Wed, 23 Jan 2019
ताजा समाचार
नापी कार्यालय बर्दिवास सञ्चालन नहुँदा सेवाग्राही मर्कामा || बर्दिवासस्थित बाँके जङ्गलमा सडक दुर्घटना हुँदा एकको मृत्यु || ड्रम पड्किएर मजदूरको मृत्यु || नीति निर्माणको संक्रमणमा स्थानीय तह : मेयर साह || गाउँ सभा सम्पन्न || जयनगर–सिरहा मार्ग आज ठप्प गरिने || चिकित्सा विधेयक जबरजस्ती ल्याए अवरोध : कोईराला || कम्युनिष्ट केन्द्र फोरममा समाहित || प्रहरीले बरामद गरेको चार किलो सुन राजस्वमा पुग्दा तामा || नेविसंघको जिल्ला अधिवेशनको विषयलाई लिएर कांग्रेस नेताबीच कुटाकुट || फरार वडाध्यक्षद्वारा आत्मसमर्पण || तान्जिनियाको पानी जहाजमा आगलागी, ११ जनाको मृत्यु, १४ को उद्धार || अस्ट्रेलिया एसियन कप फुटबलको क्वाटरफाइनलमा प्रवेश || वेवारीसे शिशु भेटियो || ‘समुदाय-प्रहरी साझेदारी’ कार्यक्रम अन्तर्गत कपडा वितरण || गोलबजारमा नेपाल रेडक्रस उपशाखा भवन शिलान्यास || उप–महानगरपालिका र खानेपानी ढल व्यवस्थापन विभाग विच वैठक सम्पन्न || डा केसीको माग पूरा || केन्द्रीय कारागारमा १३ कैदीबन्दीको मृत्यु || फ्रान्समा सरकार विरोधी आन्दोलन झन चर्कियो, राष्ट्रपतिको राजीनामा माग || एएफसी यूथ-२३ च्याम्पियनसिपः पहिलो खेलमा नेपालले ओमानसँग खेल्ने || स्वस्थानी व्रत सुरु, शालिनदीमा माधवनारायणको मेला || चितुवाको छालासहित युवक पक्राउ || तीन वर्षदेखि फरार मुर्ति चोर प्रहरीको नियन्त्रणमा || दुर्गम बस्तीको विद्यालय नमूना बन्दै || प्रधानमन्त्री ओली दोहामा || दाइजोकै कारण दुई वर्षिया छोरी र आमाको हत्या , सासु || नेपाल राष्ट्र बैंकद्वारा भारतीय नोटमा प्रतिबन्ध || मधेशी आयोगमा दत्त || लहानमा भव्य साँस्कृति कार्यक्रम हुने || श्रीमतीको हत्या गरी आत्महत्या || १२ दिनदेखि अनशनरत डा. केसीको स्वास्थ्य ‘उच्च जोखिम’मा || आगलगीबाट अठार लाख क्षति || तराईका प्रसिद्ध धनुषाधाम मकर मेला शुरु || सीके राउतका चार कार्यकर्ता पक्राउ || चौतर्फी विरोधका विच वरियारपट्टी गाउँपालिकामा दोस्रो गाउँसभा सम्पन || करेन्ट लाग्दा घटनास्थलमै दुईको मृत्यु || बलिदानी दिवसकै दिन राजपा निकट राष्ट्रिय विद्यार्थी संघ जनकपुरका नगर || सवारी दुर्घटनामा चारको मृत्यु, तीन घाइते || मिथिलामा लाईको प्रयोग ||
चन्चल राजनीतिको तमाशा

जेठ १४, २०७४

 

किशोर नेपाल

नेपालमा लोकतान्त्रिक सभ्यताको ‘माउ’ भनेर परिचितसंसदको सवैभन्दा ठूलो दल नेपाली कांग्रेसले यतिवेला 
मधेशवादी दलहरुलाई राष्ट्रिय राजनीतिको मूलधारमा ल्याउने, 
मधेशमा भत्किएको र मक्किएको कांग्रेसी संरचनालाई पुनर्जीवनदिने, सामान्य कार्यकर्ताको मनमा शासन व्यवस्थाप्रति विश्वास जगाउने जस्ता कामगर्नुवाँकी नै छ ।
मधेशमा चुनाव भयो र शान्ति फर्कियो भने त्यसको फाइदा कांग्रेसकै पोल्टामा जान्छ ।
मधेशमा अव्वल नतीजा ल्याउनेतर्फ कांग्रेस क्रियाशील रहनुपर्ने हो ।

