Tue, 16 Oct 2018
ताजा समाचार
आज शुक्ल सप्तमीका दिन फूलपाती भित्रयाउँदै || आखिर नारीलाई राजदेवी मन्दिरमा निषेध किन ? || सुपथ मुल्यको पसलमा उपभोक्ताको भीड || शिक्षाविद् सम्मानित || वडा अध्यक्षले बाँडे चामल || लोप हुदै झिझिया || लडेर मजदूरको मृत्यु || ५ वर्ष भित्र जनकपुरको कायापलट गर्छुः नेता महतो || पिपल प्रमोटको १० औं साधारण सभा सम्पन्न || दशैंको अवसरमा शुभकामना आदानप्रदान || आसमानमा हरिश्चन्द्र || संघीयता सफल पार्न चुनौती || बलात्कारपछि बालिकाको हत्या, २ पक्राउ || प्रदेश प्रहरी विधेयक पारित || नेपाल प्रेस युनियन रौतहटको अध्यक्षमा पुरी,सचिमा मिश्र || चन्द्रनिगाहपुरमा आज लाईभ कन्सर्ट || प्रदेश २ को सुरक्षा सल्लाहकारमा कायस्थ || आज प्रदेश प्रहरी विधेयक पास हुने || खेलाडीको संरक्षण प्रदेश सरकारले गर्छः मुख्यमन्त्री राउत || दाहालका नजरमा यी हुन् सरकारका महत्वपूर्ण उपलब्धि, ‘ठन्डा दिमागले सोच्नोस्’ || पत्रकार हत्याको प्रमाण सुरक्षित, छानबिन गर्न साउदीको टोली इस्तानबुलमा || शिरीषले जिते ८औं ओपन वाटर स्वीमिङ च्याम्पियनसिप || दुई समुह बीच झडप हुँदा एकको मृत्यु || सातौ अन्तराष्ट्रिय बालिका दिवस मनाइयो || सरकारसित संवादका लागि मोर्चाको वार्ता टोली सार्वजनिक || जीतपुरमा सार्वजनिक पुस्ताकालय || आँखा शिविरमा सयभन्दा बढी मोतियाबिन्दू || गुणस्तरीय शिक्षा पहिलो प्राथमिकता || ५१ सदस्यीय दलित फोरम गठन || दशैतिहारलाई लक्षित गरी सुलभ मुल्यको पसल || शिक्षा समन्वय इकाइका प्रमुख घुस सहित पक्राउ || महिलाको मृत्यु || लाखौँ ठगेर दम्पती फरार || बम आक्रमणमा दोषी ठहर गर्दै १७ जनालाई मृत्युदण्ड || नेपाल र सिंगापुर भिड्दै, उपाधि जित्ने नेपालको लक्ष्य || संविधानको भावना बमोजिम प्रदेश प्रहरीः मुख्यमन्त्री राउत || २१ हजार अश्लील वेबसाइट बन्द || लडेर दुईको मृत्यु || ६३ औं प्रहरी दिवस जनकपुरधाममा मनाउदै , अमर प्रहरी प्रति || अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्प भारतमाथि प्रतिबन्ध लगाउने तयारीमा ||
राम–जानकी मार्ग र जनकपुरको भविष्य

जेठ २४, २०७४

 



 संस्कृतिको साथै जनकपुर मिथिला कलाको पनि केन्द्र हो तर आजभोलि बाहिर जति चर्चा छ, जनकपुरमा कलाको क्षेत्र धुमिल बनेको जस्तो देखिन्छ । 

वास्तवमा राम–जानकी राजमार्गको निर्माण सम्पन्न भएपछि भारतीय पर्यटकहरुको आगमन नयाँ रुपमा जब हुन थाल्छ, त्यसवेला जनकपुरको परिचय परम्परागत किसिमको होओस् नै तर धेरै नयाँपनहरुको साथमा यदि जनकपुरले अयोध्यालाई चिनाउन सक्छ भने केही वर्षमै नेपालको सबैभन्दा कम श्रमिक विश्व बजारमा पठाउने जिल्लाको रुपमा धनुषा नहोला भन्न सकिन्न । 
—    सञ्जय मित्र


