Mon, 21 Jan 2019
ताजा समाचार
‘समुदाय-प्रहरी साझेदारी’ कार्यक्रम अन्तर्गत कपडा वितरण || गोलबजारमा नेपाल रेडक्रस उपशाखा भवन शिलान्यास || उप–महानगरपालिका र खानेपानी ढल व्यवस्थापन विभाग विच वैठक सम्पन्न || डा केसीको माग पूरा || केन्द्रीय कारागारमा १३ कैदीबन्दीको मृत्यु || फ्रान्समा सरकार विरोधी आन्दोलन झन चर्कियो, राष्ट्रपतिको राजीनामा माग || एएफसी यूथ-२३ च्याम्पियनसिपः पहिलो खेलमा नेपालले ओमानसँग खेल्ने || स्वस्थानी व्रत सुरु, शालिनदीमा माधवनारायणको मेला || चितुवाको छालासहित युवक पक्राउ || तीन वर्षदेखि फरार मुर्ति चोर प्रहरीको नियन्त्रणमा || दुर्गम बस्तीको विद्यालय नमूना बन्दै || प्रधानमन्त्री ओली दोहामा || दाइजोकै कारण दुई वर्षिया छोरी र आमाको हत्या , सासु || नेपाल राष्ट्र बैंकद्वारा भारतीय नोटमा प्रतिबन्ध || मधेशी आयोगमा दत्त || लहानमा भव्य साँस्कृति कार्यक्रम हुने || श्रीमतीको हत्या गरी आत्महत्या || १२ दिनदेखि अनशनरत डा. केसीको स्वास्थ्य ‘उच्च जोखिम’मा || आगलगीबाट अठार लाख क्षति || तराईका प्रसिद्ध धनुषाधाम मकर मेला शुरु || सीके राउतका चार कार्यकर्ता पक्राउ || चौतर्फी विरोधका विच वरियारपट्टी गाउँपालिकामा दोस्रो गाउँसभा सम्पन || करेन्ट लाग्दा घटनास्थलमै दुईको मृत्यु || बलिदानी दिवसकै दिन राजपा निकट राष्ट्रिय विद्यार्थी संघ जनकपुरका नगर || सवारी दुर्घटनामा चारको मृत्यु, तीन घाइते || मिथिलामा लाईको प्रयोग || मोटरसाइकलको ठक्करबाट बालिकाको मृत्यु || माेबाइलकाे पासवर्ड नदिँदा श्रीमतीले श्रीमानलाई जिउँदै जलाइन् || घटनाबाट वनमन्त्री दुखी || चैत्र मसान्त भित्रमा पर्सा जिल्लालाई खुलादिशा मुक्त जिल्ला घोषणा गर्ने || सवारी साधनहरुको मेकानिकल चेक जाँचतथाचालकहरुको स्वास्थ्य परिक्षण || सरकारी अस्पतालमा औषधिको अभाव || वन सखाप पार्न लागेको प्रदेश मन्त्रीको आरोप || रेल खरिद गर्न सरकारको सैद्धान्ति सहमति || बेलायतकी महारानीका पति फिलिप सवारी दुर्घटनामा घाइते || बार्सिलोना कोपा डेल रे फुटबलको क्वाटरफाइनलमा || स्वास्थ्य अवस्था गम्भीर भएपछि डा. केसीलाई राति काठमाडौं ल्याइयो || २ करोड लागतमा अश्वमेध यज्ञ || वरियापट्टी गाउँपालिकामा संघर्ष समितिद्धरा धर्ना : कामकाज प्रभावित || सहारा विकास बैंकको सूचीकरण खारेज भएपछि कारोबारमा गिरावट ||
नयाँ दल, नयाँ आवश्यकता

बैशाख १०, २०७४

 

 

