Wed, 23 Jan 2019
ताजा समाचार
नापी कार्यालय बर्दिवास सञ्चालन नहुँदा सेवाग्राही मर्कामा || बर्दिवासस्थित बाँके जङ्गलमा सडक दुर्घटना हुँदा एकको मृत्यु || ड्रम पड्किएर मजदूरको मृत्यु || नीति निर्माणको संक्रमणमा स्थानीय तह : मेयर साह || गाउँ सभा सम्पन्न || जयनगर–सिरहा मार्ग आज ठप्प गरिने || चिकित्सा विधेयक जबरजस्ती ल्याए अवरोध : कोईराला || कम्युनिष्ट केन्द्र फोरममा समाहित || प्रहरीले बरामद गरेको चार किलो सुन राजस्वमा पुग्दा तामा || नेविसंघको जिल्ला अधिवेशनको विषयलाई लिएर कांग्रेस नेताबीच कुटाकुट || फरार वडाध्यक्षद्वारा आत्मसमर्पण || तान्जिनियाको पानी जहाजमा आगलागी, ११ जनाको मृत्यु, १४ को उद्धार || अस्ट्रेलिया एसियन कप फुटबलको क्वाटरफाइनलमा प्रवेश || वेवारीसे शिशु भेटियो || ‘समुदाय-प्रहरी साझेदारी’ कार्यक्रम अन्तर्गत कपडा वितरण || गोलबजारमा नेपाल रेडक्रस उपशाखा भवन शिलान्यास || उप–महानगरपालिका र खानेपानी ढल व्यवस्थापन विभाग विच वैठक सम्पन्न || डा केसीको माग पूरा || केन्द्रीय कारागारमा १३ कैदीबन्दीको मृत्यु || फ्रान्समा सरकार विरोधी आन्दोलन झन चर्कियो, राष्ट्रपतिको राजीनामा माग || एएफसी यूथ-२३ च्याम्पियनसिपः पहिलो खेलमा नेपालले ओमानसँग खेल्ने || स्वस्थानी व्रत सुरु, शालिनदीमा माधवनारायणको मेला || चितुवाको छालासहित युवक पक्राउ || तीन वर्षदेखि फरार मुर्ति चोर प्रहरीको नियन्त्रणमा || दुर्गम बस्तीको विद्यालय नमूना बन्दै || प्रधानमन्त्री ओली दोहामा || दाइजोकै कारण दुई वर्षिया छोरी र आमाको हत्या , सासु || नेपाल राष्ट्र बैंकद्वारा भारतीय नोटमा प्रतिबन्ध || मधेशी आयोगमा दत्त || लहानमा भव्य साँस्कृति कार्यक्रम हुने || श्रीमतीको हत्या गरी आत्महत्या || १२ दिनदेखि अनशनरत डा. केसीको स्वास्थ्य ‘उच्च जोखिम’मा || आगलगीबाट अठार लाख क्षति || तराईका प्रसिद्ध धनुषाधाम मकर मेला शुरु || सीके राउतका चार कार्यकर्ता पक्राउ || चौतर्फी विरोधका विच वरियारपट्टी गाउँपालिकामा दोस्रो गाउँसभा सम्पन || करेन्ट लाग्दा घटनास्थलमै दुईको मृत्यु || बलिदानी दिवसकै दिन राजपा निकट राष्ट्रिय विद्यार्थी संघ जनकपुरका नगर || सवारी दुर्घटनामा चारको मृत्यु, तीन घाइते || मिथिलामा लाईको प्रयोग ||
के असार १४ गते चुनाव होला ?

