Sun, 24 Jun 2018
ताजा समाचार
आदिवासी जनजाति चलचित्र महोत्सव हुने || जहदा गाउँपालिकाको रु ४२ करोडको बजेट || विराटनगर महानगरको बजेट न्यून, जनतामा निराशा || बुइपामा पहाडी जिल्लाकै सबैभन्दा ठूलो खेलमैदान निर्माण हुँदै || वीरगन्ज महानगरको बजेट चार अर्ब ९४ करोड || शैक्षिक सुधारका माग राख्दै विद्यार्थीद्वारा आन्दोलन || राष्ट्रिय सभा अध्यक्षबाट सरकारको ध्यानाकर्षण || अधिकार र स्रोत विकेन्द्रित नगरेसम्म संघीयता कार्यान्वयन हुँदैनः सभामुख || चीनमा वातावरणमैत्री रेलसेवा तीव्र विस्तार || दुई साताभित्र जनवर्गीय संगठनबीच एकताः नेता नेपाल || करेन्ट लागेर मृत्यु || सुखीपुर नगपालिकाद्वारा रु ४४ करोड बजेट पारित || मोेटरसाइकल दुर्घटनामा चालकको मृत्यु || ४ करोड बढि लिएर गोयन्का वेपत्ता || एसईईको नतिजा सार्वजनिक || दुबै पक्षका कम्युनिष्टको विचार समान हुनुपर्छ : मुख्यमन्त्री गुरुङ || प्रतिवर्ष १९ अर्बको खाद्यान्न आयात || आइसिपीको मुख्य भवनमा चुहिन थाल्यो || स्वास्थ्य चौकी हस्तान्तरण || शेयर बजार : एक अर्ब भन्दा बढीको कारोबार || सिरहाको ठाडी वाट तेस्रो मुलुकको उत्पादन भारत निकास || अख्तियार चन्द्र मावि सिरहामा || खुकुरी प्रहार गरी हत्या प्रयास || प्रदेश प्रहरी ऐनसँगै निजामति र प्राविधिक ऐन ल्याउने तयारी : || एसईईको नतिजा सार्वजनिक हुदै || प्रदेश नं ४मा प्रादेशिक विवि र प्राविधिक महाविद्यालय स्थापना गर्न || सामाजिक सञ्जालमा जथाभावी पोष्ट नगर्न आग्रह || चालू आवको २३ प्रतिशत बजेट खर्च || नागरिकता र राहदानीको समस्या समाधान गरिदिन ल्हासाका नेपालीहरुको आग्रह || हात्ती प्रभावितलाई नगद सहयोग || बाल विवाह विरुद्ध जनचेतना मुलक कार्यक्रम || अन्तराष्ट्रिय योग दिवस मनाइयो || सबै समुदायमा महिला हिंसा || योगले सकारात्मक सोचको विकास हुन्छ : प्रमुख कायस्थ || अवैध मदिरा बनाउने समान बरामद || सर्लाही कारागारको निर्माण कार्य सुरु भएन || अधिकांश स्थानीय तहको बजेट फ्रिज हुने || करेन्ट लागेर एकको मृत्यु || उद्यमशीलता सम्वन्धी तालिम सम्पन्न || केरियर केयरद्वारा सञ्चालक सम्मान ||
राक्षसको गीत

