलाई चौरस्तामा हुइँकिदै आएको कारले झन्डै ठक्कर दिएको थियो । मलाई गाढा पहेँलो रङ मन पर्दैन । मुर्दालाई ओढाएर लैजाने पीताम्बरजस्तो पहेँलो । त्यो कारको रङ त्यस्तै थियो । झन्डै हिर्काएको त्यो हुइँकिदै आएकोे कारले मलाई । यो उनीहरूकै सडक थियो । यस्तो राम्रो र चिल्लो सडकमा गुड्ने, हुइँकिने, आतिशबाजी गर्दै फन्किने अधिकार उनीहरूलाई नै हुन्छ ।छेउमा उभिएको ट्राफिकको आ“खा मलाई सुनाउ“दै थियो, ।।।यो त उनीहरूको सडक हो । यो सडकमा त्यसरी जथाभावी हिँड्न हुन्छ त ? जेब्रा क्रसिङ भो त के भो ? यो सडकमा जेब्रा क्रसिङबाट पनि बाटो काट्न पाइँदैन । कतैबाट पनि पाइँदैन । तिमीलाई त्यो कारले हिर्काएको भए पनि म के गर्नसक्थेँ र ? तिम्रो मृत अथवा घाइते लाशलाई पन्छाउनसम्म पनि सक्दिनथँे । कारहरू आइरहन्थे । तिमीलाई कुल्चिइरहन्थे । राजमार्गमा एउटा ट्रकले कुल्चिएर मरेको कुकुरलाई अरू ट्रकले पनि कुल्चिएर आन्द्राभु“डी छताछुल्ल पारेको जस्तो । यो सडकमा तिम्रो सार्वभौमिक सम्प्रभुताको कुनै अर्थ छैन । कुन ट्राफिक नियमले जेब्रा क्रसिङमा सार्वभौमिक सम्प्रभुताको सम्मान गर्नु भनेको छ ? तिमीले बुझ्नुपर्छ– तिम्रो सार्वभौमिक सम्प्रभुता तिम्रो आँगनसम्म, अझ सानो अ“ध्यारो कोठासम्म, सीमित छ । जस्तो कि मेरो सार्वभौमिक सम्प्रभुता र स्नातकोत्तर तहको प्रमाणपत्र मिसम्याच भएपछि म यहा“, यो ट्राफिक पोस्टमा उभिएको छु । यो जागिर मेरो सानो दुःखले अर्जेको होइन ।’ट्राफिकको आ“खामा भोक र थकाइ स्पष्ट देखिन्थ्यो । यो समृद्ध सडकमा अन्यत्र सडकको जस्तो छ्यालब्याल गरिबी र फोहोर देख्नै पाइँदैन । सवारीको कार्यक्रम नटुङ्गिउन्जेल ट्राफिकको आ“खामा भोक र थकाइ टल्किनैपर्छ । त्यो भोक सडकछेउको चिया र दुनोट पसलमा बिसाउन पाइँदैन । किनभने त्यो पसल अहिलेका लागि ठूला भवन पछाडिका बलेसीहरूको आडमा लुकाइएको छ । भीडभन्दा बाहिर, बार्बिक्यू मटनको बास्नाको परिधिभित्र हराएको छ । त्यो पसललाई सडकछेउको भवनमा झुन्ड्याइएको रक्सीको ठूलो होर्डिङ बोर्डले छोपेको छ । जोनी वाकर– किप वाकिङ ।के हो यो सार्वभौमिकता ? उहिल्यै तुलसीमेहर नाम गरेका एकजना सन्तलाई लाख रुपिया“को नेहरू पुरस्कार प्रदान गरिँदा उनले सत्वचन दोहो¥याएका थिए– न त्वहं कामये राज्यं न चः स्वर्ग सुखादपि, जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरियसी । त्यही हो सार्वभौमिकता सायद । कहा“ छिन् ती स्वर्गभन्दा पनि ठूली पृथ्वी ? अघि मलाई ताकेर हुइँकिदै आएको कारले हिर्काएर ती सन्त मरेका भए के हुन्थ्यो होला ? अहिलेसम्म बा“चेका भए टुक्रा–टुक्रामा मर्ने र मर्दै जाने सार्वभौमिकता देखेर ती आफैँ छक्क पर्थे होलान् । आफ्ना गुरु सावरमतीका सन्तलाई सम्झेर अलिकति आ“शु पनि झार्थे होलान् । पक्कै !हान्स कोहनले लेखेका छन्, ।।।