ताजा समाचार
जनकपुरमा एक महिलाको रहस्यमय मृत्यु || ट्र्याक्टरको ठक्करले मोटरसाइकल चालकको मृत्यु, १५ जना घाइते || धनुषामा आगलागी हुँदा ७ लाख बढीको क्षति || रामकलेवासँगै साताव्यापी विवाहमहोत्सव सम्पन्न || चुनाव बिथोल्ने गोईतको धम्की || वाम गठबन्धनको कार्यालयमा विष्फोट, फोरमको गाडीमा बम || आजदेखि अन्तराष्ट्रिय मैथिली सम्मेलन सुरु || मधेशी दललाई समानुपातिक मत बढी आउने || विवाह भए लगत्तै जीप दुर्घटना, ‘नवजोडी’सहित ७ जनाको मृत्यु || मतदान केन्द्र नजिकै राखिएको बम निष्क्रिय गरियो || गाडीहरु आज राती १२ बजे अघि नै गन्तब्यमा पुग्नुपर्ने, भोली || कांग्रेस नेता निधिलाई ‘निमोनिया’ || लोकतन्त्रमा मात्र आर्थिक विकास हुन्छः उद्योगपति चौधरी || जर्जियाको एक होटेलमा आगलागी हुँदा ११ जनाको मृत्यु || सबै कर्मचारी चुनावमा खटिएपछि स्वास्थ्य सेवा प्रभावित || नवलपुरमा कांग्रेस उम्मेदवारको जीपलाई लक्षित गरी बम प्रहार || जर्वजस्ती करणी गरेको अभियोगमा बालक पक्राउ || लियोनल मेस्सीले जिते गोल्डेन-सू अवार्ड || यस्ता थिए, जनवादी गायक पाख्रिन || निधिलाई भेटेर भारतीय राजदूतले गरे स्वास्थ्य लाभको कामना || मोहत्सवमा दुई दर्जन पाकेटमार पक्राउ || निधी र महतो विकासभन्दा परिवारबादमा : नेता यादव || रामजानकी विवाह महोत्सव सम्पन्न || मतपत्र आज आउने || फोरम–राजपा प्यानलै विजयी || मधेश आन्दोलनका सहिद परिवारलाई ‘५० लाख’ || कर सप्ताह सम्पन्न, करको दायरा बढाउन सुझाव || धनकुटाका किसानलाई अझै छोएन निर्वाचनले || जिम्बावेमा नयाँ राष्ट्रपतिको शपथ आज, मुगावे पनि सहभागी हुने || दिनमा ३ कप कफी स्वास्थ्यको लागि फाइदाजनक : अध्ययन || धनकुटामा विस्फोट, पैदलयात्री घाइते || श्रीमतीको घाँटी रेटेर हत्या गरी फरार भएका पति पक्राउ || धादिङ र नवलपरासीमा बम फेला || मलेसियालाई नेपाली महिला क्रिकेट टोलीले दियो १०९ रनको लक्ष्य || एनसेलले आयोजना गर्‍यो ‘डिजिटल ज्याम’ || नयाँ रणनीतिका साथ सुरक्षा सर्तकता बढाउँदै प्रहरी || निःशुल्क भोजनको व्यवस्था || मटकोर सम्पन्न || वाम उम्मेदवार यादवको लोहनामा जोडदार स्वागत || मधेश विरोधीलाई ब्यालेटबाट जवाफ दिने अवसर : कार्की ||
देउवाका सामु चुनौतीका चाङग

जेठ २६, २०७४


 –धर्मेन्द्र झा


प्रधानमन्त्रीमा निर्वाचित भएसँगै लामो समयदेखिको देउवाको चीरप्रतिक्षित (कम्तिमा १२ वर्ष अघिदेखिको) दमित मनोकांक्षाले आकार ग्रहण गरेको छ । सुदूरपश्चिमको पहाडी जिल्ला डडेलधुराको रुवा खोलाको एक सामान्य विद्यार्थी देउवाको कांग्रेसको सभापति र देशको चारपटकको प्रधानमन्त्री बन्नेसम्मको राजनीतिक यात्रा कम रोमाञ्चक छैन । यसअघि तीनपटक देशको प्रधानमन्त्रीको कार्यभार समालिसकेका देउवा विविध कारणले राजनीतिक—चर्चामा रहे । 


