Mon, 18 Feb 2019
ताजा समाचार
ट्रक दुर्घटना हुँदा दुईको मृत्यु || तीन कोइराला एउटै मालामा || काँग्रेसद्वारा प्रदेशसभा बैठक अवरुद्ध , मधेशी सहिद पार्क बनाउने निर्णय || मेस्सीको निर्णायक गोलले बार्सिलोना विजयी || भेनेजुएलाका लागि मानवीय सहायता बोकेको अमेरिकी विमान कोलम्बियामा || सर्लाहीमा ट्राफिक कम्युनिकेशन एप्लिकेसन मार्फत सवारीसाधनको चेकजाँच || माघ महिनाको सवारी दुर्घटनाको विवरण सार्वजनिक : ९ को || भारतीय सुरक्षाकर्मीहरुलाई श्रद्धाञ्जली दिन मलंगवामा मैनबत्ती जुलुस निकालियो || लायन्स फाउण्डेशनको राष्ट्रिय सम्मेलन वीरगंजमा सम्पन्न || चेम्बर अफ कमर्स द्वारा विपन्न तथा दलित समुदायका सयौं || राहत शिक्षकको चौथो अधिवेशन फागुन २५ गते हुने || रोकिएन करेन्ट लगाएर माछा मार्ने प्रक्रिया || रोकिएन गिट्टी वालुवा तस्करी,एसपी श्रेष्ठलाई चुनौती || राजधानीमा भूकम्पको धक्का || सिरहामा पोखरीको विवादमा झडप हुँदा ११ घाइते, प्रहरीले चलाए गोली || असनपुरमा वेवारिसे अवस्थामा पेस्तोल फेला || प्रदेश ५ सरकारको स्थापना दिवस || खेतबारी हराभरा भएपछि चिन्ता छैन केही, विदेश पनि यही || कश्मीरमा आक्रमण गर्ने र तिनका मालिकले ठूलो मूल्य चुकाउनुपर्छ : || हजुरबुवाबाटै ५ वर्षीया नातिनी बलात्कृत || श्रीमानविरुद्ध बलात्कारको मुद्दा || बृहत स्वास्थ्य शिविर || आचारसंहिता उल्लङ्घनका ३९३ घटना || महिला च्याम्पियन्स लिग क्रिकेट चैतमा || नरैनापुरमा धार्मिक मेला शुरु || सातै प्रदेशमा रासस वार्षिकोत्सव मनाइने : समाचारदाताहरू पुरस्कृत || नेपाल पत्रकार महासंघ बाराको १५ औँ बार्षिक सभा सम्पन्न || पाकिस्तान विरुद्ध नाराबाजी || लेखा समिति सभापतिको उम्मेदवार साह प्रारम्भमै नैतिक संकटमा || प्रदेश सरकारको एक वर्ष, संघीय सरकारको असहयोगले अपेक्षाकृत काम || ७८ लाख घुस आरोपमा पाठकको राजिनामा || दुखरन पासमानको दुख अब दुर हुने || आफ्नै अपरहण गराएर रकम ठग्न खोज्ने तीन पक्राउ || वड़ा नम्बर ८ सेमि फाइनलमा प्रवेश || फरार अभियुक्त पक्राउ || गौशाला उद्योग वाणिज्य संघको निर्वाचनमा उम्मेदवारी दिएकामध्ये १ ले लिए || मौषम बदली : जनकपुरसहितका क्षेत्रमा वर्षा हुँदै || जपानी प्रविधियुक्त शितभण्डारको शिलान्यास || भारतमा आत्मघाती हमला, कम्तिमा ३४को मृत्यु || उखुवारीमा जलाएको अवस्थामा ११ वर्षीय बालिकाको लाश भेंट्यो ||
मधेश राजनीतिको नयाँ परिप्रेक्ष

आश्वीन १४, २०७५

  •                                      देशकाल

  •                                   किशोर नेपाल 

 देशमा मधेशको मुद्दा धेरै लामो चल्यो । एउटा देशमा नागरिकहरुको सुविधा र असुविधाको मुद्दा यति लामो चल्नु भनेको नालायकीपन हो । मधेश र पहाडका कुरा उहिल्यै राजा वीरेन्द्रको पालामा उठेको थियो । शायद जनसंख्या आयोगले यसैका वारेमा सम्मेलन गराएको थियो । त्यो अवस्थामा गजेन्द्रनारायण सिंहले आफनो स्ट्याण्ड लिएका थिए ।

