ताजा समाचार
जनकपुरमा एक महिलाको रहस्यमय मृत्यु || ट्र्याक्टरको ठक्करले मोटरसाइकल चालकको मृत्यु, १५ जना घाइते || धनुषामा आगलागी हुँदा ७ लाख बढीको क्षति || रामकलेवासँगै साताव्यापी विवाहमहोत्सव सम्पन्न || चुनाव बिथोल्ने गोईतको धम्की || वाम गठबन्धनको कार्यालयमा विष्फोट, फोरमको गाडीमा बम || आजदेखि अन्तराष्ट्रिय मैथिली सम्मेलन सुरु || मधेशी दललाई समानुपातिक मत बढी आउने || विवाह भए लगत्तै जीप दुर्घटना, ‘नवजोडी’सहित ७ जनाको मृत्यु || मतदान केन्द्र नजिकै राखिएको बम निष्क्रिय गरियो || गाडीहरु आज राती १२ बजे अघि नै गन्तब्यमा पुग्नुपर्ने, भोली || कांग्रेस नेता निधिलाई ‘निमोनिया’ || लोकतन्त्रमा मात्र आर्थिक विकास हुन्छः उद्योगपति चौधरी || जर्जियाको एक होटेलमा आगलागी हुँदा ११ जनाको मृत्यु || सबै कर्मचारी चुनावमा खटिएपछि स्वास्थ्य सेवा प्रभावित || नवलपुरमा कांग्रेस उम्मेदवारको जीपलाई लक्षित गरी बम प्रहार || जर्वजस्ती करणी गरेको अभियोगमा बालक पक्राउ || लियोनल मेस्सीले जिते गोल्डेन-सू अवार्ड || यस्ता थिए, जनवादी गायक पाख्रिन || निधिलाई भेटेर भारतीय राजदूतले गरे स्वास्थ्य लाभको कामना || मोहत्सवमा दुई दर्जन पाकेटमार पक्राउ || निधी र महतो विकासभन्दा परिवारबादमा : नेता यादव || रामजानकी विवाह महोत्सव सम्पन्न || मतपत्र आज आउने || फोरम–राजपा प्यानलै विजयी || मधेश आन्दोलनका सहिद परिवारलाई ‘५० लाख’ || कर सप्ताह सम्पन्न, करको दायरा बढाउन सुझाव || धनकुटाका किसानलाई अझै छोएन निर्वाचनले || जिम्बावेमा नयाँ राष्ट्रपतिको शपथ आज, मुगावे पनि सहभागी हुने || दिनमा ३ कप कफी स्वास्थ्यको लागि फाइदाजनक : अध्ययन || धनकुटामा विस्फोट, पैदलयात्री घाइते || श्रीमतीको घाँटी रेटेर हत्या गरी फरार भएका पति पक्राउ || धादिङ र नवलपरासीमा बम फेला || मलेसियालाई नेपाली महिला क्रिकेट टोलीले दियो १०९ रनको लक्ष्य || एनसेलले आयोजना गर्‍यो ‘डिजिटल ज्याम’ || नयाँ रणनीतिका साथ सुरक्षा सर्तकता बढाउँदै प्रहरी || निःशुल्क भोजनको व्यवस्था || मटकोर सम्पन्न || वाम उम्मेदवार यादवको लोहनामा जोडदार स्वागत || मधेश विरोधीलाई ब्यालेटबाट जवाफ दिने अवसर : कार्की ||
राम–जानकी मार्ग र जनकपुरको भविष्य

जेठ २४, २०७४

 



 संस्कृतिको साथै जनकपुर मिथिला कलाको पनि केन्द्र हो तर आजभोलि बाहिर जति चर्चा छ, जनकपुरमा कलाको क्षेत्र धुमिल बनेको जस्तो देखिन्छ । 

वास्तवमा राम–जानकी राजमार्गको निर्माण सम्पन्न भएपछि भारतीय पर्यटकहरुको आगमन नयाँ रुपमा जब हुन थाल्छ, त्यसवेला जनकपुरको परिचय परम्परागत किसिमको होओस् नै तर धेरै नयाँपनहरुको साथमा यदि जनकपुरले अयोध्यालाई चिनाउन सक्छ भने केही वर्षमै नेपालको सबैभन्दा कम श्रमिक विश्व बजारमा पठाउने जिल्लाको रुपमा धनुषा नहोला भन्न सकिन्न । 
—    सञ्जय मित्र