जेठ १९, २०७४


यदुवंशी राय



बीस वर्ष पछि मुलुकमा स्थानीय निकायको चुनाव राजधानी सहित ३४ जिल्लामा सम्पन्न भएकोछ ।अझै ४१ जिल्लामा चुनाव हुन बाँकी छ । चुनावका लागि असार १४ गते तिथि फेरी निर्धारण गरिएकोछ । दोस्रो चरणमा हुने चुनाव २ पटक सारिएकोछ ।

चुनावको तिथि सारिएसँगै दोस्रो चरणको चुनाव हुनेमा आशंका सर्वत्र बढेकोछ ।असार १४ गते चुनाव नहुनेमा दुई वटा प्रमुख कारणहरु देखिएकाछन ।

पहिलो कारण त तराईका जिल्लाहरुमा थप गरिएको स्थानीय निकायको संख्या रहेकोछ । सर्वोच्च अदालतले थपिएको संख्यालाई कार्यान्वयन नगर्न आदेश जारी गरेकोछ ।त्यो आदेश निष्धकृय नगरिए सम्म थपिएको अधारमा चुनाव हुन सक्दैन ।

संख्या थपिएको अधारमा चुनाव हुन नसके तराईका राष्ट्रिय जनता पार्टी नेपाल(राजपा)ले सहभागिता जनाउँदैन ।राजपाको सहभागिता बिना चुनाव हुन सक्दैन । सरकारले सर्वोच्च अदालतको आदेशलाई निष्कृय बनाउने काम गरेपनि थपिएको संख्याको अधारमा असार १४ गते चुनाव गराउन निर्वाचन आयोग नै समर्थ हुने छैन ।

निर्वाचन आयोगले संख्या थपिएका जिल्लाहरुमा चुनावका लागि मतदाता परिचय पत्र र मतदाता नामावली फेरी छाप्नुपर्ने हुन्छ । 
मतदाता नामावली फेरी छाप्न चुनाव आयोगलाई समस्या पर्ने देखिन्छ । तराईका जिल्लाहरुमा नभएपनि पहाडका बाँकी २३ जिल्लाहरुमा चुनाव भने गराउन सकिन्छ । वर्षा नभए ती जिल्लाहरुमा बिबाद नरहेकोले चुनाव हुन सक्छ ।

तर वर्षाको समयमै चुनाव तोकिएकोले भारि वर्षा हुँदा चुनाव हुन ती जिल्लाहरुमा चुनाव गर्न सहज छैन । असारको मध्यमा वर्षा हुने संभावना बलियो छ ।

अर्को तर्पm देसको प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवा हुने छन ।देउवा यस अघि तीन पटक प्रधानमन्त्री भइसकेकाछन ।तर उनी हरेक पटक असफल रहे ।

देउवा प्रधानमन्त्री भएको बेला पहिलेपनि चुनाव हुन सकेन । उनले चुनाव गराउन नसकेपछि  तत्कालिन राजाले उनलाई अक्षम घोषणा गरेका थिए ।

उनी फेरी प्रधानमन्त्री हुन लागेकाछन ।राजनीतिक र प्राकृतिक कारणले स्थिति चुनावका लागि अनुकुल छैन ।चुनाव फेरी हुनेमा धेरैको आशंका छ ।देउवा चुनाव  गराउन सक्नेमा विश्वास गर्ने आधारहरु धेरै छैन । सरकारको परिवर्तनसँगै चुनावमा ग्रहण लाग्न थालेकोछ ।

चुनावका लागि वातावरण बनाउन स्थानीय निकायहरुको संख्या थपिनै पर्नेछ ।थपिएको संख्यालाई कार्यान्वयन गराउनु त अनिवार्य नै छ ।देउवाका लागि त्योपनि ठूलो चुनौती छ ।
चुनावमा सहभागिताका लागि निर्वाचन आयोगले राजपालाई दलको मान्यता दिएर चुनाव चिन्ह प्रदान गर्नुपर्छ ।तर त्योपनि कम चुनौतीपुर्ण छैन ।