नेपालमा राम–जानकी मार्गको उति धेरै चर्चा सुनिँदैन । तर राम–जानकी पथ वा मार्ग वा राजमार्गको चर्चा भारतमे भने धेरै छ । 

उत्तर प्रदेशका मुख्यमन्त्री आदित्यनाथ योगीले मुख्यमन्त्रीको हैसियतमा गरेको पहिलो अयोध्या यात्राको क्रममा भारत सरकारको लगानीमा राम जन्मभूमि र जानकी जन्मभूमिलाई जोड्न चार लेनको राजमार्गको निर्माणको प्रसंग उठाएका छन् ।

 अयोध्या र जनकपुरलाई जोड्न भारत सरकारको लगानीमा चार लेनको एउटा विशाल राजमार्गको निर्माण भइरहेको प्रसंगले नेपालीहरुमा पनि खुसी थपेको छ । यस राजमार्गको निर्माण सम्पन्न भएपछि दुई देशका हिन्दु समुदायबीच सम्बन्धको एउटा साँच्चै नयाँ मार्ग खुल्ने छ ।

यसले जनकपुर र अयोध्याको सांस्कृतिक सम्बन्धलाई अझ प्रगाढ बनाउनेमात्र होइन, दुई देशबीच जनस्तरमा यसको महत्वलाई थप बलियो बनाउने कुरामा अलिकति पनि शंका छैन ।
नेपाल र भारतबीच सांस्कृतिक सम्बन्ध  धरतीको इतिहासजतिकै पुरानो छ । 

सम्भवतः धरतीको जन्म भएदेखि नै वा संस्कृतिको कुरा आएदेखि नै दुवै देशबीच सम्बन्ध स्थापित भएको हो ।
 दुवै देशबीच सम्बन्धको अर्थ नबुझीकनै स्थापित भएको सम्बन्धले राजनैतिक सीमा नाघेकै छ । 
दुई देशबीचको राजनैतिक सम्बन्ध जस्तोसुकै भए पनि सांस्कृतिक सम्बन्ध भने इतिहासले जन्म लिनुअघिदेखि नै एकैनाशको रहिआएको छ ।

दुवै देशका जनतामा सांस्कृतिक दृष्टिकोणले कुनै भिन्नता छैन, कुनै फरक रहेको देखिँदैन । यी दुई सार्वभौम सत्तासम्पन्न अलग अलग देश हुन् तर दुई देशको सांस्कृतिक एकता अद्वितीय रहेको छ । 

आज पनि बेटीरोटीको सम्बन्ध रहेको यी दुई देशमा राम र सीताको वैवाहिक सम्बन्धलाई लिएर दुवैतिर गर्व गर्ने प्रवृत्ति छ ।
सीता नेपालकी चेली हुन् । जनकपुरकी छोरी हुन् । तत्कालीन राजा जनककी पुत्री हुन् । यसै गरी अयोध्याका तत्कालीन राजा दशरथका छोरा राम हुन् । 

हिन्दुहरुले मर्यादा पुरुषोत्तम मानी पूजा गर्ने राम र आदर्श नारी भनेर पूजा गर्ने सीताबीच तत्कालीन चलनअनुसार विवाह सम्पन्न भएको थियो । 

दुवैको विवाह सम्पन्न भएको दिन अहिले पनि जनकपुरले उत्सव मनाउँछ । रामको जन्म भएको दिन पनि जनकपुरले उत्सव मनाउँछ भने सीता जयन्ती पनि भव्यतापूर्वक मनाउँछ । 

अयोध्यामा पनि राम जन्म दिवस र सीता जयन्ती भव्यतापूर्व मनाइन्छन् । तर एउटा साह्रै सुन्दर सांस्कृतिक सम्बन्ध दुवैको विवाह भएको दिनको हो । 