किशोर नेपाल, वरिष्ठ पत्रकार

आधा दर्जन मधेश केन्द्रीत राजनीतिक दलहरुको ‘राष्ट्रिय जनता पाटी’मा रुपान्तरण राजनीतिमा सकारात्मक प्रयोग हो । नयाँ संगठनको निर्माण वर्तमानको आवश्यकता थियो । तर, जति सूक्ष्म हिसावमा यसको निर्माण भयो त्यो आश्चर्यजनक घटना थियो ।

प्रायः समान राजनीतिक आस्था र विश्वासराख्ने मानिसहरु एकैठाउँमा वस्दा उनीहरुको शक्ति खुम्चिन पाउँदैन । मानिसका ती समूहहरु स–साना दलमा परिणत हुँदा स्वाभाविक रुपमा शक्ति वाँडिन्छ । विभाजित शक्तिले राजनीतिका उच्च लक्ष्यहरु प्राप्तगर्न सक्दैन ।

पछिल्लो समयमा मधेश केन्द्रीत दलहरुको विफलताको मुख्य कारणमध्ये यो पनि एउटा थियो । राजनीतिलाई आखेटका रुपमा लिने, मौका आएका वेला एक दुइवटा मन्त्रालयहरुको शिकारगर्ने र सरकार चलाउने प्रवृत्तिका कारण मधेशका केही दलहरुको वैचारिक पहिचान स्थापित हुन सकेको थिएन । अहिले ठूला विषय उठानगर्ने दलहरु साना स्वार्थहरुमा अल्झिदा वृहत्तर स्वार्थ प्रभावितहुने कुरा मधेशका राजनीतिज्ञहरुले वुझेको देखिएको छ ।

राष्ट्रिय जनता पाटीको गठन यसैको संकेत हो ।
दलको गठनले मधेशको शक्तिलाई पक्कै पनि हिजोभन्दा वढी एकीकृत गरेको छ । पार्टीको गठन भर्खरै भएकोेले यसको संगठनको स्वरुप र संचालन प्रक्रियाको अन्तिम प्रारुप तयार हुनै वाँकी छ । अहिले अध्यक्ष मण्डलमा रहेका नेताहरुको ‘अहं’ मा आँच नआउने किसिमले संगठनको प्रारुप तयारगर्न केही समय लाग्नेछ । दलको राष्ट्रिय सम्मेलन नभएसम्म राष्ट्रिय रुपमा संगठनको विस्तार पनि सम्भव छैन ।

मधेश र पहाडका वीच खडा गरिएका विचारका जडवत अवरोधहरु तोडनु नयाँ दलको जिम्मेवारी हो । राष्ट्रिय जनता दलका सवै नेताहरु राष्ट्रिय रुपमा चिनिएका छन । अव ती नेताहरु समावेश भएको राष्ट्रिय दलको आवश्यकता र उद्देश्यको निरुपण अत्यावश्यक भएकोछ ।

हालका आन्दोलनहरुमा एउटै देखिएको तराइ–मधेशको राजनीति राष्ट्रिय जनता पाटीको निर्माणपछि स्पष्टतः दुइ धारमादेखिएको छ । उपेन्द्र यादव नेतृत्वको संघिय समाजवादी दलले जाति, जनजातिहरुलाई समेटेर अघि वढने उद्देश्य लिएको छ ।

निकट भविष्यमा पूर्व प्रधानमन्त्री तथा हाल नयाँ शक्ति पार्टीका संयोजक वावुराम भट्टराईको पार्टीसंग संघिय समाजवादी दलको एकताहुने पनि चर्चाछ । तर, संघीय समाजवादी पार्टीले जतिसुकै प्रयत्न गरेपनि मधेश राजनीतिको मुख्य धारबाट वाहिरिएर अलग राष्ट्रिय पहिचान वनाउने सम्भावना देखिदैन ।मधेशका दलहरुको संस्थागत विकासको चरण शुरु भएको छैन ।

