Sat, 23 Jun 2018
ताजा समाचार
सिरहाको ठाडी वाट तेस्रो मुलुकको उत्पादन भारत निकास || अख्तियार चन्द्र मावि सिरहामा || खुकुरी प्रहार गरी हत्या प्रयास || प्रदेश प्रहरी ऐनसँगै निजामति र प्राविधिक ऐन ल्याउने तयारी : || एसईईको नतिजा सार्वजनिक हुदै || प्रदेश नं ४मा प्रादेशिक विवि र प्राविधिक महाविद्यालय स्थापना गर्न || सामाजिक सञ्जालमा जथाभावी पोष्ट नगर्न आग्रह || चालू आवको २३ प्रतिशत बजेट खर्च || नागरिकता र राहदानीको समस्या समाधान गरिदिन ल्हासाका नेपालीहरुको आग्रह || हात्ती प्रभावितलाई नगद सहयोग || बाल विवाह विरुद्ध जनचेतना मुलक कार्यक्रम || अन्तराष्ट्रिय योग दिवस मनाइयो || सबै समुदायमा महिला हिंसा || योगले सकारात्मक सोचको विकास हुन्छ : प्रमुख कायस्थ || अवैध मदिरा बनाउने समान बरामद || सर्लाही कारागारको निर्माण कार्य सुरु भएन || अधिकांश स्थानीय तहको बजेट फ्रिज हुने || करेन्ट लागेर एकको मृत्यु || उद्यमशीलता सम्वन्धी तालिम सम्पन्न || केरियर केयरद्वारा सञ्चालक सम्मान || अभिमुखिकरण तालिम शुरुअभिमुखिकरण तालिम शुरु || राइस मिलको जग्गा क्रान्तिको धरोहर || रेलवेको दुईवटा हल्ट हट्योरेल सञ्चालन गर्न ऐन, कानूनको खाँचो || रुखमा झुण्डिएको अवस्थामा १२ वर्षीया बालिकाको शव फेला || कांग्रेस सभापति भेलाः ‘खुइल्याउने’ र ‘बचाउने’ कै होडबाजी || न्यूजिल्यान्डकी प्रधानमन्त्रीले छोरी जन्माइन || विश्वकपमा अर्जेन्टिनाको यात्रा कठिन, क्रोएसियासँग पराजित || भारतमा ट्याक्टर र जीप जुध्दा १५ को मृत्यु || डेनमार्क र अष्टे«लिया १–१ गोलको बराबरीमा || पुटिनलाई भेट्न मुन मस्कोमा || जीवन सार्थक बनाउन योग चाहिन्छ : मुख्यमन्त्री पौडेल || काँग्रेस नेता भट्टराईलाई मस्तिष्कघात, नर्भिकमा उपचार हँुदै || ‘समृद्ध नेपाल,सुखी नेपाली’को नारालाई सार्थक बनाउनुपर्छः सभामुख महरा || लोथापोथा पर्व शुरु || बिम्स्टेक शिखर सम्मेलनको तयारी तीव्र || नेपाल चीनबीच रेलमार्ग निर्माणमा महत्वपूर्ण सम्झौता || राष्ट्रपतिबाट जानकारी || जयनगर–जनकपुरमा रेलमार्ग तयार, छैन रेल ऐन || आप्रवासी कामदारका आफन्तले बुझाए ज्ञापन || हिन्दु परिषद् नेपालद्वारा राधाकृष्ण मन्दिरमा सरसफाई ||
प्रदेश सरकारको ध्यान तान्न नसकेको एउटा ऐतिहासिक धरोहर

जेठ ३०, २०७५

  •                                  सञ्जय मित्र

 यस  प्रदेशको  सरकारले  गर्ने  हरेक  काम  ऐतिहासिक  हुनेछ  ।  हरेक  काम ऐतिहासिक यस अर्थमा कि देशमा नै यो पहिलो प्रादेशिक सरकार हो । यस प्रकारको सात प्रादेशिक सरकार रहेको भए पनि धेरैले यो दाबी गरेका छन् कि यो प्रदेशको कारणले नै देशमा संघीयताको सुरुआत भएको छ र प्रादेशिक सरकारहरुको गठन भएका छन् । यसकारण यस प्रदेशको सरकारमाथि यो दायित्व पनि रहेको छ कि परोक्षरुपमा नै भए पनि अन्य प्रदेशलाई आफ्ना उदाहरणीय र ऐतिहासिक कामहरुले बाटो देखाउनु परेको छ ।