नेपाली राजनीतिको चरित्र अस्वाभाविक हिसावले चन्चल छ । राजनीतिको परिचालन सिध्दान्त, तर्क, विश्लेषण र व्यवहारिकताका आधारमा होइन, नेताहरुको कुटिल मनसाय र स्वार्थका आधारमा हुने गरेकोछ । यसको नांगो रुप देखियो गत साता मंगलवार मन्चन भयोराजनीतिको रंगमन्चमा र संसदमा ।

नेपाली कांग्रेससंग भएको ‘भद्र सहमति’ का आधारमा सरकारको साँचो नेपाली कांग्रेसका सभापति शेरवहादुर देउवालाई हस्तान्तरणगर्न तयार भएका प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले त्यो साँचो वुझाउन पाएनन । संसद मार्फत जनतालाई आफनो नेतृत्वमा सरकारले गरेका उपलव्धिको सम्झना दिलाउँदै राजिनामाको घोषणागर्ने उनको मनसुवा अधूरो रह्यो ।

प्रधानमन्त्रीले संसदमा राजिनामाको घोषणागर्ने जानकारी पाउने वित्तिकै प्रमुख प्रतिपक्षी दल एमालेका अध्यक्षले पत्रकार सम्मेलन गरे । उनले आफनो ‘अति–विहंगम शैली’ मा कांग्रेस सभापति देउवामाथि ‘सत्तालोलुप’ भएको आरोपमात्रै लगाएनन, नेपाली प्रजातान्त्रिक आन्दोलनमा उनको भूमिकामाथि नै प्रश्नचिन्ह लगाउने कामपनि गरे ।

ओलीको वक्तव्यले राजनीतिक स्तरमा अहिलेसम्म सुनिएको शव्द र अपशव्दको सवै सीमा पार गर्यो । त्यसपछि एमालेले संसद अवरुध्द गर्यो । संसदलाई संवोधनगर्न पाउने प्रधानमन्त्रीको हक खोसियो ।
दुइवटा संविधान सभाको अवधिमा देखिएकाराजनीतिक दलहरु वीचको आरोह अवरोहको सम्भवतः यो नै चरमोत्कर्ष थियो – जहाँ सत्तापक्ष र प्रतिपक्षका वीच अति धेरै कटुता देखियो ।


एमाले अध्यक्ष जसरी कांग्रेस सभापतिका विरुध्द एकोहोरिएरलागे त्यो आफैंमा आश्चर्यजनक थियो । देउवा विरुध्द ओलीको यो कटु बक्तव्य वुझनु असहज थिएन । ओली सरकारबाटमाओवादीलाई तानेर वाहिर निकाल्ने र माओवादी–कांग्रेस संयुक्त सरकारको डिजाइनगर्ने देउवा नै थिए । यो काममा अरु कसैलाई न जश दिन सकिन्छ, न अपजश । 

संसदीय व्यवस्थामा सवैभन्दा प्रधान मानिने अंकगणितको खेलमा संसदमा जुन पार्टी वा पार्टीहरुले जित्छन सरकार उनैले वनाउँछन । यो सनातन सत्य हो ।

कांग्रेस–माओवादीले यो संसदीय सूत्र प्रयोग गरेर एमाले नेतृत्वको सरकार हटाउन पाउने अधिकारको प्रयोग गरे । एमाले सरकार हट्यो । एमाले अध्यक्ष तथा प्रधानमन्त्री ओलीको मनमा त्यसैको तूष वाँकी थियो । त्यसको विष्फोट भयो । यो हदमा रीस र आवेगको प्रदर्शन शीर्षस्थ भनिएका नेताहरुको व्यक्तित्व सुहाउँदो कुरा थिएन ।