चुनाव आयोगले त्यसो गरे उसले मतपत्र फेरी छपाउनुपर्ने हुन्छ ।अहिले भएको मतपत्र काम लाग्दैन । निर्वाचन आयोगलाई अनुकुल बनाएर दलहरुको दर्ता र  चुनाव चिन्ह प्रदान गर्ने प्रकृयामा जाँदा हालकै समय भित्र मतपत्र र  मतदाता नामावली, परिचय पत्र  छपाउने लगायतका कामहरु गर्न कतिको अनुकुलता हुन्छ ?त्यो हेर्नुपर्नेछ ।

 चुनावको बिरोधी राजपापनि होइन ।उसले पनि चुनावमा सहभागि हुन चाहेकै छन ।
तर सहभागि हुने वातावरण बनाउन राजपाले माँग गरेको छ ।त्यो वातावरण बनाउनु भनेकै तराईका जिल्लाहरुमा स्थानीय निकायहरुको संख्या थप गर्नु, दल दर्ता र चुनाव चिन्ह प्रदान गर्नु हो । यति भएपछि राजपालाई चुनावमा जाने बाटो खुल्नेछ ।

राजपाको माँग अस्वभाविक  होइन । सत्तारुढ दलहरुले पटक पटक यसका लागि आश्वासनपनि दिएकाछन । तर कार्यान्वयन हुन सकेको छैन ।

राजपाको माँग सम्बोधन गर्नुपर्नेमा अन्य दलहरुले समेत जोडदिदै आएकाछन । सरकारले पनि औपचारिकता निर्वाह गर्न प्रयासपनि गरेको छ । तर त्यो सार्थक हुन सकेको छैन ।

राजनीतिक दलहरुबीच सहमति नभए सम्म राजपाको माँग सम्बोधन हुन सक्दैन । विपक्षी दल नेकपा एमालेलाई विश्वासमा  लिन देउवाका लागि प्रचण्डको भन्दा कठिन छ ।

तराईका जिल्लाहरुमा चुनाव हुन नसके भएका चुनावहरुको बैद्यतामाथि समेत प्रश्न खडा हुन सक्छ । अहिलेको स्थिति हेर्दा चुनाव गराउने निकायपनि चुनाव हुनेमा सशंकित देखिन्छ ।

हुनत चुनाव असार १४ मा नै जबरजस्ती गर्नु भन्दा सहमतिमा असोज, कात्तिकमा गर्नु बढी उपयुक्त हुन सक्छ ।चुनावमा अत्यधिक मतदाताको सहभागिता हुनुपर्छ ।सबै दलहरु र मतदाताहरुको सहभागिता भएको चुनाव लोकतन्त्रलाई संस्थागत गर्न प्रभावकारी हुन्छ ।

प्रचण्डले पहिलो चरणको चुनाव गराएर असफलताको कलंकबाट जोगिएकाछन ।सत्तासिन हुने बखत चुनाव गराउन उनले गरेको प्रतिबद्धता पुरा गरेकाछन । तर उनले सत्ता हस्तांतरण गर्न लागेका नेता दोस्रो चरणको चुनाव गराउन सफलता पाउनेमा थोरैको विश्वास छ ।

काँग्रेस सभापति देउवा प्रधानमन्त्री बन्नकै लागि पहिलो चरणमा अपवित्र सम्झौतागरि पार्टीलाई डुबाएको आरोपबाट मुक्त हुन सकेका छैनन । चुनावमा उनले भरतपुर महानगरपालिकामा गरेको सम्झौताकै कारण काठमाण्डु र पोखरामा उम्मेदवारहरु नराम्ररी पराजित भएकाछन । देउवाले आफनो स्वार्थका लागि पार्टीलाई बलि चढाएको आरोपको जवाफ दिन सकेको छैन ।

प्रधानन्यायधिश सुशिला कार्कीमाथिको महाअभियोग, प्रहरी महानिरीक्षक नियुक्तीमा गरिएको नाँगो नाच, सरकारको वरियतामा पार्टीलाई गरिएको अपमानहरु  देउवा स्वार्थको केहि उदाहरणहरु मात्र हुन । देसमा लोकतन्त्रलाई ध्वस्त बनाएर प्रतिगमनलाई निम्त्याउने देउवा बाहेक अन्य कोही थिएन ।तीन पटक प्रधानमन्त्री बनेका देउवाले गरेका कामहरु मध्ये देशहितमा एउटै छैन ।

