Wed, 21 Nov 2018
ताजा समाचार
विपन्न परिवारलाई जस्तापाता वितरण || नेकपाद्वारा मलंगवामा विरोध प्रदर्शन || महोत्तरीमा भीषण डकैती || सुडी समाजमा विवाद || देवरले भाउजु कुटे, घरमा आगजनी || अध्यक्ष सिंहको दादागिरी, निर्दोष चालकलाई थुनाए || बुधबार सार्वजनिक बिदा || कृषियोग्य जमीनको करमा ८० प्रतिशत छुट || विद्यार्थीले बनाए रोबोट || सात लाखको लुटपाट, पाँच जना घाइते || सडक डिभिजनको मनपरी || रंगशाला स्थलको निरीक्षण || हत्याका अभियुक्त बाबा रामपालको पक्षमा प्रदर्शन || मन्त्री यादबद्धारा ‘दिल के बात’ विमोचन || कर अधिकृत सेवाग्राही सँग || चुनावको वाचा पुरा गर्छुः नेता यादव || अयोध्याबाट बस सेवा सुरु || ४० दिनपछि प्रदेश सभा बैठक बस्दै || अढाई अर्व बढीको जग्गा किर्ते गर्ने पक्राउ || प्रदेशको नामाकरणमा काँग्रेस भित्र विवाद || शैक्षिक महाअभियानमा जुट्न शिक्षामन्त्रीको आग्रह || बलात्कारका आरोपित पक्राउ || डोनाल्ड ट्रम्पले पत्रकार खशोग्जीको हत्याको टेप सुन्नै नसक्ने ! || थ्रीस्टार सामू ब्रिगेड ब्वाइज निरीह, पुलिस र मच्छिन्द्रको बराबरी || कोबिनि हस्पिटालटी सुरु || सभापति माथिको अविश्वासको प्रस्ताव खारेज || निःशुल्क स्वास्थ्य शिविर || सामुदायिक कृषि सहकारीको साधारणसभा सम्पन्न || योगीलाई राउतले स्वागत गर्ने, सम्मानमा भण्डारा || बलात्कारीलाई पक्राउ गर्न प्रहरी उदासिन || मुख्यमन्त्री योगी भ्रमणको तयारी प्रारम्भ || स्वास्थ्य पर्यटक भित्र्याउने तयारी || आधुनिकीकरण व्यवसायीकरणमा जोड || धनुषा प्रहरीले पीडकलाई संरक्षण दिएको आरोप || एसईई उत्कृष्ट शिक्षा २०७५ पुरस्कारबाट सम्मानित || बलेरीे वनबाट काठ चोरी || दुई जनामाथि मुद्दा दर्ता || घरेलु मदिरा बिक्रिमा महिलाको संलग्नता बढ्दो || उद्योगको लागि जग्गा निरीक्षण || आखा अस्पताल जिल्लाको धरोहर ,राज्य मंत्री यादव ||
मेरो घरको पजरामा बड्का गाछी छ !

पौष २७, २०७३

- हिमांशु चौधरी


मेरो घरको पजरामा बड्का गाछी छ
हमरा मालपोत जायके छै

 
यी वाक्यहरु हुन– मिथिलाञ्चलमा नेपाली र मैथिली भाषीको समृद्ध जीवन शैलीको । यस्ता केंयौं वाक्यहरु प्रचलनमा रहेका छन जसले दुवै भाषाभाषीको समाजिक, सांस्कृतिक र भाषिक सहअस्तित्वको चिनारीलाई स्थायित्व प्रदान गर्दै एक सुत्रमा आवद्ध गर्ने वातावरण निर्माण गरिरहेको छ ।

मिथिालाञ्चलमा नेपाली र मैथिली भाषाभाषीले एक अर्काको संस्कृति र परम्परलाई स्वीकार गर्दै सामञ्जस्य र आपसी सदभावपूर्ण समाजिक जीवन व्यतीत गरी संस्कृतिको अविभाज्य अंङग बनेको परिलक्षित भइरहेको छ ।

संस्कृति जिन्दगीको एउटा तरिका हो जो शताब्दियौं देखि जम्मा भएर समाजमा व्याप्त रहन्छ  भन्ने मान्यता अनूरुप यस भेगमा बसोबास गर्ने दुवै भाषाभाषी एक अर्कासंग यति घनिष्ट छन कि सांस्कृतिक र धार्मिक परम्पराहरुमा मात्र नभएर भाषामा पनि दुवै समुदाय एक अर्कासंग प्रभावित छन ।