माओवादी र कांग्रेसवीच सरकार निर्माणको सहमति गरिंदा स्थानीय चुनावसम्म माओवादीको नेतृत्वमा र त्यसपछि कांग्रेसको नेतृत्वमा सरकार चलाउने सहमति भएको थियो । स्थानीय चुनाव दुवै पार्टीले इच्छा गरेको समयमा हुन सकेन ।

संविधान निर्माणको प्रक्रियाबाट अलग रहेका संयुक्त मधेशी मोर्चामा आवध्द दलहरुलाई चुनावमा सहभागी नगराएसम्म चुनाव निरर्थक हुन्थ्यो । सरकार यसको समाधानमा अलमलियो । तर,सम्विधान संशोधनको प्रस्ताव पारितहुन सकेन ।

यी सवै कुरा मिलाउन सरकारले चुनाव दुइ चरणमा गराउने भयो । यतिवेला पहिलो चरणको चुनाव सकिएको छ । दोस्रो चरणको चुनाव जेठ ३१ मा गर्ने कार्यक्रम छ ।

यसका लागि मधेशी मोर्चाको विश्वास आर्जनगर्न दुइ नम्वर प्रदेशमा स्थानीय तहको पुनर्संरचना आवश्यक छ । मन्त्री परिषदले कित्ताकाट गरी सकेको छ । तर, एमाले यसमा पनि सहमत छैन । उसको नियत मधेशलाई राष्ट्रिय राजनीतिको मूलधारमा ल्याउने छैन । 
दोस्रो चरणको चुनाव नसकिंदै प्रधानमन्त्री दाहाल किन पद छोडन हतारिए ? यसको जवाफ उनीसंग मात्रै होला । ‘भद्र सहमतिको पालनागर्दै नेपाली राजनीतिको स्तरोन्नतिगर्ने’ प्रधानमन्त्रीको अभिलाषा अहिले नै सत्ताबाट वाहिरिनुपर्ने कारण पक्कै होइन ।

राजनीतिमा आफनो अभिलाषा पूरा गर्नुभन्दा महत्वपूर्ण तात्कालीक राजनीतिक आवश्यकतालाई सम्वोधनगर्नु हुन्छ । कांग्रेस सभापति देउवाले प्रधानमन्त्रीलाई पद हस्तान्तरणगर्न मानसिक दवाव दिएका समाचारहरुनआएका होइनन ।

स्थानीय तह चुनावको दोस्रो चरण नसकिएको अहिलेको अवस्थामा सरकार चलाउनु निकै झन्झटिलो विषय हो । सभापति देउवा यो झन्झट वेसाउन लालयित हुनु नपर्ने हो । 
यथार्थ के हो ?यसको उत्तर सभापति देउवाका आधिकारिक प्रतिनिधिले दिन सक्दैनन ।स्वयं देउवाको भनाइ नआएसम्म अरु कसैको भनाइ पत्याउन गाह छ ।


देउवा त्यत्तिकै एउटा लोकतान्त्रिक संस्कार बोकेको पार्टीका सभापति चुनिएका होइनन । लोकतन्त्रप्रति उनको निष्ठामा कसैले प्रश्न उठाउन सक्दैन । देशको अवस्था अप्ठेरो रहेका बेला दुइ चरणको चुनावको वीचमा, पहिलो चरणको चुनाव सकिने वित्तिकै, सरकार प्रमुखलाई सत्ता छोडन लगाउनु विपरित परिस्थिति निम्त्याउनु हो ।

सभापति देउवाले जेठ ३१ पछि सत्ताको साँचो आफनो हातमा लिंदा पनि खासै फरक परिहाल्ने थिएन । प्रधानमन्त्री प्रचण्डले ‘भद्र सहमति’ को पालनाका लागि सत्ता हस्तान्तरणगर्न खोजेका थिए भनेपनि सरकारको सहयोगी दलको निर्णायक व्यक्तिका हिसावले देउवाले चुनावसम्म सरकारको नेतृत्वलाई निरन्तरता दिन प्रधानमन्त्रीसंग अनुरोध गरेको भए राम्रो हुने थियो ।