पहिलो पटक प्रधानमन्त्री हुँदा पजेरो संस्कृति ल्याएका देउवाले दोस्रो पटक लोकतन्त्रलाई नै दरबारमा बुझाएर अक्षम साबित भए ।तेस्रो पटकपनि उनी सरकारलाई निरन्तरता दिन सकेन ।बहुमत सिद्ध गर्न नसकेर उनी असफल भएका हुन ।

काँग्रेसको सभापति बनेका देउवासित प्रधानमन्त्रीको कुनै भिजन छैन ।उनी प्रधानमन्त्री बनेपछि के गर्ने ?उनको विशेष कुनै योजना सार्वजनिक भएको छैन । काम चलाउ सरकारले ल्याएको बजेटमा उनको सहमति छ ।नीति तथा कार्यक्रमपनि काम चलाउ सरकारकै निरन्तरता पाउनेछ ।

स्थानीय निकायको सम्पन्न चुनावमा तीन महानगर पालिका काँग्रेसको बिरोधमा छ । अधिकांश जिल्ला समन्वय समितिमा एमालेको कब्जा हुने देखिन्छ ।

देउवाले दोस्रो चरणको चुनावमा पनि चम्तकार गर्ने संभावना टाढा सम्म देखिदैन । उनी प्रम बनेपछि पार्टीमा झन बिबाद चर्किने संभावना छ । दोस्रा ेचरणको चुनावमा देउवाकै कारणपनि समस्या बढनेछ ।
प्रचण्डले नै दोस्रो चरणको चुनाव गराएको भए हुने विश्वास मतदाताहरुमा थियो ।तर हरेक पटक असफल सावित भएका देउवालाई प्रम बनाएर चुनावको जिम्मेबारी दिनु भनेको चुनाव गराउनलाई होइन ।

तराईको समस्या समाधानमा  देउवा सकारात्मक कुरा गरेपनि उदार छैन ।संबिधान जारी गर्ने बेला उनी थोरै उदारदता देखाएको भए तराईको समस्या त्यती बेलै समाधान हुन सक्थ्यो ।

तर उनले कैलालीका लागि एमाले नेतासित गरेको साँठगाँठको कारण मधेशीको माँग सम्बोधन हुन सकेन ।हुनत देसमा अहिले सम्म भएका प्रधानमन्त्रीहरुले बालुवाटार र सिहदरबारको भित्तामा फोटो झुण्डयाउने बाहेक केहि गर्न सकेका छैनन ।

जिउँदा पूर्ब प्रधानमन्त्रीहरु मध्येपनि सबै भन्दा असफलहरुको सूचीमा देउवा, झलनाथ खनाल, बाबुराम भटटराई, माधवकुमार नेपाल, केपी ओली र प्रचण्डको सूची बन्न सक्छ ।लोकेन्द्र बहादुर चन्दको चर्चा गरिरहनु आवश्यक नै छैन ।

देउवाका लागि यो कार्यकाल अत्यन्त चुनौतीपूर्ण छ ।उनका लागि सक्षम सावित गर्ने अवसरपनि हो ।दोस्रो चरणको चुनाव गराउन सके उनी सफलको सूचीमा समावेश हुन सक्छ ।तर दोस्रो चरणको स्थानीय निकायको चुनाव गराउन नसके उनले प्रादेशिक र संसदीय चुनाव गराउन झन सक्दैन ।

नेतृत्व क्षमतामाथि नै पटक पटक प्रश्न उठेकाले यस पटक उनले आफना विषयमा आम नेपालीमा बनेको धारणालाई हटाउन सक्नुपनि सफलता हुनेछ । उनी पदका लागि जस्तोसुकै अपवित्र गठबन्धन र सम्झौता गर्न सक्छ भने मान्यता स्थापित भइसकेकोछ ।स्थानीय निकायको चुनावमा पनि त्यो देखिएकै छ ।