तात्कालीन सभापति सुशील कोइरालाको दैहिक अवसानको एक महिना नबित्दै सम्पन्न कांग्रेसको तेह्रौ महाधिवेशनबाट पार्टीको सर्वोच्च पद सभापतिमा निर्वाचित भएका शेरवहादुर देउवा त्यसपछिको करिव १५ महिनाको अन्तरालमा देशको ४०औं र गणतन्त्र नेपालको १० औं प्रधानमन्त्री बन्न पुगेका छन् ।

 पूर्वीय दर्शनले भाग्यवादमा विश्वास गर्छ र यस आधारमा हामीले भाग्यमा विश्वास गर्ने हो भने मान्नै पर्छ, शेरवहादुर देउवा नेपालका थोरै भाग्यमानी राजनीतिकर्मीको सूचीमा शीर्ष स्थानमा पर्दछन् ।

यसअघि २०५२ को भदौ २७ गते, २०५८ साउन ११ गते र २०६१ जेठ २० गते क्रमशः तीनपटक प्रधानमन्त्री बनेका देउवा यसपटक १२ वर्षपछि चौंथोपटक २०७४ जेठ २३ गते पुनः प्रधानमन्त्री  निर्वाचित भएका छन् । 
प्रधानमन्त्रीमा निर्वाचित भएसँगै लामो समयदेखिको देउवाको चीरप्रतिक्षित (कम्तिमा १२ वर्ष अघिदेखिको) दमित मनोकांक्षाले आकार ग्रहण गरेको छ ।

 सुदूरपश्चिमको पहाडी जिल्ला डडेलधुराको रुवा खोलाको एक सामान्य विद्यार्थी देउवाको कांग्रेसको सभापति र देशको चारपटकको प्रधानमन्त्री बन्नेसम्मको राजनीतिक यात्रा कम रोमाञ्चक छैन । यसअघि तीनपटक देशको प्रधानमन्त्रीको कार्यभार समालिसकेका देउवा विविध कारणले राजनीतिक—चर्चामा रहे । 

वैचारिक र सैद्धान्तिक आधारका लागिभन्दा पनि आक्रामक व्यक्तित्व, सत्ता—चातुर्य, सागठनिक चुस्तता तथा कार्यकर्ता संरक्षणका दृष्टिले प्रायः चर्चामा रहने देउवा चौंथोपटक प्रधानमन्त्रीमा निर्वाचित भएसँगै नेपाली कांग्रेसमात्र होइन देशको समग्र राजनीतिले नयाँ धारमा प्रवेश गरेको विश्वास गर्न सकिन्छ ।  

उनीसँग विगतमा संयुक्त सरकार सञ्चालनको अनुभव छ । संयोगले यसपटक पनि देउवा संयुक्त सरकार सञ्चालन गर्नुपर्ने बाधयात्मक अवस्थामा देशको कार्यकारी प्रमुख बन्न पुगेका छन् । 

संसदमा कुल सदस्य संख्यामध्ये ३ सय ८८ को प्रचण्ड बहुमत र निवर्तमान प्रधानमन्त्री प्रचण्डद्वारा पदमै रहँदा प्रधानमन्त्रीका लागि प्रस्तावित देउवाले विगतको सरकार सञ्चालनको अनुभवलाई यसपटक पनि प्रयोग गर्ने विश्वास अनपेक्षित होइन । 

विगतमा संयुक्त सरकारको बाध्यताका कारण पनि हुन सक्छ केही सकारात्मक र धेरै नकारात्मक सन्दर्भले चर्चित उनको कार्यकारी प्रमुखको कार्यकालभन्दा यसपटकको कार्यकाल फरक तर सफल हुने कामना गर्नु उचित हुन्छ । 

यसपटकको कार्यकाल विगतको उनको सबै कार्यकालको तुलनामा बढी कष्टकर, जटील र कठीन हुने कुरामा शंका छैन । तर सुन्दर कमल हिलोमै फुल्दछ । 