प्रदेश सरकारले आफ्नो नीति तथा कार्यक्रममा समग्र  प्रदेशका  नागरिकको  सपनालाई  समेटेको  छ  ।  प्रदेश  सरकार  गठन  हुनासाथ  सार्वजनिक  गरिएको  प्रतिबद्धताप्रति सर्वसाधारण नागरिक निकै आशावादी भएका थिए । वास्तवमा यस प्रदेशलाई बुझेकाहरुले नै  यसको  विकास  र  निर्माणको  लागि  नीति  र  कार्यक्रम   बनाउने   भएकाले   हरेक   नागरिकले   राज्यको  नीति  तथा  कार्यक्रममा  आफ्नो  अनुहार  पहिलोचोटि  हेर्न  पाउनु  अन्तर्हृदयदेखि  नै  खुसीको  कुरा हो । प्रतिबद्धतादेखि नीति तथा कार्यक्रमसम्मको कुरालाई  प्रदेशका  नागरिकले  निकै  गर्वका  साथ  लिएका  छन्  ।  अब  धेरै  कुरामा  आफ्नो  छवि  देख्न  पाएका  छन्  ।  कृषि  र  शिक्षालाई  निकै  प्राथमिकता  तथा  महत्व  दिइएको  प्रदेश  सरकारको  नीति  तथा  कार्यक्रमले अवलम्बन गरेको मार्ग यदि सही दिशामा अगाडि बढ्न सक्यो भने यस प्रदेश सरकारप्रति यस प्रदेशका सर्वसाधारण नागरिक सदा शिर ठाडो पारेर छातीभरि  गर्व  भर्न  पाउँछन्  ।  यस  प्रदेशको  नागरिक  हुन पाएकोमा अन्य प्रदेशका नागरिकसित गर्वानुभूति प्रस्तुत गर्ने अवसर पाउँछन् । यस प्रदेशको सरकारले गर्ने हरेक काम ऐतिहासिक हुनेछ । हरेक काम ऐतिहासिक यस अर्थमा कि देशमा नै यो पहिलो प्रादेशिक सरकार हो । यस प्रकारको सात प्रादेशिक सरकार रहेको भए पनि धेरैले यो दाबी गरेका छन्  कि  यो  प्रदेशको  कारणले  नै  देशमा  संघीयताको  सुरुआत  भएको  छ  र  प्रादेशिक  सरकारहरुको  गठन  भएका छन् । यसकारण यस प्रदेशको सरकारमाथि यो दायित्व पनि रहेको छ कि परोक्षरुपमा नै भए पनि अन्य प्रदेशलाई आफ्ना उदाहरणीय र ऐतिहासिक कामहरुले बाटो देखाउनु परेको छ । नेपाली प्रादेशिक संरचनाको इतिहासमा  यो  सरकार  यस  प्रदेशको  पहिलो  सरकार  भएको  हुनाले  यस  सरकारले  गर्ने  सबै  काम  आगामी  सरकारहरुका लागि मार्गदर्शृन हुने छन् । यसकारण यस सरकारका सबै काम आफैँमा ऐतिहासिक हुने छन् ।इतिहासले नै गर्विलो जिम्मेवारी दिएको वर्तमान प्रदेश  सरकारलाई  करिब  सबैतिरबाट  सहयोग  हुने  अपेक्षा  नै  नरहेको  छ  ।  वर्तमान  सरकारको  गठन  नै  दुई मधेसवादी दलको संयोगबाट भएको हुनाले केही फरक  अपेक्षा  राख्नु  स्वाभाविक  नै  हो  ।  मधेसवादी  दलको  प्रतिनिधित्व  गर्ने  दुई  प्रमुख  दलको  सरकार  बनेको  छ  ।  वर्तमान  सरकारको  नेतृत्व  गरेको  दल  संघीय  समाजवादी  फोरम  नेपाल  संघीय  सरकारमा  पनि सहभागी रहेको छ । राजपा नेपाल पनि सरकारमा जाने तयारीमा रहेको सार्वजनिक भएको छ । यसबाट यो  पनि  अड्कल  गर्न  थालिएको  छ  यस  प्रदेशको  सरकारमा  संघीय  सरकारको  नेतृत्व  गरेको  दल  पनि  सहभागी  हुने  छ  ।  