रुसले पश्चिमी मुलुकका प्रवृत्ति र रोमान्टिक राष्ट्रवादलाई अपनायो । रुसबाट तिनै कुरा एशियाका देशमा दोहोरिए ।’ जाग जाग जाग हे नौजवान हो...। जेब्रा क्रसिङमाथि व्यक्तिको सार्वभौमिकता स्थापित गर्न अनेक आन्दोलन भए । रुवावासी, पिप, रगत, जेल–नेल र कालकोठरीपछि अ“ध्यारो हटे पनि मानिसको अनुहारमा मुक्तिको सूर्य किरण कहिल्यै टल्किन पाएन । यो मेरो देशको कथा थिएन, मेरो देशको पनि कथा थियो । चाचा नेहरुको सेतो शेरवानीमा दिनहु“ ताजा गुलाफको रातो पूmल झल्किन्थ्यो । महेन्द्र राजाको कवितामा आमा रोई–कराई पुकार गर्थिन् र राजालाई लाग्थ्यो– आमा यो पुकारमा यी थरी–थरीका सन्तान मेरो होइन भन्दै छिन् । हो त, अहिले धेरै मानिस गोलीबारुद र तरबार लिएर आ–आफ्ना देशका नक्सा ठम्याउन लागेका छन् । ती भन्दै छन्,  ।।।हामी थरी–थरीका सन्तानकी आमाको टुङ्गो लागेको छैन ।’ भनेको सुनिन्थ्यो, कतिपय मानिसका बाबुको टुङ्गो लागेको हु“दैन । आमाबाबु दुवैको टुङ्गो नलागेको सन्तान बतासे हुन्छ ।अहिले त यो देशै बतासिएको छ ।घरको सानो बच्चो आफ्नो पाठ्यपुस्तकमा अरनिकोको कथा पढ्दै छ । त्यसभन्दा अघि उसले भृकुटीको कथा पढेको थियो । केही बेरअघिसम्म स्रनचङगम्पोको कथा पढ्दै थियो । अरनिकोको कथा पढ्दा उसले पगोडालाई पकोडा भनेको सुनेर मलाई हा“सो उठेको थियो । एकछिनमै ऊ विवेकानन्द र महात्मा गान्धीको लहरमा पुग्यो । बच्चोलाई भावुक राष्ट्रवादको चङ्गुलमा फसाइँदै छ । ।।।रातो र चन्द्र सूर्य जङ्गी निसान हाम्रो... हम गुलगुले हैं इसके...।’बच्चोले पनि बाटो काट्ने जेब्रा सङ्केत कोरिएको ठाउ“माथि आफ्नो सार्वभौमिकता जनाउन पाउनेछैन । सारा एलिटहरू दास बनेका छन् र चर्को घाममा डडाल्नु सेकाएर कसैको नाममा पनि थपडी बजाउन तम्तयार बसेका छन् । अहिले एकैछिनपछि, एक घण्टापछि, दुई घण्टापछि सवारी हु“दै छ । सवारी सुरक्षित हिसाबले चलाउन तीन घण्टादेखि सडक बन्द छ ।म हान्स कोह्नको पुस्तक सम्झिन थालेको छु । ठिक पच्चीस वर्षअगाडि पालोआल्टा, क्यालिफोर्नियाको ग्रीन एप्पल बुक्समा किनेको त्यो पुस्तकको मूल्य अहिले चौबिस सय रुपैया“भन्दा बढी पर्छ । बुकस्टोरमा बसेर त्यो पुस्तक पल्टाउ“दापल्टाउ“दै त्यसमा लेखिएको एउटै वाक्यको प्रभावमा परेर मैले त्यो पुस्तक किनेको थिए“–।।।दासहरूको अन्तरआत्मा र मानसिकता स्वतन्त्र मानिसको जस्तो हु“दैन ।’ दासहरूको देशले एउटा पतञ्जली, एउटा बुद्ध र एउटा वाल्मिकी कहिल्यै पनि जन्माउन सक्दैन । बुद्ध, वाल्मिकी र पतञ्जलीले राजनीतिक हीनताबोधका दाग धुनका लागि स्वतन्त्रताको नारा लगाएका थिए । विशाल धर्तीका मानिसहरूका बीचमा आफ्नो शिर उ“चो पारेर हिँड्नका लागि स्वशासनको माग गरेका थिए । अबको अठार वर्षपछि त्यो पुस्तक ।।।ए हिस्ट्री अफ नेसनालिज्म इन दी इस्ट’ ले आफ्नो जन्मशताब्दी मनाउनेछ ।