Tue, 20 Nov 2018
ताजा समाचार
विपन्न परिवारलाई जस्तापाता वितरण || नेकपाद्वारा मलंगवामा विरोध प्रदर्शन || महोत्तरीमा भीषण डकैती || सुडी समाजमा विवाद || देवरले भाउजु कुटे, घरमा आगजनी || अध्यक्ष सिंहको दादागिरी, निर्दोष चालकलाई थुनाए || बुधबार सार्वजनिक बिदा || कृषियोग्य जमीनको करमा ८० प्रतिशत छुट || विद्यार्थीले बनाए रोबोट || सात लाखको लुटपाट, पाँच जना घाइते || सडक डिभिजनको मनपरी || रंगशाला स्थलको निरीक्षण || हत्याका अभियुक्त बाबा रामपालको पक्षमा प्रदर्शन || मन्त्री यादबद्धारा ‘दिल के बात’ विमोचन || कर अधिकृत सेवाग्राही सँग || चुनावको वाचा पुरा गर्छुः नेता यादव || अयोध्याबाट बस सेवा सुरु || ४० दिनपछि प्रदेश सभा बैठक बस्दै || अढाई अर्व बढीको जग्गा किर्ते गर्ने पक्राउ || प्रदेशको नामाकरणमा काँग्रेस भित्र विवाद || शैक्षिक महाअभियानमा जुट्न शिक्षामन्त्रीको आग्रह || बलात्कारका आरोपित पक्राउ || डोनाल्ड ट्रम्पले पत्रकार खशोग्जीको हत्याको टेप सुन्नै नसक्ने ! || थ्रीस्टार सामू ब्रिगेड ब्वाइज निरीह, पुलिस र मच्छिन्द्रको बराबरी || कोबिनि हस्पिटालटी सुरु || सभापति माथिको अविश्वासको प्रस्ताव खारेज || निःशुल्क स्वास्थ्य शिविर || सामुदायिक कृषि सहकारीको साधारणसभा सम्पन्न || योगीलाई राउतले स्वागत गर्ने, सम्मानमा भण्डारा || बलात्कारीलाई पक्राउ गर्न प्रहरी उदासिन || मुख्यमन्त्री योगी भ्रमणको तयारी प्रारम्भ || स्वास्थ्य पर्यटक भित्र्याउने तयारी || आधुनिकीकरण व्यवसायीकरणमा जोड || धनुषा प्रहरीले पीडकलाई संरक्षण दिएको आरोप || एसईई उत्कृष्ट शिक्षा २०७५ पुरस्कारबाट सम्मानित || बलेरीे वनबाट काठ चोरी || दुई जनामाथि मुद्दा दर्ता || घरेलु मदिरा बिक्रिमा महिलाको संलग्नता बढ्दो || उद्योगको लागि जग्गा निरीक्षण || आखा अस्पताल जिल्लाको धरोहर ,राज्य मंत्री यादव ||
केन्द्रको चक्रब्यूहमा संघीयता

कार्तिक ११, २०७५

  •                                   देशकाल

  •                                  किशोर नेपाल 

 देश संचालनका लागि संघीय सरकार पर्याप्त भएको भाष्य प्रस्तुतगर्न थालेका छन । सरकार निकै ठूलो कचमचमा छ भन्ने त अहिलेका घटनाक्रमले नै पुष्टि गरेका छन । प्रदेश नम्बर दुइको त कुरै छाडौं । संघीयताप्रति दुइ नम्बर प्रदेश केन्द्रित दल र यसका प्रभावशाली नेताहरुको दृढताका बारे कुनै संशयगर्न सकिदैन ।