उनीसित भएको टीमपनि उनलाई उदारतापूर्बक कार्य गर्ने वातावरण बनाउने देखिदैन ।दुरदृष्टि नभएका मधेशप्रति अनुदार देउवाको नेतृत्वमा हुने चुनावमा काँग्रेस अद्योगतितिर जानेछ ।
काँग्रेसका नेता,कार्यकर्ताहरु उनको कार्यशैलीबाट सन्तुष्ट देखिदैन ।सभापति बनाउन उनलाई सघाउनेहरुपनि अहिले असन्तुष्ट देखिएका छन ।

सहमति अनुसार प्रचण्डले देउवालाई सत्ता हस्तांतरण गर्ने प्रकृयालाई अगाडी बढाईसकेकाछन ।केहि दिन भित्रै देउवा सत्तारोहण गर्नेछन ।

उनले अन्य कामहरुको भन्दा पनि दोस्रो चरणको स्थानीय निकायको चुनाव,  संसदीय र प्रादेशिक चुनाव माघ मसान्त भित्र गराउनुपर्ने छ ।समयमै सबै चुनाव गराउन सके उनी सफल हुनेछन ।तर चुनाव गराउन नसके उनले फेरी देसलाई नै संक्रमणकालमा धकेल्नेछन ।

प्रतिगमनका लागि तयारी अवस्थामा रहेका तत्वहरुलाई मलजल गर्ने काम देउवाको कार्यकालमा हुन सक्ने संभावना बढी छ ।चुनावका लागि चाहिने अन्य दलहरुको सहयोग जुटाउन देउवालाई कठिन छ ।हुनत उनले राप्रपा, फोरम लोकतान्त्रिकको समर्थन सरकार बनाउँदै प्राप्त गर्नेछन ।तर प्रमुख प्रतिपक्षी एमाले देउवा बिरुद्ध अक्रामक भूमिका निर्वाह गर्ने देखिन्छ ।

देउवाले केहि धैर्य गरेर दोस्रो चरणको चुनाव सम्पन्न गर्न प्रचण्डलाई नै समय दिनुपथ्र्यो ।संबिधान संशोधनका लागि उनले बाहिरबाट भूमिका निर्वाह गर्नुपथ्र्यो ।
तर उनले कुर्सीका लागि देखाएको व्यग्रता उनका लागि प्रत्युतपादक हुन सक्ने संभावनालाई अस्विकार गर्न सकिदैन ।

बर्दिवास : महोत्तरीस्थित उत्तरी क्षेत्रका बासिन्दा सरकारी कार्यालयबाट...

गौशाला : पूर्वपश्चिम राजमार्गअन्तर्गत महोत्तरीको बर्दिवासस्थित बाँके जङ्गलमा रुई...

उर्लाबारी : मोरङ बेलबारी नगरपालिका– ११ मा आज बिहान ग्यास...

जनकपुरधाम । जनकपुरधाम उप–महानगरपालिका र खानेपानी ढल व्यवस्थापन विभाग विच...

लालबाबु बानिया ,पोखरिया । कालिका माई गाउँपालिकाका चौथो गाउँसभा सोमवार...

जयनगर, (मधुवनी) । भारत नेपालको अन्तराष्ट्रिय सीमामा मधुवनी जिल्लाका उखु...

जनकपुरधाम । चिकित्सा विधेयक सदनमा जबरजस्ती ल्याए त्यसको अवरोध गर्ने...

काठमाण्डु । महाधिवेशनको संघारमा रहेको सङ्घीय समाजवादी फोरम नेपालले सोमवार...

काठमडौं । १९ पुसमा प्रहरीले धादिङको गजुरीबाट चार किलो...

ओखलढुंगा । नेविसंघको जिल्ला अधिवेशनको विषयलाई लिएर कांग्रेसका नेताबीच कुटाकुट...