आजसम्म यस दिन अयोध्याबाट जन्ती जनकपुर आउँछ । यसले राम जानकी विवाहको पौराणिकतलाई सम्झना गराउँछ । दुवैतिरका साधुहरुबीच जुन किसिमको सम्बन्ध छ, कुनै यान्त्रिक शब्दले वर्णनको सामथ्र्य राख्न सक्दैन ।

यथार्थमा राजनीतिक सीमाबाहेक दुई देशबीच कुनै सांस्कृतिक भिन्नता नरहेको वर्तमानमा अयोध्या र जनकपुरको तीर्थाटन अर्थात धार्मिक पर्यटनका लागि एउटा नयाँ आकाशको खोजी भएको छ । 

यस राम–जानकी मार्गले दुवै सहरमा पर्यटनको एउटा नयाँ रुटको व्यवस्थापन गर्ने कुरामा दुई मत छैन । यसको सम्बन्ध धार्मिक पर्यटनसित मात्रै होइन, सांस्कृतिक सम्बन्धमा थप नयाँपन आउने निश्चित छ । 
राम–जानकी राजमार्गको निर्माणले जनकपुरको भाग्य र भविष्य नयाँ किसिमले परिवर्तन हुने सम्भावना छ ।
 अहिले जुनरुपमा र जसरी जनकपुरको समृद्धि र सम्बन्ध नेपाल तथा भारतका विभिन्न सहरसित रहेको छ, राम–जानकी राजमार्गले पूर्णता प्राप्त गरेपछि बदलिने छ । 

यता नेपालमा काठमाडौँलाई तराईसित जोड्ने एक घन्टाको द्रुतमार्गले जनकपुरको यात्रालाई छोटो बनाउने छ भने अर्कोतिर भारतका विभिन्न सहरसित जनकपुरलाई जोड्ने छ । 

विश्वका हिन्दुहरुको मानसिकताको एकाकार मात्र जनकपुरसित जोडिने होइन कि जनकपुर चाहिँ सडकमार्गले धेरै मानिसको नजिक हुने छ । 

अहिले हजारौँको संख्यामा जनकपुर पुग्ने पर्यटकहरु राम–जानकी मार्ग र द्रुतमार्गको निर्माणपछि लाखौँको संख्यामा पुग्न थाल्ने छन् । यो कुनै निराधार कल्पना होइन, सार्थक हुने किसिमको सपना रहेको छ ।
विशाल भारतसित सडकमार्गको सिधा सम्बन्ध र सञ्जालमा जनकपुर गाँसिएपछि जनकपुरको मात्र नभएर सिँगो धनुषा जिल्लाको भाग्यमा परिवर्तन ल्याउने छ । 

यो यसकारण पनि महत्वपूर्ण छ कि नेपालको तथ्यांक हेर्दा सबैभन्दा बढी धनुषा जिल्लाबाटै बाहिरिने छन् । देशको पचहत्तर जिल्लामध्ये कामदारको रुपमा विदेशमा रोजगारीमा जाने सबैभन्दा बढी धनुषाको रहेको छ । 
राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगको क्षेत्रीय कार्यालय जनकपुरका अधिकृत इन्द्रजीत सहनीले उपलब्ध गराएको तथ्यांक अनुसार देशबाट सबैभन्दा बढी नेपाली नागरिक विदेसिएको वर्ष २०७०।७१ हो । यस वर्ष पाँच लाख सत्ताइस हजार आठ सय चौधजना नेपाली विदेसिएका छन् । 

धनुषा जिल्लाको तथ्यांक हेर्दा २०७१।७२ सम्म एक लाख आठ हजार नौ सय अडसठी जना विदेशमा कामको खोजीमा गएका छन् ।

कुनै एक जिल्लाबाट विदेशमा कामको खोजीमा गएको सबैभन्दा धेरै यही अर्थात धनुषाकै भएको तथ्यांकमा देखिएको मानव अधिकार आयोग जनकपुरका अधिकृत सहनीको भनाइ छ । 
यहाँ यो प्रसंग किन कोट्याउन खोजिएको हो भने मधेसको जिल्ला भएर पनि धनुषा सबैभन्दा बढी वैदेशिक रोजगारमा जानुको पछाडिको मुख्य कारण यहाँको बेरोजगारी नै हुनुपर्छ ।