दलको नेताको व्यक्तित्व दलीय अस्तित्वको आधार वनेको छ । पार्टीको विभाजन व्यक्तिगत स्वार्थ र भावनात्मक आधारमा हुने गरेकोले पार्टीलाई यो अवस्थाबाट मुक्तगर्न यसको विश्वसनीयता स्थापित गर्नु पर्दछ । पार्टीलाई विधि र मर्यादाभित्र वाँध्न समय लाग्दछ ।

राष्ट्रिय जनता पाटीको गठन यस्तो समयमा भएको छ जव पूरै नेपालमा मधेशी र पहाडिया जनताका वीच विभाजन ल्याउने चेष्टा भै रहेको छ । एकथरि राजनीतिक दलले मधेशलाई नेपाली राष्ट्रवादको घेरा वाहिर राखेर हेर्ने दृष्टिकोण लिएका छन ।

संविधान निर्माणका वेला प्रादेशिक सीमांकनको विवाद उत्पन्न भएपछि उठेको आन्दोलनको तूष अहिलेसम्म जोगाइएको छ । त्यो आन्दोलनका क्रममा भएको कैलाली काण्ड, त्यसपछि सल्किएको मधेश आन्दोलन, आन्दोलनकारीहरुको चर्को दमन, नाका केन्द्रित आन्दोलन, (भारतीय) नाकावन्दी लगायतका घटनाक्रमले मधेश र पहाडका वीचमा  विभाजनको जुन धर्को तान्यो त्यो नेपाली राष्ट्र र नेपाली जनताकै दुर्भाग्यका रुपमा देखियो ।

अन्ततः नेपाली जनताकोे सर्वोत्तम हितका नाममा झण्डै एक दशक लगाएर लेखिएको संविधान जारी भएको दुइ वर्षसम्म पनि कार्यान्वयन पर्खेर वसेकोछ ।
संविधान कार्यान्वयनका लागि तीन ठूला राजनीतिक दलहरुको आपसी सहमतिमा सरकारले स्थानीय तहको निर्वाचनको घोषणा गरेको छ । वैशाख ३१ गते सम्पन्नहुने भनिएको निर्वाचनको टुंगो शनिवार अपरान्ह यी पंक्तिहरु लेखिंदासम्म लागेको थिएन ।

मधेशी मोर्चा चुनावमा सहभागी हुने भए स्थानीय तहको निर्वाचन दुई चरणमा गर्ने प्रस्ताव सरकार चलाउने दलका नेताहरुले गरेका छन । त्यसका लागि मधेशी मोर्चाको चित्त वुझने गरी संविधानको संशोधनगर्ने तयारीमा सरकार लागेको छ ।

तर, प्रमुख प्रतिपक्षी दल एमाले संविधान संशोधनको पक्षमा कुनै कोणबाट प्रस्तुत नभएको यो अवस्थामासंशोधन हुन्छ नै भन्ने प्रत्याभूति कसैले दिन सक्दैन । यद्यपि, माओवादी केन्द्र र नेपाली कांग्रेस गठवन्धन सरकारका प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले संसदमा सरकार चलाउने संख्या पुर्याउन राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीका अध्यक्ष कमल थापालाई उप–प्रधान र संघीय मामिला मन्त्रीका रुपमा सरकारमा समावेश गरेका छन ।

तर, थापाले सरकारका लागि कोरामिनको कामगर्न सक्छन भन्नेमा थोरै मानिस पनि विश्वासगर्न चाहँदैनन । 
मधेशका नेताहरुले सरकारको यो अप्ठेरोलाई नवुझेका छैनन । यतिवेला उनीहरु स्थानीय तहको चुनावमा सहभागी हुने हो भने सरकार मात्रै होइन, स्वयं उनीहरु पनि एकप्रकारको पीडादायक संकटबाट मुक्त हुनेछन । भर्खरै गठन भएको राष्ट्रिय जनता दल र मधेशी मोर्चाका लागि समावेशी र सहभागितापूर्ण अधिकार सहित संविधान संशोधनको एजेण्डा स्थानीय तहवाटस्वीकृत गराउनेअवसरका रुपमा चुनावलाई लिन सकिन्छ ।