सा“च्चै, चन्द्रशमशेरले दासहरूको अमलेख गरे । यता कसैले पनि त्यो अमलेख शब्दको उच्चारणसम्म पनि गरेका छैन । नया“ आवरणमा देखिएका छन् दासहरू । अन्तरआत्माको स्वतन्त्रता पूरै गुमेको छ । मानसिकतामा कुनै परिवर्तन आएको छैन । राज्यले चिनेका तेह« हजार बढी र नचिनेका अथवा चिन्न इन्कार गरेका छब्बिस हजार बढी मानिसको रगत पनि बालुवामा हालेको पानी साबित भएको छ । धर्ती सुख्खा छ । कुन दिनदेखि कोशी–कर्नालीमा पानी स्वात्तै बहन छाड्ने हो ः मौसमको कुनै भरोसा छैन ।राक्षसको गीत र माइकल ज्याक्सनको गीतमा धेरै ठूलो अन्तर छ । राक्षसको गीतमा रिदम हु“दैन । माइकल ज्याक्सनले पच्चीस वर्षअघि अमेरिका थर्काएका थिए– वी आर दी वल्र्ड, वी आर दी चिल्ड्रेन । पच्चीस वर्षभन्दा पहिलेदेखि हामीलाई सवारीले थर्काउ“दै छ, बेग्लै भाषामा । राक्षसको गीत सुनाएर । कसैले भनेको थियो– राजा गए रे । देश पनि नया“ भयो रे । तर, नया“ देशमा पनि राजाले गर्दै आएका नरमेध यज्ञ जारी छन् । नया“ देशसँग गरिएको व्यवहार एकपटक युद्धमा पराजित भएर, दोेस्रोपटक उपहारका रूपमा पाएको नया“ मुलुकसँग गरिएको व्यवहारजस्तो छ । ।।।देश हाम्रो हो’, ।।।देश तिम्रो होइन’ तरबार हातमा लिएर मानिसहरू टुप्पा–टुप्पा र फेदी–फेदीमा सिमाना काट्दै छन् । सबै सत्य सपनामा परिणत भएका छन् । सपना, जसको कुनै तान्त्रिक र सामुद्रिक हैसियतसम्म पनि देखिएको छैन । आकाशमा बादलहरू कतै बाक्ला छन् र कतै पातला । नया“ देशको आफ्नै कुनै मौलिकता छैन । राजाले जे जे अभिनय गर्थे, त्यही त्यही अभिनय दोहोरिइरहेका छन् । मन्दिरका सिँढीमा एक हुल मानिस उभिएका छन् । उनीहरू सारा जनतालाई खिज्याउ“दै छन् र एकै स्वरमा बोल्दै छन्, ।।।तिमीहरू राम्रा हैनौ । राम्रो त म हु“ । राम्रो म ।’ त्यो हुलमा को राम्रो हो ? कसैले पनि ठम्याउनसकेको छैन । राम्रो एउटा व्यङ्ग्य बनेको छ । ठूलो सडकमा हुइँकिदै आएको त्यो पीत कारले मलाई धक्का नै दिएको भए पनि के हुन्थ्यो र ? पीडाका अनन्त लाभाहरूले पोलेकै छन् ज्यानलाई । अलिकति भौतिक पीडा बढ्थ्यो । मुचुल्का उठाइन्थ्यो । पोस्टमर्टमको टेबुलमा पु¥याएर मेरो त्यो ज्यानलाई पहिले टुक्रा–टुक्रा पारिन्थ्यो । ती टुक्रा खरानीमा परिणत हुन्थे । एउटा कथित सार्वभौमसत्ताको इकाई ढल्थ्यो । किन मर्नु त्यस्तो मृत्यु ? सडकको जेब्रा क्रसिङ पनि कुनै मर्ने ठाउ“ हो र ? उनीहरूको इच्छाको ट्र्यापमा परेर किन मर्नु म ? जीवनमाथि कुनै अधिकार स्थापित हुन नपाए पनि मेरो मृत्युमाथि मेरै अधिकार हुनुपर्छ । देशको सार्वभौमसत्ताका रूपमा चिनिने इकाईलाई स्वाभाविक मृत्युको पनि अधिकार छैन जस्तो छ । कसलाई सोध्नु ? सडकमा उभिएको ट्राफिक चियामा दुनोट चोपेर खान व्यस्त छ । उसलाई सा“च्चै भोक लागेको छ ।