देश  अहिले  तरंगमा  छ  ।  यसलाई  वितेको चुनावी समयको एक तरंगका रुपमा हेर्न नसकिने होइन । तर, देशमा मधेशको मुद्दा  धेरै  लामो  चल्यो  ।  एउटा  देशमा  नागरिकहरुको सुविधा र असुविधाको मुद्दा यति  लामो  चल्नु  भनेको  नालायकीपन  हो  ।  मधेश  र  पहाडका  कुरा  उहिल्यै  राजा  वीरेन्द्रको  पालामा  उठेको  थियो  ।  शायद जनसंख्या आयोगले यसैका वारेमा सम्मेलन गराएको थियो । त्यो अवस्थामा गजेन्द्रनारायण  सिंहले  आफनो  स्ट्याण्ड  लिएका  थिए  ।  पन्चायती  व्यवस्थाको  आज्ञानुसार त्यतिवेला हुकमतको आदेश फैलाउनेहरु  धेरै  थिए  ।  समयक्रममा  ती  काल–कवलित भए । मधेशले अहिलेसम्म आफनो  सामान्य  अधिकार  समेतलिन  सकेकोछ ।संघीयताका    विषयमा    मानिसका    रायहरु  बेग्लाबेग्लै  छन  ।  संघीयताका  जो  पक्षपाति  छन  ती  रमाइ  रहेका  छन  भने  संघीयताका  विरोधीहरु  देश  संघीयतामा  गएर  तीन  तहको  चुनाव  भइ  सकेपछि  विरोधमा लागेका छन । संघीयता  मधेशको  मांग  थियो  ।  यसैको लागि अन्तरीम संविधानका विरुध्द मधेश विद्रोह भएको थियो । त्यो नभएको भए  हाम्रो  मुक्तिको  कुरा  के  हुन्थ्यो  ?  मधेश   पहाडको   गन्तव्य   मात्र   होइन,   पहाड  आफैं  पनि  मधेशको  टेको  हो  ।  त्यही टेकोले अहिले मधेश र पहाड दुवै प्रभावित  भएको  छ  ।  देश  अब  साँच्चै  गुलजारहुने सम्भावना छ । यसलाई अझ गुलजार   वनाउनु   पर्दछ   ।   संघीयताले   बहुमत नभएका तर महत्वपूर्ण अल्पमतका रुपमा  रहेका  जाति–जनजातिको  हितगर्न  महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्दछ ।एक       दशक       अघिसम्मपनि       काठमाडौंबाट   मधेश   जानेबाटो   सारै   घुमाउरो  थियो  ।  अहिले  धुलिखेललाई  वर्दिवाससंग जोडने वीपी राजमार्ग सुचारु भएपछि यात्रुहरुका लागि समय र सुविधा दुवै  वढेको  छ  ।  अहिले  पनि  अप्ठेरो  त  छँदैछ  ।  वीपीमार्ग  साँगुरोछ  ।  चुनावको  समयमा  सिन्धुली  माडीबाट  कमला  नदी  तरेर वर्दिवासतिर आउँदा आगन्तुकहरुलाई चुनावी           चहल–पहललेआकर्षित           गरेको देखिनु स्वाभाविक थियोे । निर्वाचन आयोगले  उम्मेदवारहरुको  मनोनयनको  मिति   तोकेकोले   मधेश–तराइमा   कुनै   न  कुनै  हिसावले  चुनावी  चहल–पहल  देखिने आशा थियो । तर, मधेश केन्द्रीत दलहरुको एकीकृत संगठन, राष्ट्रिय जनता पार्टी,  नेपालले  स्थानीय  तहको  चुनाव  वहिष्कारगर्ने र चुनावको प्रतिकारमा वन्द सहितका  आन्दोेलनगर्ने  घोषणा  गरेपछि  स्थिति विपरित बाटोमा गएको थियो । त्यो राजनीतिको  एउटा  बाटो  थियो  ।  