मधेश भन्ने वित्तिकै भारतीय राजनीति र परिवेशसंग जोडने जसप्रकारको राष्ट्रवाद अहिले स्थापितगर्न खोजिएको छ त्यसका विरुध्द यो एउटा राम्रो जवाफ हुनेछ ।
मधेशका नेताहरुले निकै लामो समय आन्दोलनमा विताए । धेरै आरोपहरु सहे । केही नेताका अवगुणहरुका कारण आन्दोलनको प्रभाव स्थापित हुन सकेन ।

लाहानमा भएको मूल मधेश आन्दोलन संघीय गणतन्त्र स्थापनामा सफल भयो । यसपछि मधेशका नेताहरु वीच सदभाव र समन्वयको अभावमा आन्दोलनका पछिल्ला चरणहरु लगभग निष्फल भएका छन । मधेश आन्दोलन अहिले जटिल अवस्थामा पुगेको छ ।

परिवर्तित समयमा मधेशका राजनीतिज्ञहरुले ‘सहभागिता’ र आन्दोलनको दुवैधारको प्रयोग एकै साथ गर्नु उचित हुनेछ । स्थानीय चुनावमा सहभागितालाई मधेशका राजनीतिज्ञहरुले प्रतिष्ठाको विषय नवनाएर अवसरका रुपमा लिएभने यसले अहिलेको दग्धकारी राजनीतिलाई धेरै हदसम्म थेग्नेछ । यसलाई ‘नाकको सवाल’ वनाउनु उचित हुनेछैन ।

मधेश शक्तिको स्रोत हो । मधेशको सघन राजनीतिक उर्जालाई कसैले इन्कार गर्न सक्दैन । सात सालको क्रान्तिदेखि अहिलेसम्म भएका परिवर्तनका प्रत्येक कदमहरुमा मधेशको सर्वाधिक योगदान छ । नेपालका कुनैपनि राजनीतिक दलको व्यक्तित्वको निर्माणमा मधेशको सहयोग अपरिहार्य रहँदै आएको छ ।

भारतसंग मधेशको भौगोलिक र सामाजिक सामीप्यताको जतिसुकै कटु अर्थ लगाएपनि त्यसको प्रयोग सँधै देशको हितमा भएको छ । पहाड र मधेशका वीच कटुता वढाउनुमा होइन सदभाव वढाउनुमा नै नेपालको सार्वभौमगौरवान्वित हुन्छ ।
हिजो र आजको यो वास्तविकता नै  राजनीतिको यथार्थ पनि हो ।

जनकपुरधाम : ‘समुदाय-प्रहरी साझेदारी’ कार्यक्रम अन्तर्गत जिल्ला प्रहरी कार्यालय...

सिरहा : नेपाल रेडक्रस उपशाखा गोलबजारको विधिवत रुपमा भवन शिलान्यास...

जनकपुरधाम । जनकपुरधाम उप–महानगरपालिका र खानेपानी ढल व्यवस्थापन विभाग...

काठमाडौँ : स्वास्थ्य राज्यमन्त्री सुरेन्द्र यादवले अनशनरत प्राध्यापक डा...

काठमाडौँ : नेपालकै सबैभन्दा ठूलो कारागारका रुपमा रहेको केन्द्रीय कारागारमा...

फ्रान्समा सरकार विरोधी आन्दोलन झन् चर्कंदै गएको छ ।...

काठमाडौं । एएफसी यूथ–२३ च्याम्पियनसिप फुटबलका लागि छनोट चरणको खेल...

पौष शुक्ल पूर्णिमादेखि माघ शुक्ल पूर्णिमासम्म गरिने स्वस्थानी व्रत आजदेखि...

सुर्खेत : कर्णाली प्रदेशको राजधानी वीरेन्द्रनगर सुर्खेतमा आइतबार ध्वाँसे चितुवाको...