जेठ ६, २०७५

                                             देशकाल

  •                                     किशोर नेपाल

 अचानक एउटा कार हुइँकिएर आयो । अचम्म कि त्यस्तो अवस्थामा मेरो दिमागमा वैरागी काइँलाको कविता ।।।युवती’को सम्झना आयो, जसलाई चौरस्तामा हुइँकिदै आएको कारले झन्डै ठक्कर दिएको थियो । मलाई गाढा पहेँलो रङ मन पर्दैन । मुर्दालाई ओढाएर लैजाने पीताम्बरजस्तो पहेँलो । त्यो कारको रङ त्यस्तै थियो । झन्डै हिर्काएको त्यो हुइँकिदै आएकोे कारले मलाई । यो उनीहरूकै सडक थियो । यस्तो राम्रो र चिल्लो सडकमा गुड्ने, हुइँकिने, आतिशबाजी गर्दै फन्किने अधिकार उनीहरूलाई नै हुन्छ ।छेउमा उभिएको ट्राफिकको आ“खा मलाई सुनाउ“दै थियो, ।।।यो त उनीहरूको सडक हो । यो सडकमा त्यसरी जथाभावी हिँड्न हुन्छ त ? जेब्रा क्रसिङ भो त के भो ? यो सडकमा जेब्रा क्रसिङबाट पनि बाटो काट्न पाइँदैन । कतैबाट पनि पाइँदैन । तिमीलाई त्यो कारले हिर्काएको भए पनि म के गर्नसक्थेँ र ? तिम्रो मृत अथवा घाइते लाशलाई पन्छाउनसम्म पनि सक्दिनथँे । कारहरू आइरहन्थे । तिमीलाई कुल्चिइरहन्थे । राजमार्गमा एउटा ट्रकले कुल्चिएर मरेको कुकुरलाई अरू ट्रकले पनि कुल्चिएर आन्द्राभु“डी छताछुल्ल पारेको जस्तो । यो सडकमा तिम्रो सार्वभौमिक सम्प्रभुताको कुनै अर्थ छैन । कुन ट्राफिक नियमले जेब्रा क्रसिङमा सार्वभौमिक सम्प्रभुताको सम्मान गर्नु भनेको छ ? तिमीले बुझ्नुपर्छ– तिम्रो सार्वभौमिक सम्प्रभुता तिम्रो आँगनसम्म, अझ सानो अ“ध्यारो कोठासम्म, सीमित छ । जस्तो कि मेरो सार्वभौमिक सम्प्रभुता र स्नातकोत्तर तहको प्रमाणपत्र मिसम्याच भएपछि म यहा“, यो ट्राफिक पोस्टमा उभिएको छु । यो जागिर मेरो सानो दुःखले अर्जेको होइन ।’ट्राफिकको आ“खामा भोक र थकाइ स्पष्ट देखिन्थ्यो । यो समृद्ध सडकमा अन्यत्र सडकको जस्तो छ्यालब्याल गरिबी र फोहोर देख्नै पाइँदैन । सवारीको कार्यक्रम नटुङ्गिउन्जेल ट्राफिकको आ“खामा भोक र थकाइ टल्किनैपर्छ । त्यो भोक सडकछेउको चिया र दुनोट पसलमा बिसाउन पाइँदैन । किनभने त्यो पसल अहिलेका लागि ठूला भवन पछाडिका बलेसीहरूको आडमा लुकाइएको छ । भीडभन्दा बाहिर, बार्बिक्यू मटनको बास्नाको परिधिभित्र हराएको छ । त्यो पसललाई सडकछेउको भवनमा झुन्ड्याइएको रक्सीको ठूलो होर्डिङ बोर्डले छोपेको छ । जोनी वाकर– किप वाकिङ ।के हो यो सार्वभौमिकता ? उहिल्यै तुलसीमेहर नाम गरेका एकजना सन्तलाई लाख रुपिया“को नेहरू पुरस्कार प्रदान गरिँदा उनले सत्वचन दोहो¥याएका थिए– न त्वहं कामये राज्यं न चः स्वर्ग सुखादपि, जननी जन्मभूमिश्च स्वर्गादपि गरियसी । त्यही हो सार्वभौमिकता सायद । कहा“ छिन् ती स्वर्गभन्दा पनि ठूली पृथ्वी ? अघि मलाई ताकेर हुइँकिदै आएको कारले हिर्काएर ती सन्त मरेका भए के हुन्थ्यो होला ? अहिलेसम्म बा“चेका भए टुक्रा–टुक्रामा मर्ने र मर्दै जाने सार्वभौमिकता देखेर ती आफैँ छक्क पर्थे होलान् । आफ्ना गुरु सावरमतीका सन्तलाई सम्झेर अलिकति आ“शु पनि झार्थे होलान् । पक्कै !