Sun, 16 Dec 2018
ताजा समाचार
गाडिमा जथाभावी प्रेस लेख्नेमाथि कारवाही गर्ने || अदालतको पत्र वेवास्ता गर्दै ४७ वर्ष पुरानो कागज ज्यूदो पारे || विशाल गोल्डकप पुस २८ देखि || अमेरिकी फौजले १ सय १७ वर्षअघि लुटेको फिलिपिन्सको तीन वटा || जनकपुर–जयनगर चल्ने रेल सोनपुर स्टेशनमा || महासेठलाई साहको चुनौती, स्थायी कमिटीबाट हटाउन माग || ग्राबियल जिससको गोलले म्यानचेस्टर सिटी शीर्ष स्थानमा उक्लियो || तेनुवापट्टीमा परोपकारी संजालले जाडोको कपडा बाडे || वित्तीय साक्षरता कार्यक्रम सम्पन्न || कार्यालय सहायकको डेरामा समानान्तर प्रशासन कार्यालय || लोहारपट्टि नगरपालिकाका अगामी बजेट करिव ४७ करोड || राउतलाई पक्राउ आदेश, यादव जेल चलान || वीरगन्जको विर्तामा मेयर जनाता आमने सामने कार्यक्रम सम्पन्न || हिन्दू परिसदको सक्रियताले नेपाल हिन्दू रास्ट्र हुने : युवानेता नबीन || बर्दिबासको खुल्ला दिसा मुक्त क्षेत्र कागजमै सिमित || बिद्युतको कर्मचारी बनेर ट्रान्सफर्मर चोरी गर्ने पक्राउ || सिरहाको दुर्गम भेगमा डाक्टर गोविन्द केसी शिविर || अबैध ढुंगा निकाल्ने ट्रेक्टर नियन्त्रण || नेकपाका प्रदेश सदस्यहरुले लिए सपथ || रामायण एक्सप्रेसले जनकपुरधामलाई जोड्ने || नाबालिगलाई सामुहिक बलात्कार || बैकुण्ठ दासको मुद्दा ६ नंं.इजलासमा || मेयर साहद्धारा पनि योगीको अभिनन्दन || ६३ चोर पक्राउ, अधिकांश महिला || महन्थ र राजेन्द्रसँगै देखिए || गंगासागरमा लाखौं श्रद्धालुद्धारा स्नान || योगी सवारीका लागि घण्टौं सडक अवरुद्ध || अयोध्या–जनकपुर रामजानकी राजमार्ग, उत्तरप्रदेशले सहयोग गर्न प्रतिबद्ध || मोदी र यादवबीच भेंट || सडक दुर्घटनामा परी एक जनाको मृत्यु || योगी जनकपुरधाममा || स्वास्थ्य चौकी कर्मचारीको मनोमानीले सर्व साधारणलाई सास्ती || सुखिपुरमा अगजनि वाट १० लाखको छति || बसले मोटरसाइकलमा ठक्कर दिदा महिलाको मृत्यु || आज मटकोर सम्पन || अस्पताल निर्माण नहुदा भतकियो पर्खाल || महन्त वैकुण्ठमाथि दुई मुद्दा || ससुरालीमा भगवान राम उपेक्षित || लोकतान्त्रिक समुहको प्रचार तिव्र || प्रदेशमा मुख्यमन्त्री र काठमाण्डुमा संघिय मन्त्री ठूलो ||
परिवर्तित समयमा मन्दिरहरु बारे

मंसिर १८, २०७५

  •                                 रोशन जनकपुरी

मन्दिरहरु  मातहतका  जग्गा  र  सम्पत्तिहरुको  सामाजिक  उपयोगिता  शुन्य  हुँंदै जानू र केही सीमित मानिसहरुलाई झन् झन् धनी बनाउँंदै जानूलाई कति उचित मान्न सकिन्छ ? यहाँंसम्म कि देशमा हुने अग्रगामी परिवर्तनको बेलामा चुपलागेर बस्नु, पुरानो सत्ताको तावेदारी गर्नु र पुरानो प्रतिगामी शक्तिहरुलाई प्रोत्साहित गर्नु जस्ता कार्यहरुले मन्दिरको पुरानो व्यवस्थापकीय परम्पराबारे गम्भीरतापूर्वक  सोच्नुपर्ने  आवश्यकता  देखिन्छ  ।  सम्वेदनशीलता  के  छ  भने  विभिन्न महन्थहरु बीचको वर्चस्वको मारामार, सरकारी सम्पत्तिको दुरुपयोग तथा  भ्रष्ट  कर्मचारीतन्त्र  र  राजनीतिलाई  प्रलोभनमा  पारी  मन्दिरको  जग्गा  बेच्दैजानुले स्थितिलाई अत्यन्त गम्भीर बनाउदै लगेको देखिन्छ । 