चुनाव निरन्तर रहेको अवस्थामा सरकारको नेतृत्व परिवर्तन लोकतन्त्र अनुरुप देखिएन ।
कांग्रेसले पहिलो चरणको चुनावमा सफलता पाउन सकेको छैन । कारण जे सुकै भएपनि, कांग्रेस सभापतिका हिसावले यसको जश–अपजश देउवाले नै वोक्नु पर्दछ ।

कार्यकर्ताप्रति उनको उत्तरदायित्व छ । दलभित्रका गुटहरुको चर्को चलखेलले गर्दा अधिकांश उम्मेदवार हारेका छन । काठमाडौं जस्तो कांग्रेसको गहिरो प्रभाव भएको शहरमा कांग्रेस उम्मेदवार भासिएका छन । माओवादीसंग तालमेलमा चुनाव लडनुअघि कार्यकर्ताहरुसंग छलफलगरेको भए नतीजा अहिलेको भन्दा फरक आउन सक्ने थियो ।

देशका चार सुरमा जनसभा गरेकै भरमा निचोड निकाल्नु नै गलत थियो । लाज मर्दो कुरा, महामन्त्री शशांक कोइरालाको चुनाव क्षेत्र नवल–परासीको प्रवेशव्दार मानिएको गैंडाकोटमा चुनावी पराजयको जिम्मेवारी लिनु पर्दछ कि पर्दैन ?अहिले यी यावत प्रश्नहरुले जवाफ खोजी रहेका छन ।

नेपालमा लोकतान्त्रिक सभ्यताको ‘माउ’ भनेर परिचितसंसदको सवैभन्दा ठूलो दल नेपाली कांग्रेसले यतिवेला मधेशवादी दलहरुलाई राष्ट्रिय राजनीतिको मूलधारमा ल्याउने, मधेशमा भत्किएको र मक्किएको कांग्रेसी संरचनालाई पुनर्जीवनदिने, सामान्य कार्यकर्ताको मनमा शासन व्यवस्थाप्रति विश्वास जगाउने जस्ता कामगर्नुवाँकी नै छ ।

मधेशमा चुनाव भयो र शान्ति फर्कियो भने त्यसको फाइदा कांग्रेसकै पोल्टामा जान्छ । मधेशमा अव्वल नतीजा ल्याउनेतर्फ कांग्रेस क्रियाशील रहनुपर्ने हो । प्रतिपक्षले तय गरेको आक्रामक नीतिलाई निस्तेजगर्न कांग्रेसले कुनै कल्पनाशील उपाय अवलम्वन गरेको छैन । सामाजिक संजालमा कांग्रेसको जति वेइज्जती र वदनामी गरिएको छ त्यसको हिसाव कसैले राखेको छैन ।

यो अवस्थामा कांग्रेसका नेताहरु चुनावमा संगठित नभएर सानातिना नियमित प्रकृतिका कुरामा अल्मलिन्छन भने चुनाव परिणाम पनि अल्मलिनु स्वाभाविक हुन्छ । यसमा जानकी माताले पनि केहीगर्न सक्दिनन ।

कांग्रेसले आफनो प्रचार जुन आक्रामक हिसावले सन्चालन गर्नु पर्ने थियो मधेशमा त्यो देखिएन । लोकतान्त्रिक पार्टीको प्रचार कम्युनिष्टको जस्तो कहाँहुन्छ भनेर ओठे जवाफ दिएर चल्ने अवस्था अहिले छैन । वर्तमान समयमा मिडियाको महत्व, प्रभाव र उपयोगितालाई स्वीकार गर्नै पर्दछ ।
राजनीतिक दल भएपछि गुट र उपगुट हुनु सामान्य कुरा हो ।

गुटहरुको उपस्थिति सबै दलहरुमा बाक्लो छ । तर, कांग्रेस बाहेकका दलहरुमा गुटहरु निस्तेज छन । कांग्रेसमा मुख्य दल निस्तेज छ भने गुट, उपगुट मौलाएका छन । कांग्रेसलाई यो अवस्थाबाट वाहिर नल्याएसम्म यसको अपेक्षित विकास हुन सक्दैन ।