हिजो  सरकार  गठन  हुँदा  समर्थन  गरेकै थियो र केही हप्ता पहिले मात्र नेकपाले प्रदेश सरकारलाई  दिएको  समर्थन  फिर्ता  लिएको  थियो  ।  प्रदेश  दुईमा  प्रमुख  विपक्षी  दलको  भूमिकामा  रहेको  नेपाली काँग्रेस देशभरिको प्रादेशिक सरकारको प्रमुख प्रतिपक्षी रहेको छ । केन्द्र सरकार र प्रदेश सरकार दुवै यस प्रदेशमा मिल्न सक्ने अवस्थामा देखिएका छन् । दुवै सरकारले मिलेर काम गरेमा यस प्रदेशको लागि वरदान नै साबित हुनेछ । आगामी करिब साढे चार वर्षमा  प्रदेशले  नागरिकका  धेरै  अपेक्षा  पूरा  गर्नुपर्ने  देखिन्छ  ।  नीति  तथा  कार्यक्रममा  उल्लेख  गरिएका  विषयहरुलाई गहनतापूर्वक लागू गर्न खोजेमा प्रदेशका नागरिकको  अपेक्षा  पूरा  हुने  र  सरकारप्रति  सहृदयी  तथा सहयोगी हुने आशा गर्न सकिन्छ । प्रदेश दुईको नयाँ इतिहास सुरु भइरहेको छ । तर नेपालको इतिहासमा यसको निकै महत्वपूर्ण भूमिका रहेको  छ  ।  अझ  यस  देशको  सिमानाभन्दा  बाहिर  गएर  हेर्ने  हो  भने  विश्वको  इतिहासमा  पनि  यसको  धेरथोर भूमिका रहेको छ । विश्वलाई यस प्रदेशले धेरै त्रान दिएको छ । आदर्श दिएको छ । राजा जनकको आदर्श राज्य यहीँ थियो । यहाँ विश्वका तत्कालीन निकै  विद्वान  पुरुषहरुले  शास्त्रार्थ  गर्दथे  ।  धरतीलाई  नै  आदर्श  सिकाउने  हिन्दू  धर्मकी  परम  पूज्य  माता  जानकीको जन्मथलोको रुपमा यो ठाउँ परिचित छ । यस प्रकारका अनेकन परम शौभाग्य प्राप्त गर्ने इतिहास रहेको  यस  प्रदेशको  आधुनिक  नेपालको  निर्माणमा  पनि धेरै महत्वपूर्ण योगदान रहेको छ ।नेपालको  वर्तमान  नक्सा  निर्धारण  गर्ने  काम  सुगौली सन्धिबाट भएको हो । सुगौली सन्धि नेपाल र तत्कालीन अंग्रेजबीच भएको थियो । भारतमा अंग्रेज शासन रहेको अवस्थामा नेपाल र अंग्रेजबीच करिब दुई वर्षबीच युद्ध भएको थियो । यस अवधिमा नेपाल र  अंग्रेजबीच  सयभन्दा  बढी  स्थानमा  युद्ध  भएको  थियो । युद्ध भएको ठाउँहरुमध्ये अधिकांश ठाउँमा नेपाल पराजित भएको थियो र केही स्थानमा नेपालले विजय हासिल  गरेको  थियो  ।  नेपालले  विजय  हासिल  गरेको  निकै कम ठाउँहरुमध्ये रौतहटको समनपुर पनि एक हो ।नागरिक  दैनिकका  पत्रकार  प्रकाश  तिमल्सिनाका  अनुसार  नेपाल  र  अंग्रेज  युद्धको  समाप्तिमा  भएको  सुगौली  सन्धिमा  अंग्रेज  पक्षबाट  सन्धिमा  हस्ताक्षर  गर्ने  व्यक्तिको  नेतृत्वमा  नै  समनपुरमा  अंग्रेज  सेनाको  टोली आएको थियो । अंग्रेज सेना बागमतीको बाटो हुँदै काठमान्डु चढाइ गर्ने सोचाइमा थियो । तर समनपुरमा भएको  लडाइको  क्रममा  अंग्रेज  पक्ष  नराम्ररी  पराजित  भएको  थियो  ।  