डोल्पा : डोल्पामा एक थान बुद्धमूर्ति चोरी गरी फरार रहेका...

डडेल्धुरा : डडेल्धुराका दुर्गम बस्तीका सामुदायिक विद्यालय नमूना बन्दै...

भ्रमण टोली आजै स्वीट्जरल्याण्डको जुरिचतर्फ प्रस्थान गर्ने कार्यक्रम रहेको छ...

जनकपुर उपमहानगरपालिका ४ की दुई वर्षिया गौरी शर्मा र...

अब नेपाल राष्ट्र बैंकले सर्वसधारणलाई १ सय दरको भन्दा माथिको...

जनकपुरधाम । मधेशी आयोगको अध्यक्षमा धनुषाका डा विजय दत्तको...

सिरहाको लहानमा आउदो माघ २६ गते भव्य साँस्कृति...

कैलाली । कैलालीको जानकी गाउँपालिका–७ गोलौरीमा प्रेमलाल चौधरीले श्रीमतीको हत्या...

काठमाडौं । चिकित्सा शिक्षा सुधारको माग राखेर १२ दिनदेखि आमरण...

सर्लाही : घरमा बालेको घुरबाट आगलगी हुँदा बलरा नगरपालिका–८...

धनुषाधाम : जिल्लाको पूर्वी उत्तरी क्षेत्रस्थित धनुषाधाममा माघ...

राजविराज । सप्तरीबाट सीके राउत समर्थक चार जना कार्यकर्ता पक्राउ...

लहान । सिरहा जिल्लाको वरियारपट्टी गाउँपालिकाले दोस्रो ऐतिहासिक गाउँसभा...

जनकपुरधाम : जनकपुरधाममा करेन्ट लागेर घटनास्थलमै दुई जनाको...

जनकपुरधाम : राजपा निकट राष्ट्रिय विद्यार्थी संघ जनकपुरका नगर उप-सभापति...

सर्लाही : सर्लाही जिल्लामा आज बिहान भएको छुट्टछुट्टै सवारी...

गोपाल बराल ,बर्दिवास : ‘खाजा खाउँ...लाई, सनेस (कोसेली)...

अछाम : अछामको कमलबजार नगरपालिकामा मोटरसाइकलको ठक्करबाट एक बालिकाको मृत्यु...

काठमाडौं : आफ्नाे माेबाइलकाे पासवर्ड निदिँदा श्रीमतीले श्रीमानलाई जिउँदै...

जनकपुरधाम । प्रदेश २ को उद्योग, पर्यटन, वन तथा वातावरण...

वीरगन्ज : पर्सा जिल्लालाई चैत्र मसान्तसम्ममा खुलादिशा मुक्त जिल्ला घोषणा...

जीतपुर : सवारी दुर्घटना न्युनिकरणकोलागि सवारी साधनहरुको मेकानिकल...

सिरहा : सिरहाको बरियारपट्टी गाउँपालिकामा रहेका सरकारी अस्पतालमा औषधिको...

जनकपुरधाम । प्रदेश २ का उधोग पर्यटन, वन तथा वातावरण...

भारतको जयनगरदेखि जनकपुरधाम सम्म पहिलो चरणमा सञ्चालन गर्न नेपाल सरकारले...

लण्डन । बेलायतकी महारानी एलिजाबेथ द्वितीयका पति फिलिप एक...

काठमाडौं । लेभान्तेलाई पाखा लगाँउदै बार्सिलोना स्पेनिस कप अर्थात कोपा...

काठमाडौं : चिकित्सा शिक्षा सुधारको माग गरेर १६ औं...

वीरगन्ज । अश्वमेध गायत्री महायज्ञको तयारी अन्तिम चरणमा पुगेको छ...

सिरहाको वरियापट्टी गाउँकार्यपालिकाको प्राङगनमा संघर्ष समितिले आज देखि कामकाज प्रभावित...

सर्लाही : देव विकास बैंकसँग मर्जरको प्रकृयामा रहेको सहारा...