केहीवर्ष  पहिले  एकजना  युवा  महन्थलाई  मैले  भनेको  थिए  —  ।।।समय  फेरिएको  छ,  देशमा  गणतन्त्र  आयो  ।  जनता  सचेत  हुनथाले  ।  अब  तपाँंईहरुले  पनि  समाजमा  भिज्ने  प्रयास  गर्नुपर्दछ  ।  मन्दिरको  सम्पत्ति अन्ततः समाजकै सम्पत्ति हो, तपाँंईले गाउँंमा गएर  मानिसहरु  सित  सम्पर्क  गर्नु  पर्दछ  ।  गाउँंमा  गरिब    मानिसहरुको    निम्ति    स्कूल    खोल्नुस,    मन्दिरको  आयस्ताले  डाक्टरहरु  बोलाएर  स्वास्थ्य  क्याम्प  चलाउनुस  ।  जनतामा  भिज्नुभयो  भने  तपाँंई  र  मन्दिरप्रतिको  जनताको  सम्मान  कायम  रहन्छ,  होइनभने  जनताले  कुनैदिन  तपाँईसंग  हिसाब  माग्न  थालेभने तपाँंईका निम्ति कठिन दिन आउन सक्छन् । ’ती युवा महन्थले मेरो कुराको आसय बुझ्नसकेनन् । उनले जबाफमा भने — ।।।तपाँंईले भनेको ठिकै हो, तर म त महन्थ हुँं, मन्दिर छाडेर गाउँं–घरमा गएर मानिसहरूसंग भेट्न मलाई सुहाउँंदैन । यो सन्तहरूले गर्ने काम हो । सन्तहरु मनिसहरुका घरसम्म जान्छन्, उनिहरुले दिएको खान्छन् र उनिहरुलाई उपदेश दिन्छन् ।’ उनको भनाईको तात्पर्य  के  थियो  भने  महन्थहरु  राजासमान  हुन्छन्,  र  जसरी राजाहरु महल छाडेर जथाभावी डुल्न मिल्दैन, त्यसरी  नै  महन्थहरुले  पनि  मन्दिर  छाडेर  बाहिर  जानु  हुँंदैन  ।  सन्तहरु  त  सांसारिकताबाट  मुक्त  हुन्छन,  जहाँं  गएपनि  हुने  ।  साधु–सन्तहरुको  बारेमा  एउटा  उखान  लोकप्रिय छ — जहाँं धड, वहीँं घर । ती युवा महन्थले भनेको ठिकै हो । महन्थहरु राजाकै प्रतिनिधि हुन् ।उनिहरु विगतमा धर्मभीडू राजा र धनाढ्यहरुले मन्दिरहरुलाई दान दिएको जग्गाको देखरेख गर्ने, मन्दिरमा आएको गरिब गुरुबा र साधुहरुको सेवा–सत्कार र मन्दिरमा पूजा–पाठ तथा धार्मिक कार्यहरुको व्यवस्थापन मिलाउन राज्यद्वारा नियुक्त गरिएका हुन् । तर यसभन्दापनि उनको  महत्वपूर्ण  कार्य  मन्दिरको  जग्गामा  बसोबास  गर्ने  तथा खनजोत गर्ने मानिस र किसानहरुबाट कूत उठाएर राजासम्म  पु¥याउने  कामपनि  उनिहरुको  हो  ।  महन्थहरु  एक प्रकारले जमिन्दारपनि हुन् , जो राजशाहीमा स्थानिय सरकारको भूमिका समेत निर्वाह गर्ने गर्दथ्ये । महन्थलाई सरकार भन्ने चलनपनि छ । देशमा गणतन्त्र आईसकेको छ, जमिन्दारी प्रथा इतिहास भएको दशकौँं बितिसक्यो । तर देशमा कतै जमिन्दारीको अवशेष बाँंकी छ भने त्यो मन्दिर, महन्थ र धार्मिक जग्गाको कानूनी प्रतीक गुठीमा देखिन्छ । विषयान्तर  भयो  ,  विषयमा  फर्कौँं  ।  