अंग्रेज  पक्ष  पराजित  भएर  फर्केको  समनपुरलाई पुराना स्थानीय मानिसहरुले लडैया समनपुर भन्ने  गरेका  छन्  ।  लडैया  समनपुरमा  ऐतिहासिक  किल्ला  भनिने  ठाउँ  अझै  पनि  छ  ।  ऐतिहासिक  पोखरी  पनि  छ  ।  ऐतिहासिक  स्थानको  संरक्षण  गर्न  समनपुरसमेत रहेको गढीमाई नगरपालिकाले केही काम गर्न  खोजेको  छ  ।  गढीमाई  नगरपालिकाले  संरक्षणको  प्रयास गरेको छ तर नगरपालिकाको प्रयास निकै सानो भएको  छ  ।    गढीमाई  नगरपालिकाको  सानो  प्रयासले  समनपुरको   ऐतिहासिकताको   संरक्षण   गर्न   सम्भव   छैन । यस नगरपालिकाले गरेको प्रयासले यस ठाउँको प्रचार  प्रसार  हुन  सक्दैन  ।  यसको  ऐतिहासिकता  र  पुरातात्विकताको  संरक्षण  गर्न  सकिँदैन  ।  ऐतिहासिक  स्थानको  र  ऐतिहासिक  धरोहरको  रक्षा  र  प्रवद्र्धनको  लागि प्रदेश सरकारले कदम चाल्नु अनिवार्य भएको छ । धार्मिक  तथा  सांस्कृतिक  दृष्टिले  पनि  निकै  महत्वपूर्ण  रहेको  समनपुरको  पौराणिक  महत्व  पनि  रहेको  छ  ।  महाभारतसित यस स्थानको सम्बन्ध छ भने कछाडिया थारुहरुको यसको यस स्थानको सांस्कृतिक महत्व पनि रहेको छ । यसकारण यस ठाउँको संरक्षण र विकासको लागि  प्रदेश  सरकारले  निश्चित  बजेटको  विनियोजन  गर्नु  पर्दछ  ।  सरकारको  नीति  तथा  कार्यक्रममा  यस  ऐतिहासिक  एवं  पुरातात्विक  ठाउँको  बारेमा  खासै  उल्लेख  हुन  नसके  पनि  प्रदेशको  प्रथम  ऐतिहासिक  बजेटमा यस ऐतिहासिक समनपुरको संरक्षणको लागि थोरै भए पनि बजेट विनियोजन गरेर प्रदेशमा ऐतिहासिक स्थानको पर्यटनको विकासको सुरुआत गर्नुपर्छ । यस ठाउँको प्रवद्र्धनले प्रदेश सरकारको गरिमालाई पनि वृद्धि गर्ने कुरामा विश्वास गर्न सकिन्छ । कतिपयले के पनि भनेका  छन्  भने  यहाँको  लडाइको  क्रममा  स्थानीयले  अंग्रेजसित  तोप  खोसेका  थिए  जुन  करिब  एक  शताब्दीसम्म गौर भन्सारमा राखिएको थियो र अहिले अञ्चल  प्रहरी  कार्यालय  वीरगंजमा  राखिएको  छ  ।  यसलाई पनि प्रदेश सरकारले समनपुरमा पुनः स्थापित गराउन सक्यो भने समनपुरको अन्य ऐतिहासिकतातर्फ सबैको ध्यान जान पाउँथ्यो कि ? इतिहास बनाउने र आफ्नो इतिहास बचाउने यो ऐतिहासिक अवसर पनि हो । अहिले हामीले आफ्नो विगतलाई सम्झन सकेनौँ, विगतलाई सम्बद्र्धन गर्न सकेनौँ र विगतको गर्वप्रति वर्तमान पुस्तालाई सचेत गराउन  सकेनौँ  भने  इतिहासको  ठूलो  जिम्मेवारीबाट  हामी  चुक्नेछौँ  ।  समनपुर  र  अन्य  ऐतिहासिक  तथा  पुरातात्विक  एवम्  पौराणिक  महत्वका  स्थानहरुको  खोजी  गरी  सम्बद्र्धन  गरेर  पर्यटकीय  दृष्टिले  पनि  महत्वपूर्ण बनाउनु आवश्यक देखिएको हुनाले प्रदेश सरकारको ध्यान जान जरुरी छ ।