नेपालमा राम–जानकी मार्गको उति धेरै चर्चा सुनिँदैन । तर राम–जानकी पथ वा मार्ग वा राजमार्गको चर्चा भारतमे भने धेरै छ । 

उत्तर प्रदेशका मुख्यमन्त्री आदित्यनाथ योगीले मुख्यमन्त्रीको हैसियतमा गरेको पहिलो अयोध्या यात्राको क्रममा भारत सरकारको लगानीमा राम जन्मभूमि र जानकी जन्मभूमिलाई जोड्न चार लेनको राजमार्गको निर्माणको प्रसंग उठाएका छन् ।

 अयोध्या र जनकपुरलाई जोड्न भारत सरकारको लगानीमा चार लेनको एउटा विशाल राजमार्गको निर्माण भइरहेको प्रसंगले नेपालीहरुमा पनि खुसी थपेको छ । यस राजमार्गको निर्माण सम्पन्न भएपछि दुई देशका हिन्दु समुदायबीच सम्बन्धको एउटा साँच्चै नयाँ मार्ग खुल्ने छ ।

यसले जनकपुर र अयोध्याको सांस्कृतिक सम्बन्धलाई अझ प्रगाढ बनाउनेमात्र होइन, दुई देशबीच जनस्तरमा यसको महत्वलाई थप बलियो बनाउने कुरामा अलिकति पनि शंका छैन ।
नेपाल र भारतबीच सांस्कृतिक सम्बन्ध  धरतीको इतिहासजतिकै पुरानो छ । 

सम्भवतः धरतीको जन्म भएदेखि नै वा संस्कृतिको कुरा आएदेखि नै दुवै देशबीच सम्बन्ध स्थापित भएको हो ।
 दुवै देशबीच सम्बन्धको अर्थ नबुझीकनै स्थापित भएको सम्बन्धले राजनैतिक सीमा नाघेकै छ । 
दुई देशबीचको राजनैतिक सम्बन्ध जस्तोसुकै भए पनि सांस्कृतिक सम्बन्ध भने इतिहासले जन्म लिनुअघिदेखि नै एकैनाशको रहिआएको छ ।

दुवै देशका जनतामा सांस्कृतिक दृष्टिकोणले कुनै भिन्नता छैन, कुनै फरक रहेको देखिँदैन । यी दुई सार्वभौम सत्तासम्पन्न अलग अलग देश हुन् तर दुई देशको सांस्कृतिक एकता अद्वितीय रहेको छ । 

आज पनि बेटीरोटीको सम्बन्ध रहेको यी दुई देशमा राम र सीताको वैवाहिक सम्बन्धलाई लिएर दुवैतिर गर्व गर्ने प्रवृत्ति छ ।
सीता नेपालकी चेली हुन् । जनकपुरकी छोरी हुन् । तत्कालीन राजा जनककी पुत्री हुन् । यसै गरी अयोध्याका तत्कालीन राजा दशरथका छोरा राम हुन् । 

हिन्दुहरुले मर्यादा पुरुषोत्तम मानी पूजा गर्ने राम र आदर्श नारी भनेर पूजा गर्ने सीताबीच तत्कालीन चलनअनुसार विवाह सम्पन्न भएको थियो । 

दुवैको विवाह सम्पन्न भएको दिन अहिले पनि जनकपुरले उत्सव मनाउँछ । रामको जन्म भएको दिन पनि जनकपुरले उत्सव मनाउँछ भने सीता जयन्ती पनि भव्यतापूर्वक मनाउँछ । 

अयोध्यामा पनि राम जन्म दिवस र सीता जयन्ती भव्यतापूर्व मनाइन्छन् । तर एउटा साह्रै सुन्दर सांस्कृतिक सम्बन्ध दुवैको विवाह भएको दिनको हो । 

आजसम्म यस दिन अयोध्याबाट जन्ती जनकपुर आउँछ । यसले राम जानकी विवाहको पौराणिकतलाई सम्झना गराउँछ । दुवैतिरका साधुहरुबीच जुन किसिमको सम्बन्ध छ, कुनै यान्त्रिक शब्दले वर्णनको सामथ्र्य राख्न सक्दैन ।

यथार्थमा राजनीतिक सीमाबाहेक दुई देशबीच कुनै सांस्कृतिक भिन्नता नरहेको वर्तमानमा अयोध्या र जनकपुरको तीर्थाटन अर्थात धार्मिक पर्यटनका लागि एउटा नयाँ आकाशको खोजी भएको छ । 