जानकी  मन्दिरमा शुरुमा सुरकिशोर दास देखि तीन पुस्तासम्म सन्तहरु  नै  थिए  ।  सन्  १७२७मा  मकवानपुरे  राजा  मानिकसेनले  जग्गादान  गरेर  रामदासलाई  महन्थ  घोषित गरेपछि मात्र जानकीमन्दिरमा महन्थ परम्परा शुरु  भएको  हो  ।  अर्थात्  महन्थ  रामदास  पछि  नै  जानकीमन्दिर राज्यको देखरेखमा गएको हो । पुराना परम्परा  हेर्ने  हो  भने  पहिलेका  महन्थहरु  राज्यका  प्रतिनिधि  र  राजसी  देखिएपनि  पूजापाठ,  प्रवचन,  आगन्तुक गरिब–गुरुबाको सेवा सत्कारमा रत् रहनुको कारण प्रायः समाजमा देवतुल्य नै पुज्य हुने गर्दथ्ये । यसको एउटा कारण के थियो भने मन्दिर मातहतको जग्गामा  बसेका  किसान  र  खेतिहर  मजदूरहरुलाई  गाह्रो–साह्रो पर्दा मन्दिरले मद्दत गर्ने र सदावर्त चलाउने कार्यपनि गर्थे । यद्यपि राज्यको जमिन्दार प्रतिनिधिको रुपमा  मन्दिर  र  महन्थको  विरुद्ध  पिडित  समुदायका  संघर्षका  कथाहरुका  आफ्नै  परम्पराहरु  पनि  छन्  ।  जनकपुरधाममा  यो  स्थिति  भने  सुनिएन  ।  जे  होस,  तीतो–मीठो  जे  भएपनि  विगतमा  मन्दिर  र  महन्थसंग  समाजको सम्बन्ध निकट देखिन्छ । तर  समय  फेरिएको  छ  ।  हाल  मन्दिर  र  महन्थ  एकातिर छन् भने समाज अर्कोतिर । यद्यपि धर्मभीडू मानिसहरु  अहिलेपनि  मन्दिरमा  दर्शन  गर्न  र  आफ्नो  परलोक  सुधार्न  दान–पुण्य  गर्न  जाने  गरेकै  छन्  ।  अर्को भावमा भन्नुपर्दा मन्दिरसंग समाजको एकतर्फी सम्बन्ध  जस्तो  देखिन्छ,  जहाँं  मानिसहरु  एकतर्फी  रुपमा  मन्दिरमा  आर्थिक–भौतिक  दान  दिने  गरेका  छन्  ।  विगतमा  मन्दिरहरु  आध्यात्मिक  र  भौतिक  दुबैरुपमा  समाजलाई  दिशा  र  सहयोग  प्रदान  गर्ने  गर्दथ्यो भने अहिले सबैप्रकारले मन्दिरको सामाजिक भूमिका शून्य देखिन्छ । विगतमा समाज र मन्दिरको निकटताको  कारण  नागरिक  समाजद्वारा  मन्दिर  र  महन्थको सामाजिक निरिक्षण र मुल्याङन समेत हुने गर्दथ्यो  ।  तर  समाजसंग  कट्दै  गएपछि  मन्दिर  र  महन्थहरुको जीवन चर्या फेरिँंदै गएको छ । विगतमा महन्थहरु  जस्तोसुकै  भएपनि  आध्यात्मिक  कार्य,  ब्रह्मचर्य  र  सांसारिकताबाट  निस्पृहता  उनिहरुले  जनतासामू  प्रकट  गरेकै  हुन्थे  ।  