यहांका मैथिली भाषीले आपसमा कुरा गर्दा नेपाली शब्दको पनि प्रयोग गर्ने गरेको पाइन्छ । मैथिली भाषमा बोल्दा हमरा मालपोत जायके छै” र नेपाली भाषामा बोल्दा “मेरो घरको पजरामा बडका गाछी छ” लाई एउटा उदाहरणका रुपमा लिन सकिन्छ ।

मिथिला र नेपाल उपत्यकाको सांस्कृतिक सम्बन्ध अत्यन्त प्राचीन रहेको छ । मुसलमानी आक्रमणको बेला मिथिलाका अनेक विद्धान परिवार आफनो एवम् आफनो प्राचीन हस्त लिखित ग्रन्थको रक्षाका लागि तथा जीविका निर्वाह हेतु नेपालतर्फ प्रवेश गरेका थिए ।

मल्लराजा जयस्थिीति मल्लले सामाजिक वर्गीकरण र वर्णाश्रम धर्मलाई कायम गर्न मिथिलाका विभिन्न विद्धानहरुसंग सहयोग लिएको पनि पाइन्छ ।

मल्लकालमा राजाहरु स्वयंले मैथिली साहित्य र परम्पराको विकासका लागि ठुलो योग्दान पुरयाएको कुरा मल्ल राजाहरुले लेखेका अनेक मैथिली नाटक र भक्ति गीत संग्रहहरुले प्रमाणित गरेका छन ।
एकीकरण पश्चात् उपत्यका र यस क्षेत्रका बीच सांस्कृतिक र धार्मिक निकटता कायम भयो । उपत्यका र अन्य पहाडी भेगबाट अनेक नेपाली भाषाभाषी मिथिलाका समतल फांटमा कृषिकर्म वा जागिरेका रुपमा बसाई सराईका क्रममा आएर बसोबास गर्न थाले । हाल मिथिला क्षेत्रमा मैथिली भाषाभाषीहरु मात्र नभएर नेपाली भाषाभाषीको पनि आधिक्य रहेको छ ।

प्राचीनकालदेखि नै मिथिलामा वर्णाश्रम धर्म अस्तित्वमा रहेको देखिन्छ । देवी देवताहरुमा शिवशक्ति तथा विष्णुलाई कालान्तरमा राम र सीता आदीलाई पनि देव देवीका रुपमा स्वीकार गरेर पूजा गर्ने परम्परा पाइन्छ । धार्मिक परम्पराको प्रभावले नेपाली भाषाभाषीहरुमा शिवप्रति विशेष श्रद्धा रहेको र प्रत्येक बर्ष बैद्यनाथधाममा जल चढाउने आस्था देखिन्छ ।

संस्कृति विद् डा. राजेन्द्र विमल भेषभूषा र खानपानको सम्बन्धमा पनि मैथिली भाषाभाषीबाट यस क्षेत्रका नेपाली भाषाभाषीहरु प्रभावित रहेको बताउनुहुन्छ ।  

यस भेगका स्थानीय पोशाक धोती र कमिज नेपाली भाषाभाषी समुदायमा लोकप्रिय रहेको र यसका साथै  नेपाली भाषाभाषी महिलाले आफनो पाराम्परिक पोशाक गुन्यू , साडी , चोलो  र पटुका त्यागेर विशेष प्रकारले मिलाएर साडी र चोलो लगाउने चलन रहेको छ । जुन यस भेगका मैथिली भाषाभाषी महिलाले लगाउने गरेको प्रभाव हो ।  

घरमा आएका पाहुनाहरुलाई विभिन्न प्रकारका अचार, तरकारी, र स्वादिष्ट भोजनद्धारा स्वागत गर्नु यस क्षेत्रको मैथिल समाजको विशेषता रहेको छ । मैथिल गृहिणी पाककलामा ज्यादै दक्ष हुने र विभिन्न प्रकारका स्वादिष्ट अचार, चटनी र तरकारीलाई तारेर अतिथिलाई स्वादिष्ट र रुचिकर भोजनद्धारा सतकार गर्न सिपालु हुन्छन ।

यसको प्रभावको फलस्वरुप यहांका नेपाली भाषाभाषी परिवारमा पनि विभिन्न प्रकारका अचार, चटनी र तरकारीलाई तारेर विभिन्न परिकारद्धारा अतिथीलाई स्वागत गर्ने परम्परा रहेको देखिन्छ ।