हान्स कोहनले लेखेका छन्, ।।।रुसले पश्चिमी मुलुकका प्रवृत्ति र रोमान्टिक राष्ट्रवादलाई अपनायो । रुसबाट तिनै कुरा एशियाका देशमा दोहोरिए ।’ जाग जाग जाग हे नौजवान हो...। जेब्रा क्रसिङमाथि व्यक्तिको सार्वभौमिकता स्थापित गर्न अनेक आन्दोलन भए । रुवावासी, पिप, रगत, जेल–नेल र कालकोठरीपछि अ“ध्यारो हटे पनि मानिसको अनुहारमा मुक्तिको सूर्य किरण कहिल्यै टल्किन पाएन । यो मेरो देशको कथा थिएन, मेरो देशको पनि कथा थियो । चाचा नेहरुको सेतो शेरवानीमा दिनहु“ ताजा गुलाफको रातो पूmल झल्किन्थ्यो । महेन्द्र राजाको कवितामा आमा रोई–कराई पुकार गर्थिन् र राजालाई लाग्थ्यो– आमा यो पुकारमा यी थरी–थरीका सन्तान मेरो होइन भन्दै छिन् । हो त, अहिले धेरै मानिस गोलीबारुद र तरबार लिएर आ–आफ्ना देशका नक्सा ठम्याउन लागेका छन् । ती भन्दै छन्,  ।।।हामी थरी–थरीका सन्तानकी आमाको टुङ्गो लागेको छैन ।’ भनेको सुनिन्थ्यो, कतिपय मानिसका बाबुको टुङ्गो लागेको हु“दैन । आमाबाबु दुवैको टुङ्गो नलागेको सन्तान बतासे हुन्छ ।अहिले त यो देशै बतासिएको छ ।घरको सानो बच्चो आफ्नो पाठ्यपुस्तकमा अरनिकोको कथा पढ्दै छ । त्यसभन्दा अघि उसले भृकुटीको कथा पढेको थियो । केही बेरअघिसम्म स्रनचङगम्पोको कथा पढ्दै थियो । अरनिकोको कथा पढ्दा उसले पगोडालाई पकोडा भनेको सुनेर मलाई हा“सो उठेको थियो । एकछिनमै ऊ विवेकानन्द र महात्मा गान्धीको लहरमा पुग्यो । बच्चोलाई भावुक राष्ट्रवादको चङ्गुलमा फसाइँदै छ । ।।।रातो र चन्द्र सूर्य जङ्गी निसान हाम्रो... हम गुलगुले हैं इसके...।’बच्चोले पनि बाटो काट्ने जेब्रा सङ्केत कोरिएको ठाउ“माथि आफ्नो सार्वभौमिकता जनाउन पाउनेछैन । सारा एलिटहरू दास बनेका छन् र चर्को घाममा डडाल्नु सेकाएर कसैको नाममा पनि थपडी बजाउन तम्तयार बसेका छन् । अहिले एकैछिनपछि, एक घण्टापछि, दुई घण्टापछि सवारी हु“दै छ । सवारी सुरक्षित हिसाबले चलाउन तीन घण्टादेखि सडक बन्द छ ।म हान्स कोह्नको पुस्तक सम्झिन थालेको छु । ठिक पच्चीस वर्षअगाडि पालोआल्टा, क्यालिफोर्नियाको ग्रीन एप्पल बुक्समा किनेको त्यो पुस्तकको मूल्य अहिले चौबिस सय रुपैया“भन्दा बढी पर्छ । बुकस्टोरमा बसेर त्यो पुस्तक पल्टाउ“दापल्टाउ“दै त्यसमा लेखिएको एउटै वाक्यको प्रभावमा परेर मैले त्यो पुस्तक किनेको थिए“–।।।दासहरूको अन्तरआत्मा र मानसिकता स्वतन्त्र मानिसको जस्तो हु“दैन ।’ दासहरूको देशले एउटा पतञ्जली, एउटा बुद्ध र एउटा वाल्मिकी कहिल्यै पनि जन्माउन सक्दैन । बुद्ध, वाल्मिकी र पतञ्जलीले राजनीतिक हीनताबोधका दाग धुनका लागि स्वतन्त्रताको नारा लगाएका थिए । विशाल धर्तीका मानिसहरूका बीचमा आफ्नो शिर उ“चो पारेर हिँड्नका लागि स्वशासनको माग गरेका थिए । अबको अठार वर्षपछि त्यो पुस्तक ।।।