 वैदेशिक रोजगारीमा सबैभन्दा बढी पठाइरहेको धनुषा जिल्लाको नामकरण जुन ठाउँको आधारमा भएको मानिन्छ, त्यो पनि विशाल सम्भावना भएको पर्यटकीय ठाउँ हो । 

जिल्लामा धनुषा किन भयो भनेर जनकपुर आउने जो कोहीले पनि धनुषाको भ्रमण नगरी छोड्दैन । यसले पर्यटकको कम्तीमा एक दिनको बसाइँ अवधिलाई लम्ब्याउँछ ।

वैदेशिक रोजगारीमा नेपालको सबैभन्दा बढी श्रमिक निर्यात गर्ने धनुषा जिल्लालाई एकसाथ तीनवटा सम्भावना प्राप्त भइरहेको छ । 

प्रदेश नम्बर दुईको राजधानी पनि जनकपुरको सपना हो । अहिलेसम्मको अवस्थालाई हेर्दा करिब निश्चितजस्तै छ ।

जनकपुरलाई राजधानी बनाइनु, राम–जानकी राजमार्गले जनकपुरलाई अयोध्यासित जोड्नु र द्रुतमार्गको निर्माणले प्रदेश नम्बर दुईको सबैभन्दा ठूलो धार्मिक तथा पर्यटकीय केन्द्र जनकपुर नजिकिनुले जनकपुरको भविष्यलाई नयाँ रेखाले कोर्ने सम्भावनालाई बढाएको छ । 

अबको एक दशकमा जनकपुर अहिलेकोजस्तो नरहने निश्चित नै छ । यस सम्भावनाको अनुकूल जनकपुरले आफूलाई बनाउँदै वर्तमान कल्पनाभन्दा अझ एक कदम अगाडि बढ्नु आवश्यक छ किनभने जनकपुरको मुख्य समस्या भनेको फोहोर र लामखुटे हो ।

 मधेस आन्दोलनपछि जनकपुरमा फोहोर बढेको मानिँदैछ । दुनियाँ विकासतिर लम्किँदै गर्दा जनकपुरमा भने मधेस आन्दोलनपछि खासै आकर्षण थपिएको छैन ।

अहिले आएर भारतसितको सडक छ लेनले जोडिँदैछ । जनकपुरको सफाइ तथा लामखुटे नियन्त्रणमा तत्काल ध्यान पुग्नु जरुरी छ । 
जनकपुर धार्मिक केन्द्रमात्र नभएर सांस्कृतिक वर्तमान पनि हो । भारतमा अहिले स्वच्छ भारत अभियान चलिरहेको छ । जनकपुरमा स्वच्छता आवश्यक छ ।

 धार्मिक दृष्टिले यहाँका पोखरीहरु निकै महत्वपूर्ण छन्, पोखरीहरु स्नान गर्न सक्ने बन्न सकून् स्वच्छ भएर । यहाँका बाटा र नालाहरु सफा बनून् ।

 सडक किनार भएर हिँड्ने बटुवालाई नाला नगन्हाओस् । सडक किनारमा हरिया रुखहरु रोपियून् जसले सुन्दरता दिनुका साथै यहाँको वातावरणलाई राम्रो बनाओस् ।

यसले पर्यटनलाई सहयोग पुग्छ । पर्यटनलाई सहयोग पुग्नुको अर्थ हो जनकपुरको समृद्धि हुनु ।
 जनकपुरको समृद्धि नचाहने कोही हुन सक्दैन । मिथिला कलाले विश्वको ध्यानाकृष्ट गरेको छ तर कला संग्रहालय बन्न सकेको छैन ।

 संस्कृतिको साथै जनकपुर मिथिला कलाको पनि केन्द्र हो तर आजभोलि बाहिर जति चर्चा छ, जनकपुरमा कलाको क्षेत्र धुमिल बनेको जस्तो देखिन्छ । 