उनीसँग सुदूर भविष्यमा इतिहासलाई आफूलाई सम्झिनयोग्य बनाउन सुन्दर अवसर उपलब्ध छ । उनले यस अवसरको उपयोग गर्न सक्छन् । योसँगै अर्को पक्ष विचारणीय छ । 

संयुक्त सरकार सञ्चालनका सन्दर्भमा संसदीय पद्धतिमै केही विकृति भित्र्याएको भनी देउवाको आलोचना गर्ने गरिएको छ । यो आलोचना ठीक वा बेठीक आफ्नो ठाउँमा होला, तर यसपटकको सन्दर्भमा यो आलोचनालाई पृष्ठपोषण्का रुपमा स्वीकार गरी देउवाले भावी कार्यदिशा र नीति तय गर्नु वाञ्छनीय छ । 

यो आलोचना पूर्णतः असत्यमा आधारित छ भनेर अगाडी बढने प्रयत्न हुने हो भने यसले झन अप्ठ्यारो थप्ने निश्चित छ  ।

विगतमा माओवादीको टाउकोको मूल्य तोक्ने तात्कालीन सरकार प्रमुख देउवाको घाँटी अहिले त्यही माओवादीसँग जोडिन पुगेको छ ।  त्यसो त राजनीतिमा केही पनि असम्भव हुँदैन र कुनै पनि कुरा निषेधित हुँदैन, यो सत्य हो तर विगतका तीता विर्सन सहज हुँदैन यो पनि सत्य हो । 

राजनीतिक उचाइ प्राप्त गर्न प्रयत्नरत माओवादीसँग टाउको जोडेर सरकार सञ्चालनको बाध्यता रहेको अहिलेको अवस्थामा स्वयं कांग्रेसकै राजनीतिक उचाईलाई कायम राख्नु देउवाका लागि चुनौतीको विषय हुनेछ । एमालेजस्तो सशक्त प्रतिपक्षीलाई व्यवस्थापन गर्ने चुनौती छँदैछ ।  

देउवा अब प्रधानमनत्री हुन् । यस अर्थमा उनी पुरै देशका नेता हुन् । प्रतिस्पर्धाकालीन तुसहरुको उचित व्यवस्थापनका माध्यमबाट सबैलाई समायोजन गरी जनतालाई सुशासनको समान सहभागिताको अनुभव गराउने दायित्व अब देउवाको काँधमा छ । 

हिजोको दिनमा देउवाले एक गुटको नेतृत्व गरेको आरोप लागेको हो । तर अब सर्वोच्च नेतृत्वप्राप्तिपछि पनि स्वयं देउवा र हिजोका दिनमा उनलाई सघाउनेबाट पुरानै मनोविज्ञान प्रदर्शित हुने हो भने सिंगो कांग्रेस र सरकारको भविष्य पनि संकटमा पर्न सक्ने सम्भावनालाई नकार्न सकिँदैन । 

सांगठनिक चातुर्यताका दृष्टिले देउवाको छवी कांग्रेसभित्र चामात्कारिक नेताका रुपमा स्थापित भएको छ । उनको यो छवी भोलीका दिनमा पार्टीभित्र, बाहिर र सरकारका सन्दर्भमा कसरी प्रयुक्त हुनेछ, राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय रुपमा चासोको विषय बनेको छ । 

कांग्रेसको नेतृत्वमा नयाँ सरकारको गठनपछि, विपक्षी दलले हिजोका दिनमा कांग्रेसबारे विकसित गरेको दृष्टिकोण अर्थहीन बन्न पुगेको सन्दर्भमा, कांग्रेसको नयाँ दृष्टिकोणले निकै अर्थ राख्ने कुरालाई अस्वीकार गर्न मिल्दैन । 

प्रधानमन्त्रीका रुपमा देउवाका सामु केही मुद्दा महत्वपूर्ण रुपमा अस्तित्वमा छन् । वास्तवमा देउवा कार्यकालका यी यस्ता चुनौती हुन् जसको अवस्थितिले देशको सफलता र असफलताको मापन गर्नेछ ।
 आगमाी माघ ७ गतेसम्म सबै पक्षलाई सहमत गराई दोस्रो चरणको स्थानीय तहको निर्वाचन सम्पन्न गर्नुलगायत प्रादेशिक र संघीय संसदको निर्वाचनको चुनौती देउवाका सामु छ ।