तर  समाजबाट  कटेका अहिलेका मन्दिरहरुमा महन्थ र पुजारीहरुको जीवनचर्या फेरिएको छ । कयौँं मन्दिरहरु घर जस्ता भएका  छन्,  जहाँं  महन्थ  र  पुजारीका  परिवारका  सदस्यहरु बस्ने गरेका छन् । कुनैबेला राम, जानकी र हुनमान  जस्ता  देउताको  नाममा  दर्ताभएका  जग्गाहरु  महन्थ र पुजारीको व्यक्तिगत नाममा परिणत भएका छन् र उनको शेषपछि ती जग्गाहरुको हकदार महन्थ वा पुजारीका गृहस्थ नातागोता हुने देखिन्छन् । संसारबाट विरक्त र त्यागी भनिएका वैष्णव साधु र सन्यासीहरुको परम्परा रहेका र सांसारिक घर–परिवार, नाता–गोता, जाति समेत त्यागेर साधु परम्परामा प्रवेश गरेका महन्थ र  पुजारीहरुले  आफ्नो  नाता  गोतामात्रै  खोजि  रहेका  छैनन्,  अब  त  महन्थ  र  पुजारीहरुले  अप्रत्यक्षरुपमा  श्रीमतिपनि   राख्न   थालेको   सुनिन्छ   ।   कुनैबेला   मन्दिरमा  महिला  प्रवेश  गरेको  भनेर  जनकपुरबाट  लाडलीसरण नामक साधू कचुरी कुटीमा गएर बसेका थिए  ।  त्यस  वर्ष  मध्य  परिक्रमाको  नेतृत्वमा  विवाद  खडा  भयो,  जनकपुरमा  सीताकुण्डका  तत्कालीन  महन्थले  महिलाकै  विवादको  कारण  परिक्रमाको  नेतृत्व  गुमाउनु  प¥यो  र  लाडलीसरण  बसेको  कचुरी  कुटी  (हाल  मिथिलाबिहारी)को  डोलाले  सँंधैको  निम्ति  परिक्रमाको  नेतृत्व  गर्ने  अधिकार  पायो  ।  यो  हालपनि जारी नै छ । तर यो इतिहास भइसक्यो, अब त  परिक्रमामा  कैयन  महन्थ  आफ्ना  अवैध  श्रीमति  लिएरै जान्छन् । प्रत्यक्षतः स्वीकार न गरेपनि त्यागी परम्पराका  रसिक  सम्प्रदायका  मन्दिरहरुमा  एकल  महिलाहरुको बसोबास मान्य जस्तै भएको छ । त्यसो भए अब प्रश्न उठ्छ, सामाजिक र धर्मभीडू हिन्दू समुदायहरुको निम्ति आध्यात्मिक अर्थमा समेत मन्दिरहरुको  सामाजिक  भूमिका  शून्य  हुँंदै  गएपछि  अब  मन्दिरहरुमा  त्यत्रो  खर्चिलो  व्यवस्थापनको  आवश्यकता  के  छ  ?  मन्दिरहरु  मातहतका  जग्गा  र  सम्पत्तिहरुको  सामाजिक  उपयोगिता  शुन्य  हुँंदै  जानू  र केही सीमित मानिसहरुलाई झन् झन् धनी बनाउँंदै जानूलाई कति उचित मान्न सकिन्छ ? यहाँंसम्म कि देशमा  हुने  अग्रगामी  परिवर्तनको  बेलामा  चुपलागेर  बस्नु, पुरानो सत्ताको तावेदारी गर्नु र पुरानो प्रतिगामी शक्तिहरुलाई   प्रोत्साहित   गर्नु   जस्ता   कार्यहरुले   मन्दिरको    पुरानो    व्यवस्थापकीय    परम्पराबारे    गम्भीरतापूर्वक  सोच्नुपर्ने  आवश्यकता  देखिन्छ  ।  सम्वेदनशीलता के छ भने विभिन्न महन्थहरु बीचको वर्चस्वको  मारामार,  सरकारी  सम्पत्तिको  दुरुपयोग  तथा  भ्रष्ट  कर्मचारीतन्त्र  र  राजनीतिलाई  प्रलोभनमा  पारी मन्दिरको जग्गा बेच्दैजानुले स्थितिलाई अत्यन्त गम्भीर  बनाउदै  लगेको  देखिन्छ  ।  