वास्तवमा राम–जानकी राजमार्गको निर्माण सम्पन्न भएपछि भारतीय पर्यटकहरुको आगमन नयाँ रुपमा जब हुन थाल्छ, त्यसवेला जनकपुरको परिचय परम्परागत किसिमको होओस् नै तर धेरै नयाँपनहरुको साथमा यदि जनकपुरले अयोध्यालाई चिनाउन सक्छ भने केही वर्षमै नेपालको सबैभन्दा कम श्रमिक विश्व बजारमा पठाउने जिल्लाको रुपमा धनुषा नहोला भन्न सकिन्न । 

जनकपुरधाम । प्रत्येक वर्ष...

जनकपुरधाम । हिन्दू धर्ममा नारीलाइ शक्ती स्वरुपको रुपमा पुजा गरिन्छ...

जीतपुर । बाराको जीतपुरस्थित सुपथ ...

गौशाला । महोत्तरी गौशाला ११ स्थित लोकहरि स्मृति...

गौर । प्राचीन कालदेखि नै महिलाहरुले खेलिदै आएको झिझिया...

लहान । सिरहाको नरहा गाउँपालिका–२ स्थित हिमालय सुगर मिलको...

जनकपुरधाम । पिपल प्रमोट सेन्टर जनकपुरको ...

जनकपुरधाम । हिन्दुहरुको महान चार्डपर्व ...

जनकपुरधाम । करिब दुुई दशकदेखि तराईका जिल्लाहरुमा समाज विकासको क्षेत्रमाा...

राजविराज । प्रदेश २ का भूमी व्यवस्था, कृषि तथा...

जनकपुरधाम । प्रदेश २ को प्रदेश सभाले शनिवार ...

चन्द्रपुर । नेपाल प्रेस युनियन रौतहटको अध्यक्षमा यादवराज पूरी निर्वा्चित...

चन्द्रपुर । रौतहटको चन्द्रनिगाहपुरमा लाईभ कन्सर्ट कार्यक्रम हुने भएको...

जनकपुरधाम ।प्रदेश सभा २ ले ...

जनकपुरधाम । मुख्यमन्त्री लालबाबु राउतले राज्यको उदासिनताको कारण खेलाडीहरु निरुत्साहित...

काठमाडौं । नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा)का अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले वर्तमान...

काठमाडौं । टर्कीका अधिकारीहरुले साउदी अरबका पत्रकार जमाल खसोगी हत्या...

पोखरा । ओलम्पियन शिरीष गुरुङले शुक्रबार पोखराको फेवातालमा सम्पन्न ८औं...

जनकपुरधाम ।सरकारसित वार्ताका लागि जनतान्त्रिक तराई मुक्ती मोर्चाले विहिवार वार्ता...

जीतपुर । युवाहरुमा बढ्दो पुस्ताकालयप्रति ...

गौर । संघीय समाजवादी फोरम नेपाल जिल्ला कार्य समिति...

जीतपुर । बाराको जीतपुरमा पहिलोपटक ...

भोजपुर । ट्याक्टरबाट खसेर टेम्केमैयङु गाउँपालिका–९ वलौटे भञ्ज्याङमा...

नवलपरासी । पूर्वी नवलपरासीको कावासोती नगरपालिका–८ का एक...

कायरो । इजिप्टको एउटा सैनिक अदालतले १७ जनालाई बम...

काठमाडौं । मलेसियामा जारी आईसीसी टि–२० विश्वकप छनोट अन्तर्गत...

जनकपुरधाम । मुख्यमन्त्री लालबाबु राउतले संविधानको भावना बमोजिम प्रदेश...

काठमाडौँ । सरकारले यौनजन्य अश्लील सामग्री राख्ने २१ हजारभन्दा...

जाजरकोट : बारेकोट गाउँपालिका–९ काप्तीका २७ वर्षीय लालबहादुर खड्काको...

जनकपुरधाम । ६३ औं प्रहरी दिवसका अबसरमा संघिय इकाई...

वासिंटन । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले भारतमाथि चाँडै नै...