राजनीतिमा वामपन्थीहरुको वढदो प्रभावले कांग्रेसको अवस्था खुम्चिन थालेको छ । वामपन्थीहरु एकहुँदा पनि त्यसको सामनागर्ने कांग्रेसको क्षमता चुक्दै गएको छ । चुनावको पहिलो चरणले देखाएको तथ्य यही हो । पराजयको यो अवस्थालाई वदल्ने हो भने कांग्रेस स्थानीय तहमा लोकतान्त्रिक कार्यसूचीको निर्माण र विकासमा जमेर लाग्नु पर्दछ । 

चुनावमा कांग्रेसको अवनतिको दोष पक्कै पनि सभापति देउवाको काँधमा थुप्रिन्छ । यो स्वाभाविक हो । तर, पार्टीभित्र उनका सहयोगी र प्रतिपक्षी पनि यो अवनतीमा वरावरका सहभागी छन ।

वरिष्ठ नेता रामचन्द्र पौडेल र सभापति देउवाका वीच संचार सम्वन्धको संकट सवैलाई थाह भएकै कुरा हो । आपूलाई पार्टीका प्रभावशाली भनाउन चाहने अन्य नेताहरु पनि नेतृत्व अप्ठेरोमा फस्दा तमाशाहेर्ने वढी देखिएका छन । 

सभापति देउवाले सरकार निर्माणका लागि माओवादीसंग मित्रताको हात वढाएर देशको लोकतान्त्रिक शक्ति र दशक लामो हिंसापछि आएको नयाँ शक्तिका वीच नयाँ समीकरणको ढोका खोलेका हुन ।
सरकारसंग वृहत्त शान्ति सम्झौतामा हस्ताक्षरगर्ने माओवादी विद्रोही नयाँ पार्टीका रुपमा खुला राजनीतिमा आएको एक दशकपछि दुवै पार्टीले मिलेर सरकार चलाउँदा राजनीतिक र अन्य महत्वपूर्ण उपलव्धि भएका छन ।

यो उपलव्धिलाई सानो मान्न सकिन्न । किनभने, व्दन्व्दको घाउ वल्झाएर यथास्थितिको राजनीतिगर्न चाहनेका लागि यो वलियो थप्पड हो ।

यी परिप्रेक्षलाई समेटेर कांग्रेस नेतृत्वले दोस्रो चरणको चुनावमा सक्रिय हुनु पर्दछ । प्रतिपक्षीले ताना मारेरै कांग्रेसलाई हतोत्साही वनाएको अवस्थामा कार्यकर्ताको मनोवल वढाउन नेताहरु सक्रिय हुनै पर्दछ । यसको विकल्प छैन ।

बर्दिवास : महोत्तरीस्थित उत्तरी क्षेत्रका बासिन्दा सरकारी कार्यालयबाट...

गौशाला : पूर्वपश्चिम राजमार्गअन्तर्गत महोत्तरीको बर्दिवासस्थित बाँके जङ्गलमा रुई...

उर्लाबारी : मोरङ बेलबारी नगरपालिका– ११ मा आज बिहान ग्यास...

जनकपुरधाम । जनकपुरधाम उप–महानगरपालिका र खानेपानी ढल व्यवस्थापन विभाग विच...

लालबाबु बानिया ,पोखरिया । कालिका माई गाउँपालिकाका चौथो गाउँसभा सोमवार...

जयनगर, (मधुवनी) । भारत नेपालको अन्तराष्ट्रिय सीमामा मधुवनी जिल्लाका उखु...

जनकपुरधाम । चिकित्सा विधेयक सदनमा जबरजस्ती ल्याए त्यसको अवरोध गर्ने...

काठमाण्डु । महाधिवेशनको संघारमा रहेको सङ्घीय समाजवादी फोरम नेपालले सोमवार...

काठमडौं । १९ पुसमा प्रहरीले धादिङको गजुरीबाट चार किलो...