यी  महन्थहरुको  असामाजिकताको  हद  कतिसम्म  छ  भने  उनीहरुले  स्कूल  र  मन्दिर  भएको  जग्गा  समेत  बेच्न  थालेको  समाचार अब नियमित जस्तै भएको छ । भर्खरै हजारी विद्यापीठको जग्गा किर्ते गरी बेच्न थालेको आरोपमा फरार रहेको रत्नसागर कुटीको महन्थको चर्चा ताजै छ । यो त एउटा प्रतीक घटना मात्र हो, यस्तै प्रवृत्ति देशैभरिका गुठी जग्गा र मन्दिरहरुमा हावी छ । धर्मभीडू  मानिसहरुको  आस्था  अझै  मन्दिरहरु  प्रति  प्रगाढ  नै  रहेकोले  मन्दिरहरुको  औचित्य  त  अझै  देखिन्छ  ।  तर  वर्तमानमा  आध्यात्किताभन्दा  पनि एउटा सामान्य गृहस्थजस्तै महन्थहरु समेत घर, परिवार, अर्थ लिप्सा, सांसारिकता र व्यापार धन्दामा लागेकाो   र   सामाजिकताभन्दा   टाढिँदै   गएकोले   मन्दिरको देखरेखको पुरानो महन्थ परम्पराको प्रबन्धन औचित्यहीन  देखिन्छ  ।  निश्चितरुपमा  एउटा  कुरा  के  छ  भने  मन्दिरहरुमा  बर्षभरिमा  देश–विदेशका  श्रद्धालूहरुले  जति  आर्थिक  र  भौतिक  दान  गर्दछन्,  त्यसलाई  समाजविकासमा  लगाउने  हो  भने  त्यसले  ठुलो  मद्दत  गर्न  सक्छ  ।  खास  गरि  जनकपुरधाममा  जानकीमन्दिरलाई लिएर त निश्चयपूर्वक नै यो भन्न सकिन्छ  ।  अफसोस  धर्मभीडुताको  नाममा  यसप्रति  कसैले  चासो  देखाउँंदैनन्  र  मन्दिरहरुको  आय  तथा  सम्पत्तिले  विगत  देखिनै  राजाहरु,  केही  राजनीतिज्ञ,  भ्रष्ट अधिकारीहरु लगायत केही व्यक्ति विशेषहरुको मात्र  हात  गरम  गर्दै  आएको  छ  ।  देश  गणतन्त्रमा  गइसकेको भएपनि मन्दिरहरुमा राजसी परम्परा कायम रहनु  र  यसको  उपयोग  केही  मुठ्ठीभरको  हितमा  भइरहनुलाई विडम्बना नै भन्नु पर्दछ । आश्चर्य के छ भने  यसप्रति  सबैतिर  एउटा  मौनता  नै  देखिन्छ  ।  हुन  त  वर्तमान  राज्यव्यवस्थालाई  आमजनताको  हितमा  परिवर्तित गर्न अझै संघर्षको आवश्यकता छ । तरपनि मन्दिरहरु र यसका मातहतका सम्पत्ति र आयस्तालाई सामाजिक   विकास   र   हितमा   उपयोग   गर्नलाई   पुरानो  व्यवस्थापनलाई  विस्थापित  गरेर  सामाजिक  प्रतिनिधिहरुको  नेतृत्वमा  सामुहिक  र  सामाजिक  चरित्रको   व्यवस्थापन   विधि   अवलम्बन   गरिनु   पर्दछ । एकजना पश्चिमी राजनीतिज्ञ भोल्तेयरले, हुन त  चर्चको  निम्ति  भनेका  छन्,  तर  यो  हाम्रो  देशको  मन्दिरहरुको  निम्तिपनि  सान्दर्भिक  नै  हुनेछ  —  ।।।धर्म  बग्दो  नदी  हो,  यस्मा  बाँंध(मन्दिर)  न  बाँंध  ।  बाँंध  बाँंध्यौभने पानीमा फोहोर जम्छ ।’