 यस्तै अर्को महत्वपूर्ण चुनौती संविधानको कार्यान्वयनको हो । यस्तै मधेश मुद्दाको सम्बोधन उनका लागि अर्को चुनौतीको विषय बन्नेछ ।

मधेशलाई उनले हेर्ने र मधेशले उनलाई हेर्ने दुवैथरि दृष्टिकोण आरोपित छन् (विगतमा देउवा अखण्ड सुदूर पशिचमका पक्षधर थिए भन्ने बुझाई मधेशको छ) । 

यस्तोमा सबैलाई स्वीकार्य हुने गरी समस्याको समाधान पहिल्याउनु र हिजोजस्तै मधेशमा कांग्रेसको संगठन विस्तार गर्ने विषय नेतृत्वका लागि कम चुनौतीपूर्ण हुने छैन । यसैसँग जोडिएको छ, संविधान संशोधनको विषय ।

 राष्ट्रिय राजनीतिमा निकै महत्वपूर्ण तरंग स्थापित गरेको संविधान संशोधनको विषयले भावी दिनमा सरकारको आयु निर्देशित गर्ने कुरामा दुई मत हुन सक्दैन ।

मधेशका जनताको अधिकारसँग जोडिएको संविधान संशोधनको विषय आगामी निर्वाचन र संविधान कार्यान्वयनसँग पनि सम्बद्ध छ भन्दा अतिशयोक्ति हुँदैन ।

 यी विषयमा पनि देउवाले नेतृत्वका हैसियतले कांग्रेसको दृष्टिकोणसमेत विकसित गर्नुपर्नेछ । यसैगरी नेपालले ओबोरमा सम्झौता गरिसकेको पृष्ठभूमीमा दुई छिमेकीसँगको सम्बन्धलाई नयाँ ढंगले व्यवस्थापन गर्नु देउवाका लागि थप चुनौती बन्न सक्दछ ।   

देउवाका सामु उपस्थित सबैभन्दा ठूलो चुनौती हो संविधान कार्यान्वयनको । संविधान निर्माणका सन्दर्भमा हिजोका दिनमा देउवाको सहभागिता कांग्रेसका नेताका रुपमा मात्र थियो । तर अहिले भूमिका परिवर्तित भएको छ । 

कांग्रेसको नेतृत्वमा आएको संविधानको कार्यान्वयनको जिम्मेबारी अहिले पार्टी सभापति र सरकार प्रमुखका दृष्टिले देउवाको काँधमा थपिएको छ । हिजो पार्टी नेतृत्वको आलोचनामात्र गरे पनि शायद पुग्थ्यो तर अब देउवाले आलोचनाहरुको सम्बोधन गर्नुपर्नेछ । 

संविधानप्रति मधेशलगायत विभिन्न पक्षका असन्तुष्टि छन् । संविधान सर्वस्वीकार्य हुन सकेको छैन ।
यस्तोमा संविधानलाई सबैको दृष्टिमा स्वीकारयोग्य बनाई कार्यान्वयनमा लैजानु निश्चय पनि सहज छैन । 

तर आँटु गर्नु अपरिहार्य छ । आँट गरे नयाँ इतिहास रच्न सफल हुनेछन् देउवा । गिरिजाप्रसाद कोइरालाले देशमा शान्ति स्थापनाका सन्दर्भमा इतिहास रचे । सुशील कोइरालाले संविधान निर्माण सम्भव बनाएर इतिहास रचे ।

 देउवाका सामु संविधान कार्यान्वयन्को अवसर छ । उनी यस सन्दर्भमा इतिहास रच्न सक्छन् । 
तर यो कार्य उनी एक्लै र उनको हिजोको गुटबाटमात्र सम्भव हुने छैन भन्ने जानकारी उनलाई हुनुपर्छ । 
यसका लागि उनले सबै कांग्रेसजनलाई विश्वासमा लिई वास्तविक अर्थमा पार्टीलाई एक ढिक्का बनाउन सक्नुपर्छ, अनिमात्र उनको नेतृत्वको सरकार सफल हुने विश्वास गर्न सकिन्छ । 
 

जनकपुरमा शनिबार बिहान एक महिलाको रहस्यमय अवस्थामा शव भेटिएको छ...