लामो   समयदेखि   विकेन्द्रित   शासन   ब्यबस्था अन्तर्गत शासित नेपालको कल्याण हुन सकेन । देशमा प्रजातन्त्र आयो । राजाको प्रत्यक्ष शासन आयो । संवैधानिक राजतन्त्र अन्तर्गत   वहुदलीय   संसदीय   व्यवस्था   आयो  ।  यी  मध्ये  कुनैपनि  ब्यबस्थाले  देशलाई  स्थीरता  र  आर्थिक  बिकासको  लक्ष्यमा पुर्याउन सकेनन । त्यसपछि आयो युध्दकाल । माओवादीहरुले नेपाली राज्यको रुपान्तरणका  लागि  सशस्त्र  आन्दोलनको  थालनी गरे । यो आन्दोलनमा निकै ताकत थियो  ।  त्यसो  नभएको  भए  बाह«  बर्षसम्म  यसले युध्द चर्काउन सक्ने थिएन । यो बाह« बर्षको  अवधि  देशका  लागि  बिनासकाल  पनि थियो । बिद्रोहीहरुले मानिसको मनमा भयको बीउ रोपेका थिए । यो भयका कारण गाउँ र वस्ती छाडेर हिंडने जनताको संख्या दिनहूँ बढन थाल्यो । बिकासका पूर्वाधारका रुपमा निर्माण भएका अनेकौं संरचना ध्वस्त भए । समयको यो कालखण्ड नेपाल राष्ट्रले बेहोरेको निकै ठूलो दुर्घटना थियो ।अन्ततः    बिद्रोही    माओवादी    र    मूलधारका भनेर चिनिएका सात राजनीतिक दलहरु शान्तिको पक्षमा एकै ठाउँमा उभिए । भारतको  ।।।अप्रत्यक्ष’  मध्यस्थतामा  भएको  दलहरु बीचको बाह«बूँदे सहमतिको परिणाम थियो यो । केही बुध्दिजीवीले माओवादीले चलाएको  सशस्त्र  आन्दोलनलाई  भारत  र  युरोप प्रेरित बताएपनि अन्ततः यसको प्रभाव नेपाली समाजमा फैलिएको थियो । सशस्त्र आन्दोलनले  सामान्य  नेपाली  जनताको  मनमा  धेरै  बाक्लो  भयको  सिर्जना  गरेको  थियो । प्रजातन्त्र स्थापनाका लागि भएको सातसालको  क्रान्ति  पछि  देशका  सामान्य  जनताले   पहिलो   पटक   भोगेका   थिए   यसप्रकारको आन्दोलन ।सरकारले बिद्रोही माओवादीसंग बृहत्त शान्ति सम्झौता गरेपछि माओवादी सशस्त्र आन्दोलन  टुंगियो  ।  संविधान  सभाको  स्थापनासंगै   राज्य   रुपान्तरणका   प्रक्रिया   शुरु  भए  ।  अन्तरीम  संविधान  बनेपछि  त्यसले  जनताका  बीचमा  ठूलो  असन्तुष्टि  जन्मायो  ।  परिणाम  स्वरुप,  मधेशमा  ठूलो  आन्दोलन  भयो  ।  दर्जनौं  आन्दोलनकारी  शहीद   भए   ।   धेरैको   रगत   र   पसीना   वग्यो  आन्दोलनमा  ।  आखिरमा  मधेश  आन्दोलनका  अगाडी  सरकार  झुक्यो  ।  अन्तरीम संविधानको नयाँ संस्करणले संघीय शासन   प्रणाली   अवलम्वन   गर्यो   ।   त्यसपछिमात्र राज्यको रुपान्तरणको प्रक्रिया शुरु भएको थियो । नेपालको धेरै भूमि हिमाल र पहाडले ढाकेको छ । थोरै भू–भाग समथर छ जसालाई हामी मधेश–तराई भन्दछौं । तर, भौगोलिक दृष्टिले सुगम मधेश–तराईमा पहाडमा जति पनि बिकास भएको छैन । पहाड–हिमालमा जे  बिकास  भएको  बताइन्छ,  त्यो  त्यहाँको  जीवनका  लागि  पर्याप्त  छैन  ।सातसालको  क्रान्तिदेखि अहिलेसम्म बिकासको नाउँमा राजधानी  काठमाडौंको  एकतर्फी  बिकास  भएकोछ  ।  