ओखलढुंगा । नेविसंघको जिल्ला अधिवेशनको विषयलाई लिएर कांग्रेसका नेताबीच कुटाकुट...

दमौली । जबर्जस्ती करणी मुद्दामा फरार रहेका तनहुँको शुक्लागन्डकी...

काठमाडौं । तान्जिनियाको झन्डा रहेका दुई वटा मालवाहक पानी जहाजमा...

काठमाडौं । साविक विजेता अस्ट्रेलियासँगै जापान र आयोजक युएई एसियन...

सिरहाको गोलबजारमा सोमबार विहान एक नवजात शिशु फेला परेको...

जनकपुरधाम : ‘समुदाय-प्रहरी साझेदारी’ कार्यक्रम अन्तर्गत जिल्ला प्रहरी कार्यालय...

सिरहा : नेपाल रेडक्रस उपशाखा गोलबजारको विधिवत रुपमा भवन शिलान्यास...

जनकपुरधाम । जनकपुरधाम उप–महानगरपालिका र खानेपानी ढल व्यवस्थापन विभाग...

काठमाडौँ : स्वास्थ्य राज्यमन्त्री सुरेन्द्र यादवले अनशनरत प्राध्यापक डा...

काठमाडौँ : नेपालकै सबैभन्दा ठूलो कारागारका रुपमा रहेको केन्द्रीय कारागारमा...

फ्रान्समा सरकार विरोधी आन्दोलन झन् चर्कंदै गएको छ ।...

काठमाडौं । एएफसी यूथ–२३ च्याम्पियनसिप फुटबलका लागि छनोट चरणको खेल...

पौष शुक्ल पूर्णिमादेखि माघ शुक्ल पूर्णिमासम्म गरिने स्वस्थानी व्रत आजदेखि...

सुर्खेत : कर्णाली प्रदेशको राजधानी वीरेन्द्रनगर सुर्खेतमा आइतबार ध्वाँसे चितुवाको...

डोल्पा : डोल्पामा एक थान बुद्धमूर्ति चोरी गरी फरार रहेका...

डडेल्धुरा : डडेल्धुराका दुर्गम बस्तीका सामुदायिक विद्यालय नमूना बन्दै...

भ्रमण टोली आजै स्वीट्जरल्याण्डको जुरिचतर्फ प्रस्थान गर्ने कार्यक्रम रहेको छ...

जनकपुर उपमहानगरपालिका ४ की दुई वर्षिया गौरी शर्मा र...

अब नेपाल राष्ट्र बैंकले सर्वसधारणलाई १ सय दरको भन्दा माथिको...

जनकपुरधाम । मधेशी आयोगको अध्यक्षमा धनुषाका डा विजय दत्तको...

सिरहाको लहानमा आउदो माघ २६ गते भव्य साँस्कृति...

कैलाली । कैलालीको जानकी गाउँपालिका–७ गोलौरीमा प्रेमलाल चौधरीले श्रीमतीको हत्या...

काठमाडौं । चिकित्सा शिक्षा सुधारको माग राखेर १२ दिनदेखि आमरण...

सर्लाही : घरमा बालेको घुरबाट आगलगी हुँदा बलरा नगरपालिका–८...

धनुषाधाम : जिल्लाको पूर्वी उत्तरी क्षेत्रस्थित धनुषाधाममा माघ...

राजविराज । सप्तरीबाट सीके राउत समर्थक चार जना कार्यकर्ता पक्राउ...

लहान । सिरहा जिल्लाको वरियारपट्टी गाउँपालिकाले दोस्रो ऐतिहासिक गाउँसभा...

जनकपुरधाम : जनकपुरधाममा करेन्ट लागेर घटनास्थलमै दुई जनाको...

जनकपुरधाम : राजपा निकट राष्ट्रिय विद्यार्थी संघ जनकपुरका नगर उप-सभापति...

सर्लाही : सर्लाही जिल्लामा आज बिहान भएको छुट्टछुट्टै सवारी...

गोपाल बराल ,बर्दिवास : ‘खाजा खाउँ...लाई, सनेस (कोसेली)...