दमौली । जबर्जस्ती करणी मुद्दामा फरार रहेका तनहुँको शुक्लागन्डकी...

काठमाडौं । तान्जिनियाको झन्डा रहेका दुई वटा मालवाहक पानी जहाजमा...

काठमाडौं । साविक विजेता अस्ट्रेलियासँगै जापान र आयोजक युएई एसियन...

सिरहाको गोलबजारमा सोमबार विहान एक नवजात शिशु फेला परेको...

जनकपुरधाम : ‘समुदाय-प्रहरी साझेदारी’ कार्यक्रम अन्तर्गत जिल्ला प्रहरी कार्यालय...

सिरहा : नेपाल रेडक्रस उपशाखा गोलबजारको विधिवत रुपमा भवन शिलान्यास...

जनकपुरधाम । जनकपुरधाम उप–महानगरपालिका र खानेपानी ढल व्यवस्थापन विभाग...

काठमाडौँ : स्वास्थ्य राज्यमन्त्री सुरेन्द्र यादवले अनशनरत प्राध्यापक डा...

काठमाडौँ : नेपालकै सबैभन्दा ठूलो कारागारका रुपमा रहेको केन्द्रीय कारागारमा...

फ्रान्समा सरकार विरोधी आन्दोलन झन् चर्कंदै गएको छ ।...

काठमाडौं । एएफसी यूथ–२३ च्याम्पियनसिप फुटबलका लागि छनोट चरणको खेल...

पौष शुक्ल पूर्णिमादेखि माघ शुक्ल पूर्णिमासम्म गरिने स्वस्थानी व्रत आजदेखि...

सुर्खेत : कर्णाली प्रदेशको राजधानी वीरेन्द्रनगर सुर्खेतमा आइतबार ध्वाँसे चितुवाको...

डोल्पा : डोल्पामा एक थान बुद्धमूर्ति चोरी गरी फरार रहेका...

डडेल्धुरा : डडेल्धुराका दुर्गम बस्तीका सामुदायिक विद्यालय नमूना बन्दै...

भ्रमण टोली आजै स्वीट्जरल्याण्डको जुरिचतर्फ प्रस्थान गर्ने कार्यक्रम रहेको छ...

जनकपुर उपमहानगरपालिका ४ की दुई वर्षिया गौरी शर्मा र...

अब नेपाल राष्ट्र बैंकले सर्वसधारणलाई १ सय दरको भन्दा माथिको...

जनकपुरधाम । मधेशी आयोगको अध्यक्षमा धनुषाका डा विजय दत्तको...

सिरहाको लहानमा आउदो माघ २६ गते भव्य साँस्कृति...

कैलाली । कैलालीको जानकी गाउँपालिका–७ गोलौरीमा प्रेमलाल चौधरीले श्रीमतीको हत्या...

काठमाडौं । चिकित्सा शिक्षा सुधारको माग राखेर १२ दिनदेखि आमरण...

सर्लाही : घरमा बालेको घुरबाट आगलगी हुँदा बलरा नगरपालिका–८...

धनुषाधाम : जिल्लाको पूर्वी उत्तरी क्षेत्रस्थित धनुषाधाममा माघ...

राजविराज । सप्तरीबाट सीके राउत समर्थक चार जना कार्यकर्ता पक्राउ...

लहान । सिरहा जिल्लाको वरियारपट्टी गाउँपालिकाले दोस्रो ऐतिहासिक गाउँसभा...

जनकपुरधाम : जनकपुरधाममा करेन्ट लागेर घटनास्थलमै दुई जनाको...

जनकपुरधाम : राजपा निकट राष्ट्रिय विद्यार्थी संघ जनकपुरका नगर उप-सभापति...

सर्लाही : सर्लाही जिल्लामा आज बिहान भएको छुट्टछुट्टै सवारी...

गोपाल बराल ,बर्दिवास : ‘खाजा खाउँ...लाई, सनेस (कोसेली)...