अहिले  अर्कै बाटो छ । स्थानीय चुनाव वहिष्कार गरेर  राष्ट्रिय  जनता  पार्टीले  खासै  फाइदा  लिन सकेन । सँधै   व्यस्त   रहने   धुलिखेलदेखि   वर्दिवाससम्मकोवी पी राजमार्ग हिजोआज एकछिनपनि  शान्तरहन  पाएको  छैन    ।  कहिले ओखलढुंगा, खोटाङ र रामेछापका नाममा कहिले खुर्कोटको नाममा यातयात वन्दहुने स्वाभाविक थियो ।मधेश वन्दका वेला   काठमाडौंतर्फ   यात्रागर्ने   सवारी   साधन एकदमै न्यून थिए । काठमाडौंबाट मधेश जाने सार्वजनिक सवारीको संख्या पनि  थोरै  थियो  ।  राजमार्ग  छेउछाउका  वजारहरुमा चहल–पहल हुँदैनथ्यो । यात्रु नभएपछि  बजारमा  चहल  पहल  नहुनु  स्वाभाविक थियो । त्यतिबेला  सरकार  र  राष्ट्रिय  जनता  पार्टीका  नेताहरुका  वीच  चुनावकावारे  छलफलपछि  मानिसहरुमा  एकप्रकारको  कौतुहलता नजागेको होइन । चुनावले अरु केही नगरेपनि जनतालाई वोल्ने, चिच्याउने र  कराउने  साहस  दिन्छ  ।  मधेशमा  ठूला  भनिने दलहरुले स्थानीय स्वार्थका विरुध्द वेला  वेलामा  चुनावी  अभियान  चलाउन  पनि  नखोजेका  होइनन  ।  तर  तिनको  प्रभावको परीक्षणगर्ने कसी भएन ।  महोत्तरी  जिल्लाको  सीमा  प्रवेशपछि  खोंच   क्षेत्रका   स–साना   वस्तीहरुका   छाना  र  झ्यालमा  तीन  ठूला  दलका  स–साना   झण्डाहरु   देखिएपनि   राष्ट्रिय   जनता  पार्टीको  उपस्थिति  कतै  देखिएको  थिएन  त्यतिवेला  ।  बजारमा  पार्टीहरुको  झण्डाभन्दा  मानिसका  निरपेक्ष  अनुहार  वढी  थिए  ।  पहाडी  समुदायको  प्रभावमा  रहेको वर्दिवास बजारमा ठूला दलहरुका चुनाव केन्द्रित कार्यक्रमहरु भइरहेका थिए । बजारका प्रत्येक जसो घरमा कांग्रेस, एमाले र माओवादीका झण्डा गाडिएका थिए । तर,  झण्डाको  आधारमा  मात्रै  मधेशमा  यी  पार्टीहरुको  प्रभावको  आंकलनगर्नु  सजिलो  थिएन  ।  तर,  चुनावको  दिन  साँघुरिंदै  गएपछि  मानिसको  अनुहारबाट  निराशा र निरपेक्षता दुवै हट्यो । दुइ नम्वर प्रदेशमा राष्ट्रिय जनता पार्टीले आपूmलाई जसरी प्रमुख दलका रुपमा स्थापित गर्यो त्यो राजनीतिक सत्य हो । उतिखेर,  वर्दिवासबाट  पूर्व  लागेपछि  कोशीसम्म  नै  सरकार  निर्माणको  चहल  पहल  देख्न  पाइएको  थियो  ।  स–साना  समूहमा वाँडिएका मानिसहरु चोक चोकमा जम्मा   भएरसरकारका   लागि   समर्थन   जुटाउँदै  थिए  ।  उनीहरुको  अनुहारमा  चुनावमा  पाइएको  विजयको  खुशी  स्पष्ट  देखिन्थ्यो  ।  वर्दिवासदेखि  ढल्केवर  र  धनुषाधाम  हुँदै  लाहानसम्म  र  फर्किदा  जनकपुर     र     बीरगंजको     यात्रामा     चोक  चोकमा  मानिसको  बाक्लो  जमघट  देखिएको थियो । कमला   नदी   काटेर   पूर्व   लाग्ने   वित्तिकैसिराह  जिल्लाको  पहिलो  बजार  वन्दीपुरमा सुरक्षा चहलपहल सँधै वढी नै रहन्छ । सिराहा राजनीतिक रुपले उत्सुक र  समृध्द  स्थान  हो  ।  