ए हिस्ट्री अफ नेसनालिज्म इन दी इस्ट’ ले आफ्नो जन्मशताब्दी मनाउनेछ ।सा“च्चै, चन्द्रशमशेरले दासहरूको अमलेख गरे । यता कसैले पनि त्यो अमलेख शब्दको उच्चारणसम्म पनि गरेका छैन । नया“ आवरणमा देखिएका छन् दासहरू । अन्तरआत्माको स्वतन्त्रता पूरै गुमेको छ । मानसिकतामा कुनै परिवर्तन आएको छैन । राज्यले चिनेका तेह« हजार बढी र नचिनेका अथवा चिन्न इन्कार गरेका छब्बिस हजार बढी मानिसको रगत पनि बालुवामा हालेको पानी साबित भएको छ । धर्ती सुख्खा छ । कुन दिनदेखि कोशी–कर्नालीमा पानी स्वात्तै बहन छाड्ने हो ः मौसमको कुनै भरोसा छैन ।राक्षसको गीत र माइकल ज्याक्सनको गीतमा धेरै ठूलो अन्तर छ । राक्षसको गीतमा रिदम हु“दैन । माइकल ज्याक्सनले पच्चीस वर्षअघि अमेरिका थर्काएका थिए– वी आर दी वल्र्ड, वी आर दी चिल्ड्रेन । पच्चीस वर्षभन्दा पहिलेदेखि हामीलाई सवारीले थर्काउ“दै छ, बेग्लै भाषामा । राक्षसको गीत सुनाएर । कसैले भनेको थियो– राजा गए रे । देश पनि नया“ भयो रे । तर, नया“ देशमा पनि राजाले गर्दै आएका नरमेध यज्ञ जारी छन् । नया“ देशसँग गरिएको व्यवहार एकपटक युद्धमा पराजित भएर, दोेस्रोपटक उपहारका रूपमा पाएको नया“ मुलुकसँग गरिएको व्यवहारजस्तो छ । ।।।देश हाम्रो हो’, ।।।देश तिम्रो होइन’ तरबार हातमा लिएर मानिसहरू टुप्पा–टुप्पा र फेदी–फेदीमा सिमाना काट्दै छन् । सबै सत्य सपनामा परिणत भएका छन् । सपना, जसको कुनै तान्त्रिक र सामुद्रिक हैसियतसम्म पनि देखिएको छैन । आकाशमा बादलहरू कतै बाक्ला छन् र कतै पातला । नया“ देशको आफ्नै कुनै मौलिकता छैन । राजाले जे जे अभिनय गर्थे, त्यही त्यही अभिनय दोहोरिइरहेका छन् । मन्दिरका सिँढीमा एक हुल मानिस उभिएका छन् । उनीहरू सारा जनतालाई खिज्याउ“दै छन् र एकै स्वरमा बोल्दै छन्, ।।।तिमीहरू राम्रा हैनौ । राम्रो त म हु“ । राम्रो म ।’ त्यो हुलमा को राम्रो हो ? कसैले पनि ठम्याउनसकेको छैन । राम्रो एउटा व्यङ्ग्य बनेको छ । ठूलो सडकमा हुइँकिदै आएको त्यो पीत कारले मलाई धक्का नै दिएको भए पनि के हुन्थ्यो र ? पीडाका अनन्त लाभाहरूले पोलेकै छन् ज्यानलाई । अलिकति भौतिक पीडा बढ्थ्यो । मुचुल्का उठाइन्थ्यो । पोस्टमर्टमको टेबुलमा पु¥याएर मेरो त्यो ज्यानलाई पहिले टुक्रा–टुक्रा पारिन्थ्यो । ती टुक्रा खरानीमा परिणत हुन्थे । एउटा कथित सार्वभौमसत्ताको इकाई ढल्थ्यो । किन मर्नु त्यस्तो मृत्यु ? सडकको जेब्रा क्रसिङ पनि कुनै मर्ने ठाउ“ हो र ? उनीहरूको इच्छाको ट्र्यापमा परेर किन मर्नु म ? जीवनमाथि कुनै अधिकार स्थापित हुन नपाए पनि मेरो मृत्युमाथि मेरै अधिकार हुनुपर्छ । देशको सार्वभौमसत्ताका रूपमा चिनिने इकाईलाई स्वाभाविक मृत्युको पनि अधिकार छैन जस्तो छ । कसलाई सोध्नु ? सडकमा उभिएको ट्राफिक चियामा दुनोट चोपेर खान व्यस्त छ । उसलाई सा“च्चै भोक लागेको छ ।