अहिलेकै  एक  उदाहरण  दिउँ,  लुम्बिनी बिकास कोषका नाममा अहिलेको संघीय सरकारले पाँचवटा बस झिकाएको थियो । ती बस ल्याउनुको उद्देश्य लुम्बिनीमा दर्शन   र   अवलोकनका   निम्ति   घुम्न   आउनेधार्मिक  पर्यटकलाई  परिसर  घुमाउनु  थियो  ।  तर,  सरकारका  नेता  प्रधानमन्त्री  केपी   ओलीले   प्रभावशाली   मानिसको   अनुरोधमा  ती  बस  सिंहदरबारमा  चलाउन  साझा यातायातलाई हस्तान्तरण गरे ।नेपालको      संविधान,२०७२      ले      नेपाललाई    सात    प्रदेशमा    बिभाजित    गरेको छ । मुलुक संघीय संरचनामा गएको छ । तर, एकाधिकारवादी राजनीतिको बानी परेका नेपाली नेताका लागि संघीयता घाँडो भएकोछ । उनीहरु कुनै न कुनै बहानामा यो प्रावधानको अनादरगर्न चाहन्छन । एकथरि नेता  स्थानीय  निकाय  स्वायत्त  भै  सकेको  अवस्थामा  देश  संचालनका  लागि  संघीय  सरकार  पर्याप्त  भएको  भाष्य  प्रस्तुतगर्न  थालेका छन । सरकार निकै ठूलो कचमचमा छ भन्ने त अहिलेका घटनाक्रमले नै पुष्टि गरेका छन । प्रदेश नम्बर दुइको त कुरै छाडौं । संघीयताप्रति  दुइ  नम्बर  प्रदेश  केन्द्रित  दल  र  यसका  प्रभावशाली  नेताहरुको  दृढताका  बारे  कुनै  संशयगर्न  सकिदैन  ।  संघीयताको  प्रयोग   र   प्रचलनका   लागि   प्रदेशका   मुख्यमन्त्री  लालबाबु  यादबको  सरकारले  प्रस्तुत गरेको प्रहरी ऐन प्रदेश सभाले पारित गरी  सकेकोछ  ।  यसबाहेक,  अन्य  प्रदेश,  जहाँ  नेपाल  कम्युनिष्ट  पार्टीको  बहुमत  छ,  का  मुख्यमन्त्री  र  नेताहरु  पनि  प्रदेशप्रति  केन्द्रले लिएको नीतिको बिरोधमा छन ।गत  साता  नेपाल  कम्युनिष्ट  पार्टीको  प्रादेशिक   कार्यालय   उद्घाटनका   लागि   जनकपुर  पुगेका  नेकपा  अध्यक्ष  प्रचण्डले  ।।।संघीयता  असफल  पार्न  चाहनेहरु  अझै  सक्रिय रहेकोले दुइ तिहाई मत पाएको संघीय सरकारलाई  उछिन–पाछिन  गरेर  अगाडी  नबढन चेतावनी दिएका थिए । उनको भनाइ थियो, ।।।संघीय ऐन बनाउन ढिला भएको हो । संघीय  सरकारलाई  ओभरटेक  गरे  खतरा  हुन्छ ।’ प्रचण्डको यो भाषा नरम सुनिएपनि उनको   पार्टीमा   संघीयता   बिरोधीहरुको   जमघट रहेको कसैबाट लुकेको छैन । स्वयं प्रधानमन्त्री केपी ओली लगायतका कतिपय नेतागण   संघीयताका   पक्षधर   होइनन   ।   उनीहरु कुनै न कुनै बहानामा संघीयतालाई निरस्तपार्न    चाहन्छन    ।    संघीयताले    देश  टुक्य्राउँछ  भन्ने  भावना  भरिएको  छ  उनीहरुको दिमागमा ।संघीयताका    बारे    दुइ    स्थापित    पुराना     पार्टीहरुमा     समान     धारणा     रहेको   पाईंन्छ   ।   पुरानो   एमाले   जस्तै   नेपाली  कांग्रेसका  नेताहरुको  पनि  संघीय  राज्य ब्यबस्थाका बारे एउटै धारणा रहेको पाइदैन । धर्मनिरपेक्षताका बारेमा पनि पुरानो एमाले र कांग्रेसका बीच खासै मनोमालिन्य रहेको छैन । कांग्रेस सभापतिले औपचारिक रुपमा  हिन्दू  राष्ट्रको  अवधारणा  स्वीकार  गरेका छैनन । तर, उनी हिन्दू राष्ट्रको पक्षमा रहेको  कुरा  खुली  सकेको  छ  ।  