मैथिल समाजमा विभिन्न प्रकारका ठठ्यौली परम्प्रा पनि छ । भिनाजु र साला, देवर र भाउजु , साली र भिनाजुका बिच ठट्टा र ख्याल गर्ने चलन छ  र यो चलन यहांका नेपाली भाषाभाषीमा पनि रहेको पाइन्छ ।
विवाह तथा चाडपर्वका अवसरमा मैथिली भाषाभाषी महिलामा मेहदीले हात खुट्टा सिंगार्ने चलन लोकप्रिय रहेको छ भने यो चलन नेपाली भाषाभाषीहरुमा पनि उतिकै लोकप्रिय रहेको उपप्राध्यापक लक्ष्मण अर्याल बताउनुहुन्छ ।

उहांका अनुसार, भेषभुषा र खानपानको सम्बन्धमा पनि मैथिली भाषाभाषीबाट यस क्षेत्रका नेपाली भाषाभाषीहरु प्रभावित रहेका छन ।

विभिन्न संस्कार अन्तर्गत चुडाकर्म, यज्ञोपवित, विवाह आदी संस्कारहरुमा दुवै भाषाभाषीहरुमा मातृका पूजा गर्ने चलन समेत रहेको छ । नवरात्रीका अवसरमा आश्विन शुक्ल प्रतिपदादेखि नवमी सम्म दुवै समुहमा नवदुर्गाको व्रत घटस्थापना गरेर नियमित पूजा गर्ने र दुर्गा सप्तसतीको पाठ गर्ने चलन पनि देखिन्छ । विजयादशमीका दिन मातापिता तथा मान्यजनबाट जमरा सहितको टिका ग्रहण गर्ने दुवै समुदायमा चलन रहेको पाइन्छ ।

यसका साथै दीपावलीको चाड दुवै भाषाभाषीबीच समान रुपले दिप प्रज्जवलन गरेर मनाउने परम्प्रा रहेको छ । भाइटिकामा दिन दिदीबहिनीहरुले ब्रत लिएर दाजुभाइहरुका निधारमा टिका लगाइदिने परम्परा पनि दुवै समुदायमा पाइन्छ ।

यस अवसरमा एक अर्काको परम्परालाई स्वीकार गर्दै मैथिली भाषाभाषी परिवारमा पनि सेल र नेपाली भाषाभाषी परिवारमा समेत अनरसा जस्ता पकवान बनाउने चलन पनि रहेको छ ।

छठ मनाउने परम्परा विशुद्ध रुपले मैथिल समाजमा प्रचलित परम्परा भएपनि नेपाली भाषाभाषीहरुले यस क्षेत्रमा बसोबास गर्न थालेपछि यस परम्पराबाट प्रभावित भएर छठ मनाउन थालेको पनि देखिन्छ ।
 नेपाली भाषाभाषी विवाहित महिलाहरुमा पोते लगाउने परम्परा ज्यादै लोकप्रिय रहेको छ । यो परम्प्रा हाल मैथिली भाषाभाषी महिलाले पनि स्वीकार गरेको देखिन्छ । जुन यस भेगमा नेपाली भाषी परम्पराको प्रभाव हो , संस्कृत विद् डा. विमल भन्नुहुन्छ ।

यसका अतिरिक्त अन्य अनेकौं यस्ता परम्परा र पर्व छन जुन मैथिली र नेपाली भाषाभाषीहरुमा समान रुपले लोकप्रिय रहेको र दुवै समुदायले संयुक्त रुपमा मनाउने गरेको पनि पाइन्छ ।

उपत्यकाका नेवार कन्याहरुको पुरुष संगको विवाहभन्दा पहिले बेलसंग विवाह गर्ने चलन छ भने यहांका मैथिल ब्राम्हण र कायस्थ कन्याहरुको पनि पुरुष संगको विवाहभन्दा पहिले आंप र महुवाको रुख संग विवाह गर्ने चलन रहेको छ ।

माघी पर्व, तीज, कृष्णाजन्माष्टमी, शिवरात्री, चौरचन, जुडशीतल यस्ता पर्व छन जुन दुवै भाषाभाषीले मनाउने गरेको घनिष्टतालाई पुष्टि गरिरहेको छ ।

 

सिरहा : कर्जन्हा नगरपालिका–६ वडा भित्रका आर्थिकरुपले विपन्न परिवारलाई...

मलंगवा । नेपाली काँग्रेसले आफ्नो कार्यकर्तालाई फसाएको भन्दै नेपाल कम्युनिष्ट...

जलेश्वर । महोत्तरी जिल्लाको सोनमा गाउँपालिकाको वडा नम्बर ३ खखनामा...