गार्डेज, अफगानिस्तान : अफगानिस्तानको पूर्वी सहर गार्डेजमा भएका आत्मघाती हमलाम...

जाकार्ता : इन्डोनेसियाको पूर्वी भागमा पर्ने मालुकु प्रान्तमा शुक्रबार...

न्यूयोर्क : आइपड, आइफोन र आइप्याडको उत्पादक कम्पनी एप्पलले बिहीबार...

हरारे : जिम्बाबेको प्रमुख विपक्षी गठबन्धन मुभमेन्ट फर डेमोक्रेटिक...

काठमाडौँ : राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले नवनियुक्त दुई मन्त्रीलाई पद तथा...

चितवन : आन्तरिक राजश्व कार्यालय भरतपुरले आर्थिक वर्ष २०७४÷७५ मा...

काठमाडौँ : नेपालको इतिहासमा पहिलो पटक प्रस्तावित प्रधानन्यायाधीशको नाम...

धनगढी : प्रदेश नं ७ को भौतिक पूर्वाधार तथा...

काठमाडौँ : युवा तथा खेलकूदमन्त्री जगतबहादुर सुनार (विश्वकर्मा) ले नेपालमा...

काठमाडौँ : राष्ट्रिय पाठ्यक्रम विकास तथा मूल्यांकन परिषद्को आज बसेको...

वासिङटन : अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प भारत जाने निश्चित भइनसकेको...

इश्लामावाद, पाकिस्तान : पाकिस्तान मुस्लिम लिग–नवाज (पिएमएल–एन) का नेता सेहवाज...

लस एन्जलस, संयुक्तराज्य अमेरिका : क्यालिफोर्नियाको जङ्गलको केही भागमा लागेको...

बागो, म्यानमार : दक्षिणपश्चिमी म्यानमारमा भीषण वर्षापछि आएको बाढीको कारण...

मस्को : यसै हप्ता सेन्ट्रल अफ्रिकन रिपब्लिकमा मारिएका रुसी पत्रकारलाई...

बेइजिङ : गुगलले चीनको कठोर सेन्सरसीप (नियन्त्रण) नियमलाई सम्बोधन गर्नेगरी...

काठमाडौँ : वन तथा वातावरणमन्त्री शक्तिबहादुर बस्नेतले काठकोे उत्पादनमा वृद्धि...

काठमाडौँ : दोलखाको नाम्दु आसपास केन्द्रबिन्दु भएर आज गोरखा भूकम्पको...

म्याग्दी : जिल्लामा घरजग्गा कारोवारबाट आर्थिक वर्ष २०७४÷७५ मा...

काठमाडौँ : राष्ट्रियसभा मातहतका चार विषयगत समितिमा रहने सदस्यको...

तुलसीपुर : राप्ती आँखा अस्पताल दाङमा आँखा पाक्ने रोगका बिरामी...

विराटनगर : राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीका अध्यक्ष कमल थापाले वर्तमान सरकारलाई...

रोल्पा : गएराति रोल्पा माडी गाउँपालिका–१ धारावाङमा भएको ट्याक्टर दुर्घटनामा...

काठमाडौँ : नयाँ शक्ति पार्टी नेपालले विकास र समृद्धिको...

काठमाडौँ : अनुगमनका क्रममा क्लिनिक सञ्चालनसम्बन्धी कुनै पनि कागजातहरु फेला...

काठमाडौँ : संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उडड्यनमन्त्री रवीन्द्र अधिकारीले आगामी...

विराटनगर : प्रदेश नं १ को प्रदेश सभाको आज बसेको...

दोलखा : ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिंचाइमन्त्री वर्षमान पुनले पैसा...

बनियानी, झापा : झापाको मेचीनगरमा एक बालिकाको डुबेर मृत्यु भएको...

दाम्बुल्ला, श्रीलंका : श्रीलंका र दक्षिण अफ्रिकाबीचको दोस्रो एक दिवसीय...

संयुक्त राष्ट्रसंघ : संयुक्त राष्ट्रसंघीय महासचिव एन्टोनियो गुटर्रेस नागासाकी समारोहमा...

धनगढी : प्रदेश नं ७ प्रदेशसभाको आज बसेको बैठकको विशेष...

महेन्द्रनगर, धनुषा : प्रदेश २ मुख्यमन्त्री लालबाबु राउतले महिला शिक्षित...

काठमाडौँ : नेपाली काँग्रेसले पार्टीका पूर्व केन्द्रीय सदस्य एवं...

गोरखा । उनी काठमाडौंको खानदानी परिवारमा जन्मिएका थिए । बाबु...

वीरगञ्ज । पर्साको पर्सागढी नगरपालिकाले ‘विपन्नको आँगनमा मेयर’ कार्यक्रमसहित चालु...

काठमाडौँ,: राष्ट्रिय सभाको आजको बैठकले प्रजातान्त्रिक एवं लोकतान्त्रिक आन्दोलनका अथक...

नयाँ दिल्ली । मोबाइल फोनमा कुरा गरिरहेको समयमा अचानक...

काठमाडु । नेपालले अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट काउन्सिल (आइसिसी)को मान्यता...

काठमाडु । भारतको राजधानी नयाँ दिल्लीबाट ३९ नेपाली महिलाको...