सिरहा । तेस्रो मुलुकको मालसमान तथा उत्पादन निर्यात गर्न कानुनी...

लहान । अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान कार्याल ईटहरीले भ्रष्टाचार नियन्त्रणमा विद्यार्थीहरुको...

वीरगञ्ज : प्रदेश नं. २ का मुख्यमन्त्री लालबाबु राउतले...

काठमाडौं - २०७४ सालमा भएको माध्यमिक शिक्षा परीक्षा एसईईको नतिजा...

काठमाडौँ । प्रदेश नं ४ मा प्रादेशिक विश्वविद्यालय र प्राविधिक...

काठमाडाँै : प्रेस काउन्सिल नेपालले सामाजिक सञ्जालमार्फत जथाभावी अशिष्ट...

धनगढी : प्रदेश नं ७ को प्रदेश सरकारले चालू...

ल्हासा, चीन : चीनको स्वशासित क्षेत्र तिब्बतमा रहेका नेपालीले...

जनकपुरधाम । धनुषाको धनौजी गाँउपालिकामा दुई दिने बाल विवाह विरुद्ध...

जनकपुरधाम । चौथो अन्तराष्ट्रिय योग दिवस जनकपुरसहित विश्वभरि...

लहान । सिरहा जिल्लाको विष्णुपुर ...

जनकपुरधाम । नेपाल समृद्ध बनाउन सबै नेपाली स्वस्थ हुनुपर्ने र...

जनकपुरधाम । धनुषा जिल्लाको विभिन्न स्थानहरुबाट अवैध मदिरा र बनाउन...

मलगंवा । जिल्ला कारागार सर्लाहीको भवन निर्माणकार्य...

गौर ।प्रदेश २ का मुख्यमंत्री मो. लालबाबू राउत...

जनकपुरधाम । भारतको जयनगर–जनकपुरधाम...

बझाङ । रुखमा झुण्डिएको अवस्थामा १२ वर्षीया बालिकाको शव फेला...

हेटौंडा । नेपाली कांग्रेसलाई एकढिक्का भएको सन्देश दिने अपेक्षासहित हेटौंडामा...

काठमाडौं । न्यूजिल्यान्डकी प्रधानमन्त्री ज्याकिन्डा आर्डेर्नले छोरी जन्माइन । विश्व इतिहास...

मस्को । रुसमा जारी विश्वकप फुटबल प्रतियोगितामा अर्जेन्टिनालाई पराजित...

नयाँदिल्ली : भारतमा बिहीबार भएको सवारी दुर्घटनामा परी कम्तीमा...

मस्को : विश्वकप फुटबल प्रतियोगिता अन्तर्गत बिहीबार भएको पहिलो...

मस्को : दक्षिण कोरियाका राष्ट्रपति मुन जाय इन रूसको...

हेटौँडा : प्रदेश नं ३ का मुख्यमन्त्री डोरमणि पौडेलले...

काठमाडाँै : नेपाली काँग्रेसका नेता मनमोहन भट्टराईको मस्तिष्कघातपछि नर्भिक...

दाङ : सभामुख कृष्णबहादुर महराले दाङको विकासका लागि संघीय...

दौलतपुर, मोरङ : राजवंशी समुदायले मनाउने लोथापोथा पर्व आजदेखि...

काठमाडौँ : बहुपक्षीय प्राविधिक तथा आर्थिक सहयोगका लागि बंगालको...

बेइजिङ : नेपाल र चीनबीच रेलमार्ग निर्माणमा सहयोग परियोजनासम्बन्धी...

काठमाडौँ : राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले नेपाली सेनाको जंगी अड्डा जानुभई...

काठमाडौँ : सरकारले आगामी पुसको अन्त्यसम्म जयनगर–जनकपुर–कुर्था र बथनाहा–बिराटनगर...

वीरगन्ज । हिन्दु परिषद् नेपाल वीरगन्ज महानगर...