यस राम–जानकी मार्गले दुवै सहरमा पर्यटनको एउटा नयाँ रुटको व्यवस्थापन गर्ने कुरामा दुई मत छैन । यसको सम्बन्ध धार्मिक पर्यटनसित मात्रै होइन, सांस्कृतिक सम्बन्धमा थप नयाँपन आउने निश्चित छ । 
राम–जानकी राजमार्गको निर्माणले जनकपुरको भाग्य र भविष्य नयाँ किसिमले परिवर्तन हुने सम्भावना छ ।
 अहिले जुनरुपमा र जसरी जनकपुरको समृद्धि र सम्बन्ध नेपाल तथा भारतका विभिन्न सहरसित रहेको छ, राम–जानकी राजमार्गले पूर्णता प्राप्त गरेपछि बदलिने छ । 

यता नेपालमा काठमाडौँलाई तराईसित जोड्ने एक घन्टाको द्रुतमार्गले जनकपुरको यात्रालाई छोटो बनाउने छ भने अर्कोतिर भारतका विभिन्न सहरसित जनकपुरलाई जोड्ने छ । 

विश्वका हिन्दुहरुको मानसिकताको एकाकार मात्र जनकपुरसित जोडिने होइन कि जनकपुर चाहिँ सडकमार्गले धेरै मानिसको नजिक हुने छ । 

अहिले हजारौँको संख्यामा जनकपुर पुग्ने पर्यटकहरु राम–जानकी मार्ग र द्रुतमार्गको निर्माणपछि लाखौँको संख्यामा पुग्न थाल्ने छन् । यो कुनै निराधार कल्पना होइन, सार्थक हुने किसिमको सपना रहेको छ ।
विशाल भारतसित सडकमार्गको सिधा सम्बन्ध र सञ्जालमा जनकपुर गाँसिएपछि जनकपुरको मात्र नभएर सिँगो धनुषा जिल्लाको भाग्यमा परिवर्तन ल्याउने छ । 

यो यसकारण पनि महत्वपूर्ण छ कि नेपालको तथ्यांक हेर्दा सबैभन्दा बढी धनुषा जिल्लाबाटै बाहिरिने छन् । देशको पचहत्तर जिल्लामध्ये कामदारको रुपमा विदेशमा रोजगारीमा जाने सबैभन्दा बढी धनुषाको रहेको छ । 
राष्ट्रिय मानव अधिकार आयोगको क्षेत्रीय कार्यालय जनकपुरका अधिकृत इन्द्रजीत सहनीले उपलब्ध गराएको तथ्यांक अनुसार देशबाट सबैभन्दा बढी नेपाली नागरिक विदेसिएको वर्ष २०७०।७१ हो । यस वर्ष पाँच लाख सत्ताइस हजार आठ सय चौधजना नेपाली विदेसिएका छन् । 

धनुषा जिल्लाको तथ्यांक हेर्दा २०७१।७२ सम्म एक लाख आठ हजार नौ सय अडसठी जना विदेशमा कामको खोजीमा गएका छन् ।

कुनै एक जिल्लाबाट विदेशमा कामको खोजीमा गएको सबैभन्दा धेरै यही अर्थात धनुषाकै भएको तथ्यांकमा देखिएको मानव अधिकार आयोग जनकपुरका अधिकृत सहनीको भनाइ छ । 
यहाँ यो प्रसंग किन कोट्याउन खोजिएको हो भने मधेसको जिल्ला भएर पनि धनुषा सबैभन्दा बढी वैदेशिक रोजगारमा जानुको पछाडिको मुख्य कारण यहाँको बेरोजगारी नै हुनुपर्छ ।

 वैदेशिक रोजगारीमा सबैभन्दा बढी पठाइरहेको धनुषा जिल्लाको नामकरण जुन ठाउँको आधारमा भएको मानिन्छ, त्यो पनि विशाल सम्भावना भएको पर्यटकीय ठाउँ हो । 

जिल्लामा धनुषा किन भयो भनेर जनकपुर आउने जो कोहीले पनि धनुषाको भ्रमण नगरी छोड्दैन । यसले पर्यटकको कम्तीमा एक दिनको बसाइँ अवधिलाई लम्ब्याउँछ ।

वैदेशिक रोजगारीमा नेपालको सबैभन्दा बढी श्रमिक निर्यात गर्ने धनुषा जिल्लालाई एकसाथ तीनवटा सम्भावना प्राप्त भइरहेको छ । 