जनकपुरधाम ।सुडी समाज कल्याण समिति जनकपुरधाममा विवाद भएको छ ।समितिको...

जनकपुरधाम । धनुषा जिल्लाको लक्ष्मीनिया गाउँपालिकाको वडा नम्बर २...

जनकपुरधाम । बृहत्तर जनकपुर क्षेत्र विकास परिषद्का अध्यक्ष शालीग्राम सिंहले...

जनकपुरधाम : मुस्लिम धर्मावलम्बीहरुको विशेष पर्वको रुपमा मनाइने मोहम्मद...

परासी : पश्चिम नवलपरासीको रामग्राम नगरपालिकाले कृषियोग्य जमीनमा लगाउँदै...

भद्रपुर : झापाको बिर्तामोडस्थित बाल्मिकी एजुकेसन फाउण्डेशनका विद्यार्थीले रोबोट,...

गौशाला : महोत्तरी जिल्लाको सोनमा गाउँपालिका– ३ खखनाको ३...

चन्द्रपुर : रौतहटको चन्द्रनिगाहपुर पुर्व पश्चिम राजमार्गमा चल्ने सवारीसाधनले...

जनकपुरधाम । संघीय सरकारका यूवा तथा खेलकुद मन्त्री ...

जनकपुरधाम : हत्या अभियोगमा अदालतले जन्मकैद सजाय सुनाएपछि जेल...

जनकपुरधाम : अरुणकान्तद्धारा अभिनित भिडियो गीत ‘दिल के बात’ विश्वकै...

जीतपुर : कर तिर्ने सेवाग्राहीको जिज्ञासा र समस्या बुझन ...

सिरहा । सिरहाको कर्जन्हा नगरपालिका वासी संग चुनाको वेला वाचा...

जनकपुरधाम । अयोध्याबाट नियमित रुपमा बस सेवा सञ्चालन भएको छ...

जनकपुरधाम । प्रदेश सभाको चालु अधिवेशनको बैठक ४० दिनपछि मंसिर...

जनकपुरधाम । गुठी संस्थानको नाममा रहेको साढे दुई बिघा...

जनकपुरधाम । प्रदेश २ को नामाकरणको विषयमा नेपाली काँग्रेस भित्र...

बर्दिवास : शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधिमन्त्री गिरिराजमणि पोखरेलले उत्पादनमूलक...

सप्तरी : सप्तरीकी १५ वर्षीया एक बालिकालाई बलात्कार गरेको...

काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले साउदी अरेबियाका पत्रकार जमाल...

काठमाडौं । शहीद स्मारक ए डिभिजन लिग फुटबलमा थ्रीस्टार क्लबको...

जीतपुर । कोबिनि हस्पिटालटी म्यानेजमेन्ट प्रा.लि ...

गौर । नेपाल पत्रकार महासंघ रौतहटको सभापति रविन्द्र...

जनकपुरधाम । रामजानकी विवाहमहोत्सवमा सहभागि हुन जनकपुरधाम आउन लागेका भारत...

वीरगञ्ज । जिल्ला प्रहरी कार्यालय पर्साले बलात्कारका अभियुक्तहरुलाई पक्राउ गर्न...

जनकपुरधाम । भारतको सत्तारुढ दल भारतीय जनता पार्टीका चर्चित हिन्दूवादी...

जनकपुरधाम । संघिय समाजवादी फोरम नेपालका अध्यक्ष समेत रहेका उपप्रधान...

जनकपुरधाम । माछा सुपरजोन जनकपुर धाम ,धनुषा का कार्यालय प्रमुख...

जनकपुरधाम । धनुषाका प्रहरीले पीडितलाई न्याय दिलाउनुको साट्टो पिडकलाई संरक्षण...

मलंगवा । सर्लाहीको सदरमुकाम मलंगवा नगरपालिका वडा नंंंंं. ६ खुटौनाको...

चन्द्रपुर । रौतहटको बलेरी ईलाका वन कार्यालयको वन क्षेत्रमा एकै...

कुलदिप दास , जनकपुरधाम । धनुषामा बोक्सीको आरोप लगाएको भन्दै...

चन्द्रपुर । रौतहटमा प्रहरीले घरेलु मदिरा उत्पादन र बिक्रि बितरणमा...

चन्द्रपुर । रौतहटको चन्द्रपुर नगरपालिकामा बिशेष आर्थिक क्षेत्र (सेज) स्थापना...

रौतहट : कार्यक्रममा प्रदेश नम्बर २ का कृषि भूमि...