सिराहाको  एकमात्र  प्रमुख  शहर  लाहानमा  साँझपख  जनता  सक्रिय  हुन्छन  ।  यो  क्षेत्रमा  पहिलेदेखि  नै  गैह«  सरकारी  संस्थाहरु  सक्रिय  छन  ।  यहाँका  दलितहरुको  जीवनस्तर  सुधारमा  बेलायती  सरकारको  सहयोग  महत्वपूर्ण  छ  ।  यद्यपि,  गैह«  सरकारी  संस्थाहरुको  सेवा   स्थायी   र   दह«ो   रहेन   ।बिकास   निर्माणका क्रममा जनताको खुशी प्रत्यक्ष देखिन्छ । तर, मानव अधिकारको अवस्था कमजोर छ यहाँ । यो पूरै क्षेत्रको समृध्दि बढदैछ । त्यसको कारण स्थानीय सरकार तथा  गैह«  सरकारी  संस्था  होइनन  ।  यो  क्षेत्रका प्रत्येक परिवारका एक वा दुइजना सदस्य    वैदेशिक    रोजगारीमाखाडीका    देशमा  छन  ।  उनीहरुको  कडा  मेहनतले  समृध्दि  भित्रिएको  छ  ।  त्यो  समृध्दिको  सदुपयोग हुन पाएको छैन । गैह« सरकारी संस्थाप्रति  जनताको  खासै  विश्वास  र  भरोशा छैन । भरखर गठन भएको स्थानीय सरकारमा   संघीय   सरकारले   खटाएको   सिंहदरबार पुगेको छैन । शान्ति         र         स्थायित्वका         बारेमा यहाँका जनता, व्यवसायी, उद्योगी र मानवअधिकारकर्मीहरु सवैको मत एउटै छ  ।  अहिले  चुनाव  भएको  छ  ।  जनता,  राजनीतिक नेता तथा समाजको सवै वर्ग अस्थीर भएको छ । मानिसको मन चन्चल भएको छ ।  अव पनि ।।।संविधानमा अपेक्षित संशोधन नभए ठूलो दुर्घटना हुनेछ’ निष्कर्ष निकाल्दै थिए, लाहानका वुध्दिजीवीहरु । चुनावले राजनीतिक संक्रमणलाई समाप्त गरेको दावी राजनीतिक दल र सरकारले गर्दै आएको छ । स्थानीय परिस्थितिले यो दावीलाई  पूरै  भूmठो  बताउँछ  ।  किनभने,  अराजक घटनाहरु सामान्य भएका छन । राजमार्ग  कसैले  पनि  बन्दगर्न  सक्दछ  ।  कानूनको सट्टा सुरक्षाकर्मीको राज चलेको प्रष्ट देखिन्छ । राजमार्गका    ठाउँठाउँमा    ट्रकहरु    लाम  लागेर  उभिएका  देखिन्छन  ।  कुनै  राजनीतिक दलले वन्दको आव्हान गरेका कारण  ती  ट्रकहरु  रोकिएका  होइनन  ।  ती  ट्रकहरुलाई  स्कर्टिङ  गरेर  लैजानु  पनि  पर्दैन  ।  वर्षमा  दर्जनौं  पटक  ।।।वन्द’हुने  नेपालका राजमार्गहरुमा सुरक्षाले स्कर्टिङ गरेर   गाडीहरुलाई   गन्तव्यमा   पुर्याउने   एउटा परम्परा नै वनी सकेकोछ । अव यो थोत्रो र फोहोरी परम्परा छिटो छिटो टुटेको देख्न  पाइने  आशा  सवैले  राखेका  छन  ।  देश  गतिशील  भविष्यतिर  अग्रसर  भएको  सरकारका  नेताहरुको  वचनको  परीक्षण  हुन  वाँकी  नै  छ।  परिवर्तन  त  हुन्छ  तर  त्यो  कुन  वेगमा  हुन्छ  ?कहिलेसम्म  हुन्छ  ?त्यसको  जवाफ  परिवर्तनको  नियन्ता  जनतासंग  छैन  ।  जनताको  दःुखको  कुरा  पनि यत्ति मात्रै हो ।