प्रदेश नम्बर दुईको राजधानी पनि जनकपुरको सपना हो । अहिलेसम्मको अवस्थालाई हेर्दा करिब निश्चितजस्तै छ ।

जनकपुरलाई राजधानी बनाइनु, राम–जानकी राजमार्गले जनकपुरलाई अयोध्यासित जोड्नु र द्रुतमार्गको निर्माणले प्रदेश नम्बर दुईको सबैभन्दा ठूलो धार्मिक तथा पर्यटकीय केन्द्र जनकपुर नजिकिनुले जनकपुरको भविष्यलाई नयाँ रेखाले कोर्ने सम्भावनालाई बढाएको छ । 

अबको एक दशकमा जनकपुर अहिलेकोजस्तो नरहने निश्चित नै छ । यस सम्भावनाको अनुकूल जनकपुरले आफूलाई बनाउँदै वर्तमान कल्पनाभन्दा अझ एक कदम अगाडि बढ्नु आवश्यक छ किनभने जनकपुरको मुख्य समस्या भनेको फोहोर र लामखुटे हो ।

 मधेस आन्दोलनपछि जनकपुरमा फोहोर बढेको मानिँदैछ । दुनियाँ विकासतिर लम्किँदै गर्दा जनकपुरमा भने मधेस आन्दोलनपछि खासै आकर्षण थपिएको छैन ।

अहिले आएर भारतसितको सडक छ लेनले जोडिँदैछ । जनकपुरको सफाइ तथा लामखुटे नियन्त्रणमा तत्काल ध्यान पुग्नु जरुरी छ । 
जनकपुर धार्मिक केन्द्रमात्र नभएर सांस्कृतिक वर्तमान पनि हो । भारतमा अहिले स्वच्छ भारत अभियान चलिरहेको छ । जनकपुरमा स्वच्छता आवश्यक छ ।

 धार्मिक दृष्टिले यहाँका पोखरीहरु निकै महत्वपूर्ण छन्, पोखरीहरु स्नान गर्न सक्ने बन्न सकून् स्वच्छ भएर । यहाँका बाटा र नालाहरु सफा बनून् ।

 सडक किनार भएर हिँड्ने बटुवालाई नाला नगन्हाओस् । सडक किनारमा हरिया रुखहरु रोपियून् जसले सुन्दरता दिनुका साथै यहाँको वातावरणलाई राम्रो बनाओस् ।

यसले पर्यटनलाई सहयोग पुग्छ । पर्यटनलाई सहयोग पुग्नुको अर्थ हो जनकपुरको समृद्धि हुनु ।
 जनकपुरको समृद्धि नचाहने कोही हुन सक्दैन । मिथिला कलाले विश्वको ध्यानाकृष्ट गरेको छ तर कला संग्रहालय बन्न सकेको छैन ।

 संस्कृतिको साथै जनकपुर मिथिला कलाको पनि केन्द्र हो तर आजभोलि बाहिर जति चर्चा छ, जनकपुरमा कलाको क्षेत्र धुमिल बनेको जस्तो देखिन्छ । 

वास्तवमा राम–जानकी राजमार्गको निर्माण सम्पन्न भएपछि भारतीय पर्यटकहरुको आगमन नयाँ रुपमा जब हुन थाल्छ, त्यसवेला जनकपुरको परिचय परम्परागत किसिमको होओस् नै तर धेरै नयाँपनहरुको साथमा यदि जनकपुरले अयोध्यालाई चिनाउन सक्छ भने केही वर्षमै नेपालको सबैभन्दा कम श्रमिक विश्व बजारमा पठाउने जिल्लाको रुपमा धनुषा नहोला भन्न सकिन्न । 

जनकपुरमा शनिबार बिहान एक महिलाको रहस्यमय अवस्थामा शव भेटिएको छ...

गौशाला : महोत्तरी जिल्लाको बलवा नगरपालिका–७ मा गएराति एक ट्र्याक्टरले...

धनुषा । धनुषामा शुक्रबार राति आगलागी हुँदा एउटा घर...

जनकपुरधाम । रामकलेवा कार्यक्रम गरी साताव्यापी...

जनकपुरधाम । स्वतन्त्र तराईमा बन्दूकको बलमा टिकेको अवैध नेपाली शासनलाई...

लहान । सिराहा जिल्लाको मिर्चैया नगर पालिकाको वडा नम्बर ५...