काठमाडौँ : बहुभाषिक तथा बहुसाँस्कृतिक मुलुक नेपालको पहिचानलाई प्रवद्र्धन...

विराटनगर : मोरङका दक्षिण पूर्वी गाउँपालिका जहदाले आगामी आर्थिक...

विराटनगर : सरकारले गत जेठ १५ गते सार्वजनिक गरेको...

खोटाङ : दिक्तेल रुपाकोट मझुवागढी नगरपालिका–१४ बुइपामा पूर्वी पहाडी जिल्लाकै...

पर्सा : वीरगन्ज महानगरपालिकाले आर्थिक वर्ष २०७५÷७६ का लागि...

काठमाडौँ : साना आठ विद्यार्थी संगठनले शैक्षिक सुधारका माग...

काठमाडौँ : राष्ट्रियसभाका अध्यक्षले विशेष समयमा सांसदले उठान गर्नुभएका...

चितवन : सभामुख कृष्णबहादुर महराले अधिकार र स्रोतलाई विकेन्द्रित...

छेन्दु, सिचुवान : काठमाडौँमा रेलसेवाको सम्पर्क सञ्जाल जोड्ने चर्चा...

चितवन : नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का वरिष्ठ नेता...

चितवन : भरतपुर महानगरपालिका– ११ मा आज करेन्ट लागेर...

लहान : सिरहा सुखीपुर नगरपालिकाले आर्थिक वर्ष २०७५÷७६ का...

राजविराज : पूर्व–पश्चिम राजमार्ग अन्तर्गत सप्तरीको सीतापुरमा आज मोटरसाइकल...

जनकपुरधाम । बीरगञ्जबाट व्यवसायी ...

भक्तपुर : २०७४ सालमा भएको माध्यमिक शिक्षा परीक्षा एसईईको नतिजा...

बेँशीसहर, लमजुङ : प्रदेश नं ४ का मुख्यमन्त्री पृथ्वीसुब्बा...

काठमाडौँ : कृषिको परनिर्भरता उच्च बिन्दुमा पुगेपछि यसप्रति सर्वत्र...

पर्सा : वीरगन्जको अलौँमा निर्माण भएको एकीकृत चेकजाँच चौकी...

दाङ : दाङ देउखुरीस्थित गढवा स्वास्थ्य चौकीको भवन निर्माण सम्पन्न...

काठमाडौँ : धितोपत्र बजारमा यस साता रु एक अर्ब...

सिरहा । तेस्रो मुलुकको मालसमान तथा उत्पादन निर्यात गर्न कानुनी...

लहान । अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान कार्याल ईटहरीले भ्रष्टाचार नियन्त्रणमा विद्यार्थीहरुको...

वीरगञ्ज : प्रदेश नं. २ का मुख्यमन्त्री लालबाबु राउतले...

काठमाडौं - २०७४ सालमा भएको माध्यमिक शिक्षा परीक्षा एसईईको नतिजा...

काठमाडौँ । प्रदेश नं ४ मा प्रादेशिक विश्वविद्यालय र प्राविधिक...

काठमाडाँै : प्रेस काउन्सिल नेपालले सामाजिक सञ्जालमार्फत जथाभावी अशिष्ट...

धनगढी : प्रदेश नं ७ को प्रदेश सरकारले चालू...

ल्हासा, चीन : चीनको स्वशासित क्षेत्र तिब्बतमा रहेका नेपालीले...

जनकपुरधाम । धनुषाको धनौजी गाँउपालिकामा दुई दिने बाल विवाह विरुद्ध...

जनकपुरधाम । चौथो अन्तराष्ट्रिय योग दिवस जनकपुरसहित विश्वभरि...

लहान । सिरहा जिल्लाको विष्णुपुर ...

जनकपुरधाम । नेपाल समृद्ध बनाउन सबै नेपाली स्वस्थ हुनुपर्ने र...

जनकपुरधाम । धनुषा जिल्लाको विभिन्न स्थानहरुबाट अवैध मदिरा र बनाउन...

मलगंवा । जिल्ला कारागार सर्लाहीको भवन निर्माणकार्य...