 

लहान । पत्रकारको नाममा जथाभावी प्रेस लेखेर सिँगो प्रेस जगतलाई...

सिरहा । सिरहाको साविक गाविस असनपुर वडा नं. ९ हाल...

वीरगञ्ज । दोस्रो विशाल मेमोरियल गोल्डकप फुटवल पुस महिनाको...

काठमाडौं । अमेरिकी फौजले १ सय १७ वर्षअघि लुटेका फिलिपिन्सको...

जयनगर(मधुवनी, बिहार)। भारत सरकारको सहयोगमा निर्माण भएको जयनगर–जनकपुरधाम रेल मार्गमा...

काठमाण्डु । लामो विवाद र अल्मल पछि शनिवारबाट प्रारम्भ भएको...

काठमाडौं । साविक विजेता म्यानचेस्टर सिटी इङ्लिस प्रिमियर लिग फुटबलको...

सिरहा । बरियारपट्टी गाउँपालिका वडा नम्बर ४ तेनुवापट्टी स्थित...

सिरहा। सिरहाको सुखिपुर नगरपालिका वाडा नं. ११ दहिपौडी बजारमा वित्तीय...

जनकपुरधाम । जिल्ला प्रशासन कार्यालय धनुषामा कार्यरत एकजना कार्यालय सहायकले...

जनकपुरधाम । लोहारपट्टि नगरपालिकाले करिव ४७ करोड बरावरको बजेट...

जनकपुरधाम ।राज्य विरुद्धको अभियोगमा रौतहट जिल्लाको थुनामा रहेका...

वीरगन्ज: वीरगन्जको मुर्लीमा जनता मेयर आमने सामने कार्यक्रम सम्पन्न...

रौतहट : हिन्दू परिसद नेपाल आफ्नो शाखा एवं संगठन बिस्तार...

बर्दिबास : महोत्तरीको बर्दिवास नगरपालिकको खुल्ला दिसा मुक्त अभियान कागजमै...

मलंगवा : सर्लाहीको कविलासी नगरपालिका वडा न–२, पिपरीया स्थित शिव...

सिरहा । त्रिवि शिक्षण अस्पतालका हाडजोर्नी डा. गोविन्द केसीले सिरहाको...

रौतहट : चन्द्रपुर खोलाबाट अबैध रुपमा ढुंगा निकाल्ने ३ वटा...

चन्द्रपुर : नेकपाका प्रदेश २ ईन्चार्ज सत्यनाराण मण्डलले प्रदेश दुईमा...

जनकपुरधाम । भारत उत्तर प्रदेशको अयोध्याबाट जनकपुरलाइ राजमार्गबाट जोड्ने कार्य...

सिरहा । सिरहा जिल्लाको सुखिपुर नगरपालिकामा बुधवार राती एउटी नाबालिगलाई...

जनकपुरधाम । गुठी संस्थानको चलनचल्तीको मुल्य अनुसार ५ अर्ब बढीको...

जनकपुरधाम: उत्तर प्रदेशका मुख्यमन्त्री योगी आदित्यनाथलाई जनकपुरधाम उप–महानगरपालिकाका मेयर...

जनकपुरधाम । विवाह पंचमीको दिन बुधवार भिडभाडका बेला पाकेट मार्ने...

जनकपुरधाम : राष्ट्रिय जनता पार्टी (राजपा)का संयोजक राजेन्द्र महतो र...

जनकपुरधाम : रामजानकी विवाह पंचमीको दिन जनकपुरस्थित ऐतिहासिक गंगासागर पोखरीमा...

जनकपुरधाम : उत्तर प्रदेशका मुख्यमन्त्री जनकपुरधाम प्रवेश गरेलगत्तै घण्टौं...

जनकपुरधाम । भारत उत्तर प्रदेश राज्यका मुख्यमन्त्री योगी आदित्यनाथले नेपाल...

काठमाण्डु । एकता महाधिवेशनको तयारीमा रहेको संघिय समाजवादी फोरम नेपालका...

सिरहा। पूर्वपश्चिम लोमार्ग अन्तर्गत सिरहाको धनगडीमाई नगरपालिका सोनापुर नजिक सडक...

जनकपुरधाम : भारतको युपी राज्यका मुख्यमन्त्री योगी आदित्यनाथ जनकपुरधाम आईपुगेका...

सिरहा । कर्जन्हा नगरपालिका वडा नम्बर ११ मा रहेको...

सिरहा । सिरहाको सुखिपुर नगरपालिका वाडा नम्बर ४ काविलासिमा सोमबार...

सिरहा । सिरहाको लहान ठाडी सडकखण्डअन्तर्गत सखुवानन्कारकट्टी गाउँपालिका वाडा नम्बर...

जनकपुरधाम : भगवान् सीताराम विवाह महोत्सवअन्तर्गत आज मटकोर विधि सम्पन्न...

सिरहा । सिरहाको बिष्णुपुर गाउँपालिका वाडा नम्बर २...

जनकपुरधाम । साधुसन्तहरु रामजानकी विवाहमहोत्सवको तयारीमा जुटेको बेला रामजानकी मन्दिर...

जनकपुरधाम । त्रेता युगकालिन भगवान राम र जानकीको विवाहमहोत्सव धुमधाम...

वीरगञ्ज । नेपाल ईञ्जिनियर्स एशोसिएशनको ३२ औं महाधिवेशनको क्रममा लोकतान्त्रिक...

काठमाण्डु । नेपाल सरकारले निर्धारण गरेको मर्यादाक्रममा व्यापक फेरबदल हुने...