जनकपुरधाम । १९ औ अन्तराष्ट्रिय मैथिली सम्मेलन आज शनिवार जनकपुरमा...

जनकपुरधाम । प्रदेश नम्बर २ को ३२ प्रतिनिधि सभा र...

रुकुम । रुकुम पश्चिमको मुसिकोट नगरपालिका ६ मा शुक्रबार...

धादिङ । दक्षिणी धादिङको गजुरी गाउँपालिका वडा नं ५ स्थित...

काठमाडौं । आजराति १२ बजेअघि नै आफ्नो गन्तव्यमा पुग्न सरकारले...

काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका नेता विमलेन्द्र निधिमा निमोनिया देखिएको...

धनगढी । वरिष्ठ उद्योगपति विनोदकुमार चौधरीले लोकतन्त्रमा मात्र देशलाई आर्थिक...

काठमाडौं । जर्जियाको एक होटेलमा आगलागी हुँदा ११ जनाको...

बैतडी । बैतडीमा अधिकांश स्वास्थ्यकर्मी निर्वाचनमा खटिँदा स्वास्थ्य सेवा...

काठमाडौं । नवलपरासीको पूर्वी क्षेत्र नवलपुरका कांग्रेस उम्मेदवारलाई लक्षित गरी...

गाईघाट, उदयपुर : जर्वजस्ती करणी गरेको अभियोगमा प्रहरीले एक युवकलाई...

काठमाडौं । स्पेनिस ला लिगा क्लब बार्सिलोनाका स्टार स्ट्राइकर लियोनल...

नारायण ढुंगाना :चितवन, मंसिर ६ । ‘नेतालेमात्रै हुँदैन, विश्व बदल्ने...

काठमाडौं । राजधानीको ओम अस्पतालमा उपचार गराइरहनु भएका नेपाली कांग्रेस...

जनकपुरधाम । रामजानकी विवाह पञ्चमी महोत्सवको अवसरमा प्रहरीले जनकपुर बजारबाट...

जनकपुरधाम । धनुषा क्षेत्र नम्बर ३ मा वाम गठबन्धनबाट उम्मेदवार...

जनकपुरधाम । रामायणमा वर्णित त्रेता युगमा मार्र्ग शुक्ल पञ्चमीका दिन...

जनकपुरधाम । पहिलो चरणको मतदानको तयारी पुरा भए लगतै दोस्रो...

राजविराज । जिल्ला समन्वय समिति(जिसस) सप्तरीमा फोरम–राजपा गठबन्धनको पुरै प्यानल...

जलेश्वर ।राष्ट्रिय जनता पार्टी(राजपा)नेपालले मधेश आन्दोलनका सहिदहरुको परिवारलाई ५०–५० लाख...

काठमाडौं । छैटौं राष्ट्रिय कर सप्ताह बिहीबार सकिएको छ...

धनकुटा । प्रदेश र प्रतिनिधिसभा सदस्य पदका लागि मतदानको...

हरारे । जिम्बावेका पूर्व उपराष्ट्रपति एमर्सन मनाङ्गावालाई आज राष्ट्रपतिको...

काठमाडौं । गर्भवती महिलाबाहेक अन्य मानिसले दिनमा ३ कप कफी...

धनकुटा । अज्ञात समुहले आज बिहान धनकुटाको फुङसुवा खोलामा बम...

लहान । श्रीमतीको घाँटी रेटेर हत्या गरी फरार रहेका श्रीमानलाई...

काठमाडौं । धादिङ र नवलपरासीमा बम फेला परेको छ...

काठमाडौं । टि–२० महिला विश्वकप क्रिकेट छनोट प्रतियोगिताअन्तर्गको चौथो खेलमा...

काठमाडौं । एनसेलले आफ्नो सेवालाई थप प्रभावकारी बनाउन ‘डिजिटल...

जनकपुरधाम । आसन्न चुनावलाई लिएर धनुषा प्रहरीले नयाँ रणनिति तहत...

जनकपुरधाम । रामजानकी विवाहमहोत्सवको अवसर पारेर भगवती दीनानाथ ट्रष्ट जनकपुरले...

जनकपुरधाम । रामजानकी विवाहमहोत्सवको पूर्वसन्ध्यामा बुधवार मटकोर सम्पन्न भएको छ...

जनकपुरधाम । धनुषा क्षेत्र नम्बर–३ ...

जनकपुरधाम । संघिय समाजवादी फोरम नेपालका तर्फबाट धनुषा क्षेत्र नम्बर...