कोइराला  खानदानका दुई ब्यक्तित्व, महामन्त्री शशांक कोइराला  र  शेखर  कोइराला,  हिन्दू  राष्ट्रकै  पक्षमा  छन  ।  यसबाहेक,  कांग्रेसको  नेतृत्व  तहमा  रहेका  प्रायः  सबै  नेतागण  हिन्दू  राष्ट्रकै बिचारमा दीक्षित छन ।नेपाली  कांग्रेसले  हिन्दू  राष्ट्रका  बारे  आफनो आधिकारिक धारणा प्रस्तुत गरेको छैन । पार्टीको आगामी महाधिवेशनमा यो कार्यसूचीको  टुंगो  लाग्ने  अनुमान  गरिएको  छ  ।  पार्टीभित्रका  पुराना  पुस्ताले  यसबारे  के  धारणा  राखेका  छन  त्यो  निर्णायक  नहुन  पनि  सक्दछ  ।  समाजवादी  उद्देश्यका  साथ  जन्मिएको  कांग्रेसले  भारतीय  जनता  पार्टीलाई पछ्याउला भन्न गाहारो छ ।संघीय सरकार संघीयताको प्रावधानमा नै  अलमलिएको  छ  ।  नेपाली  कांग्रेसका  उप–सभापति   बिमलेन्द्र   निधि   भन्दछन   ः   ।।।संघीय   लोकतान्त्रिक   गणतन्त्रात्मक   संविधान ठूलो अपेक्षाका साथ लागू भएको हो  ।  यो  संविधान  अनुसार  संघ,  प्रदेश  र  स्थानीय  तहको  चुनाव  भै  सकेको  छ  ।  तर,  यतिमात्रै  पर्याप्त  छैन  ।  देशमा  भएका  सातवटा प्रदेश मध्ये कुनैमा पनि निजामति प्रशासन  र  प्रहरी  संगठन  छैन  ।  जिल्लाका  प्रमुख  अधिकारी  र  प्रहरी  मुख्यमन्त्रीको  मातहतमा   छैन   ।   संघीय   प्रणालीमा   प्रदेश सरकार र मुख्यमन्त्री केन्द्र सरकारका प्रतिनिधि  हुँदैनन  ।  तर,  नेपाल  कम्युनिष्ट  पार्टीको  सरकार  र  यसका  नेताहरुले  यति  कुरा पनि बुझेको देखिएन । अहिले संघीय सरकारले प्रदेशसंग दासको जस्तो व्यवहार गरेको छ ।’विगत  चुनावपछिको  समयमा  पार्टीका  रुपमा  संसदमा  नेपाली  कांग्रेसको  हैसियत  खुम्चिएको छ । तर, देशको सबैभन्दा पुरानो लोकतान्त्रिक  पार्टीका  रुपमा  यसको  साख  र पकड सकिएको छैन । नेताहरुले अहिले देखि नै यो कुरामा ध्यान दिनुपर्दछ कि निर्धन देशमा  कम्युनिष्ट  शासनको  पतन  हम्मेसी  हुँदैन  ।  यो  कुरा  बुभ्mन  भारतीय  राष्ट्रिय  कांग्रेसको उदाहरण नै काफी छ । जतिबेला पश्चिम बंगालमा कम्युनिष्ट शासनको पतन भयो  त्यतिबेला  भारतीय  कांग्रेसको  हालत  पातलिइ  सकेको  थियो  ।  ममता  बनर्जी  नेतृत्वको  तृणमूल  कांग्रेसले  त्यहाँ  सबै  दललाई पछारेर सरकार बनायो ।नेपालको  सन्दर्भमा  भारतीय  दलका  उदाहरण  सँधै  काम  लाग्दैनन  ।  संघीयताकै  प्रश्नमा शासक वर्गका रुपमा रहेका नेपाली नेताहरुको  कतिपय  बिचार  अनुदार  छ  ।  ठूलो  लोकतान्त्रिक  पार्टीका  रुपमा  संघीय  पध्दति  र  जनताका  बीच  कांग्रेसले  पुलको  काम  गर्नु  पर्ने  हो  ।  तर,  त्यस्तो  देखिदैन  ।  देशको रुपान्तरणका लागि सवभन्दा जरुरी कांग्रेसको रुपान्तरण हो । राजनीतिक पार्टीका रुपमा   कांग्रेसले   आपूmलाई   एक्काइसौं   शताब्दीको अवतारमा नल्याएसम्म यसबाट धेरै आशागर्न सकिदैन ।