 

राजविराज : पूर्व–पश्चिम राजमार्ग अन्तर्गत सप्तरीको अग्निसाइर कृष्णसवरण गाउँपालिमा आज...

काँग्रेसमा अब कोईरालाहरु एक भईसकेको उल्लेखगर्दै उनले भनिन् ‘हामी...

प्रदेश सरकारको १ वर्ष पुरा गरेको अवसरमा उपलब्धि सार्वजनिक गर्न...

काठमाडौं । स्पेनिस लिग फुटबलमा बार्सिलोनाले रियाल भालाडोलिडलाई हराएको छ...

काठमाडौं । भेनेजुएलाका लागि मानवीय सहायता बोकेको अमेरिकी सेनाको विमान...

सर्लाही । सवारी दुर्घटना न्युनिकरण तथा सुरक्षित यात्राका लागि...

मलंगवा ।जिल्ला ट्राफिक प्रहरी कार्यलय सर्लाहीले माघ महिनामा भएका ...

मलंगवा । भारतको जम्मु कश्मिरको पुल्बामा भएको आतंककारी हमलामा...

वीरगंज । नेपाल लायन्स फाउण्डेशनको राष्ट्रिय सम्मेलन वीरगंजमा सम्पन्न भएको...

जनकपुरधाम । नेपाल चेम्बर अफ कमर्सले शाखा विस्तार गर्ने क्रममा...

गौशाला । राहत शिक्षक संघर्ष समिती महोत्तरीले फागु्न २५ गते...

चन्द्रपुर : बागमती नदीमा अवैध रूपमा करेन्ट लगाएर माछा मार्ने...

लहान । लहानबाट निकासी भएका गिट्टी वालुवा सिमावर्ती नरगीमा...

काठमाडौं : राजधानीमा शक्तिशाली भूकम्पको धक्का महसुुस भएको छ...

सिरहा : सिरहाको सुखीपुर नगरपालिका २ विद्यानगरस्थित सिकिया पोखरीको विवादमा...

लहान । सशस्त्र प्रहरी वलले वेवारिसे अवस्थामा कटुवा पेस्तोल...

बुटवल । प्रदेश ५ सरकारले बुटवलमा विशेष कार्यक्रम गरी प्रथम...

सागरनाथले तीन छोराछोरी खेतीपाती गरेरै हुर्काउनुभयो । जेठी छोरीको बिहे...

नयाँ दिल्ली : भारत प्रशासित कश्मीरमा बिहीबार भएको आक्रमणमा...

अर्घाखाँची : अर्घाखाँचीको सन्धिखर्क नगरपालिकामा वडा नम्बर ११ अमिलेमा ...

डोटी : शिखर नगरपालिका वडा नम्बर ६ की एक...

तुलसीपुर : तुलसीपुर–२ की ८२ वर्षीय सरस्वती वलीले लामो...

काठमाडौँ : प्रेस काउन्सिल नेपालले एक वर्षमा पत्रकार आचारसंंहिता...

काठमाडौँ : एनसिएल स्पोर्टस् प्रालिले महिला टि–२० क्रिकेट लिग...

नेपालगञ्ज : बाँकेको नरैनापुर गाउँपालिका–२ मियापुर्वामा आजदेखि खलिफा सैयद...

काठमाडौँ : राष्ट्रिय समाचार समिति (रासस) ले यही फागुन...

जीतपुर : नेपाल पत्रकार महासंघ संघ बाराको १५ औँ बार्षिक...

अखिल भारतीय विद्यार्थी परिषद, रकसौल नगर इकाईले जम्मू कश्मीर...

जनकपुरधाम । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी(नेकपा)नेकपा संसदीय दलका नेता सत्यनारायण मण्डल...

जनकपुरधाम । प्रदेश २ मा सरकार गठन भएको एक वर्ष...

पाठक हटेपछि सत्तारुढ दलले आफ्ना एकजना कार्यकर्तालाई आयुक्तमा बहाल गर्ने...

जनकपुरधाम : हेल्प मधेशीको आर्थिक सहयोगले घरविहिन दुखारन पासमानको...

जनकपुरधाम : आफ्नै अपरहण गराएर झूठो नाटक गरी रकम...

रौतहट : रौतहट जिल्लाको गौरमा जारी रहेको गौर नगरस्तरीय...

रौतहट: हत्या गर्ने उदेश्यले गोली हानि फरार भएका एक...

गौशाला । महोत्तरीको गौशाला उद्योग वाणिज्य संघका लागि मनोनयन...

जनकपुरधाम : पश्चिमी वायुको प्रभावले तीन दिनसम्म बदली र वर्षाको...

राजविराज । सप्तरी जिल्लाको राजविराज नगरपालिका वडा नम्वर–१५ स्थित देउरी–भरुवामा...

नयाँदिल्ली । भारतको कश्मीरमा विहिवार भएको आतंककारी आत्मघाती हमलामा कम्तिमा...

धनुषामा ११ वर्षीय बालिकाको विहिवार लास फेला परेको छ...