सिरहा : कर्जन्हा नगरपालिका–६ वडा भित्रका आर्थिकरुपले विपन्न परिवारलाई...

मलंगवा । नेपाली काँग्रेसले आफ्नो कार्यकर्तालाई फसाएको भन्दै नेपाल कम्युनिष्ट...

जलेश्वर । महोत्तरी जिल्लाको सोनमा गाउँपालिकाको वडा नम्बर ३ खखनामा...

जनकपुरधाम ।सुडी समाज कल्याण समिति जनकपुरधाममा विवाद भएको छ ।समितिको...

जनकपुरधाम । धनुषा जिल्लाको लक्ष्मीनिया गाउँपालिकाको वडा नम्बर २...

जनकपुरधाम । बृहत्तर जनकपुर क्षेत्र विकास परिषद्का अध्यक्ष शालीग्राम सिंहले...

जनकपुरधाम : मुस्लिम धर्मावलम्बीहरुको विशेष पर्वको रुपमा मनाइने मोहम्मद...

परासी : पश्चिम नवलपरासीको रामग्राम नगरपालिकाले कृषियोग्य जमीनमा लगाउँदै...

भद्रपुर : झापाको बिर्तामोडस्थित बाल्मिकी एजुकेसन फाउण्डेशनका विद्यार्थीले रोबोट,...

गौशाला : महोत्तरी जिल्लाको सोनमा गाउँपालिका– ३ खखनाको ३...

चन्द्रपुर : रौतहटको चन्द्रनिगाहपुर पुर्व पश्चिम राजमार्गमा चल्ने सवारीसाधनले...

जनकपुरधाम । संघीय सरकारका यूवा तथा खेलकुद मन्त्री ...

जनकपुरधाम : हत्या अभियोगमा अदालतले जन्मकैद सजाय सुनाएपछि जेल...

जनकपुरधाम : अरुणकान्तद्धारा अभिनित भिडियो गीत ‘दिल के बात’ विश्वकै...

जीतपुर : कर तिर्ने सेवाग्राहीको जिज्ञासा र समस्या बुझन ...

सिरहा । सिरहाको कर्जन्हा नगरपालिका वासी संग चुनाको वेला वाचा...

जनकपुरधाम । अयोध्याबाट नियमित रुपमा बस सेवा सञ्चालन भएको छ...

जनकपुरधाम । प्रदेश सभाको चालु अधिवेशनको बैठक ४० दिनपछि मंसिर...

जनकपुरधाम । गुठी संस्थानको नाममा रहेको साढे दुई बिघा...

जनकपुरधाम । प्रदेश २ को नामाकरणको विषयमा नेपाली काँग्रेस भित्र...

बर्दिवास : शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधिमन्त्री गिरिराजमणि पोखरेलले उत्पादनमूलक...

सप्तरी : सप्तरीकी १५ वर्षीया एक बालिकालाई बलात्कार गरेको...

काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले साउदी अरेबियाका पत्रकार जमाल...

काठमाडौं । शहीद स्मारक ए डिभिजन लिग फुटबलमा थ्रीस्टार क्लबको...

जीतपुर । कोबिनि हस्पिटालटी म्यानेजमेन्ट प्रा.लि ...

गौर । नेपाल पत्रकार महासंघ रौतहटको सभापति रविन्द्र...

जनकपुरधाम । रामजानकी विवाहमहोत्सवमा सहभागि हुन जनकपुरधाम आउन लागेका भारत...

वीरगञ्ज । जिल्ला प्रहरी कार्यालय पर्साले बलात्कारका अभियुक्तहरुलाई पक्राउ गर्न...

जनकपुरधाम । भारतको सत्तारुढ दल भारतीय जनता पार्टीका चर्चित हिन्दूवादी...

जनकपुरधाम । संघिय समाजवादी फोरम नेपालका अध्यक्ष समेत रहेका उपप्रधान...

जनकपुरधाम । माछा सुपरजोन जनकपुर धाम ,धनुषा का कार्यालय प्रमुख...

जनकपुरधाम । धनुषाका प्रहरीले पीडितलाई न्याय दिलाउनुको साट्टो पिडकलाई संरक्षण...

मलंगवा । सर्लाहीको सदरमुकाम मलंगवा नगरपालिका वडा नंंंंं. ६ खुटौनाको...

चन्द्रपुर । रौतहटको बलेरी ईलाका वन कार्यालयको वन क्षेत्रमा एकै...

कुलदिप दास , जनकपुरधाम । धनुषामा बोक्सीको आरोप लगाएको भन्दै...

चन्द्रपुर । रौतहटमा प्रहरीले घरेलु मदिरा उत्पादन र बिक्रि बितरणमा...

चन्द्रपुर । रौतहटको चन्द्रपुर नगरपालिकामा बिशेष आर्थिक क्षेत्र (सेज) स्थापना...

रौतहट : कार्यक्रममा प्रदेश नम्बर २ का कृषि भूमि...