गौशाला : महोत्तरी जिल्लाको बलवा नगरपालिका–७ मा गएराति एक ट्र्याक्टरले...

धनुषा । धनुषामा शुक्रबार राति आगलागी हुँदा एउटा घर...

जनकपुरधाम । रामकलेवा कार्यक्रम गरी साताव्यापी...

जनकपुरधाम । स्वतन्त्र तराईमा बन्दूकको बलमा टिकेको अवैध नेपाली शासनलाई...

लहान । सिराहा जिल्लाको मिर्चैया नगर पालिकाको वडा नम्बर ५...

जनकपुरधाम । १९ औ अन्तराष्ट्रिय मैथिली सम्मेलन आज शनिवार जनकपुरमा...

जनकपुरधाम । प्रदेश नम्बर २ को ३२ प्रतिनिधि सभा र...

रुकुम । रुकुम पश्चिमको मुसिकोट नगरपालिका ६ मा शुक्रबार...

धादिङ । दक्षिणी धादिङको गजुरी गाउँपालिका वडा नं ५ स्थित...

काठमाडौं । आजराति १२ बजेअघि नै आफ्नो गन्तव्यमा पुग्न सरकारले...

काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका नेता विमलेन्द्र निधिमा निमोनिया देखिएको...

धनगढी । वरिष्ठ उद्योगपति विनोदकुमार चौधरीले लोकतन्त्रमा मात्र देशलाई आर्थिक...

काठमाडौं । जर्जियाको एक होटेलमा आगलागी हुँदा ११ जनाको...

बैतडी । बैतडीमा अधिकांश स्वास्थ्यकर्मी निर्वाचनमा खटिँदा स्वास्थ्य सेवा...

काठमाडौं । नवलपरासीको पूर्वी क्षेत्र नवलपुरका कांग्रेस उम्मेदवारलाई लक्षित गरी...

गाईघाट, उदयपुर : जर्वजस्ती करणी गरेको अभियोगमा प्रहरीले एक युवकलाई...

काठमाडौं । स्पेनिस ला लिगा क्लब बार्सिलोनाका स्टार स्ट्राइकर लियोनल...

नारायण ढुंगाना :चितवन, मंसिर ६ । ‘नेतालेमात्रै हुँदैन, विश्व बदल्ने...

काठमाडौं । राजधानीको ओम अस्पतालमा उपचार गराइरहनु भएका नेपाली कांग्रेस...

जनकपुरधाम । रामजानकी विवाह पञ्चमी महोत्सवको अवसरमा प्रहरीले जनकपुर बजारबाट...

जनकपुरधाम । धनुषा क्षेत्र नम्बर ३ मा वाम गठबन्धनबाट उम्मेदवार...

जनकपुरधाम । रामायणमा वर्णित त्रेता युगमा मार्र्ग शुक्ल पञ्चमीका दिन...

जनकपुरधाम । पहिलो चरणको मतदानको तयारी पुरा भए लगतै दोस्रो...

राजविराज । जिल्ला समन्वय समिति(जिसस) सप्तरीमा फोरम–राजपा गठबन्धनको पुरै प्यानल...

जलेश्वर ।राष्ट्रिय जनता पार्टी(राजपा)नेपालले मधेश आन्दोलनका सहिदहरुको परिवारलाई ५०–५० लाख...

काठमाडौं । छैटौं राष्ट्रिय कर सप्ताह बिहीबार सकिएको छ...

धनकुटा । प्रदेश र प्रतिनिधिसभा सदस्य पदका लागि मतदानको...

हरारे । जिम्बावेका पूर्व उपराष्ट्रपति एमर्सन मनाङ्गावालाई आज राष्ट्रपतिको...

काठमाडौं । गर्भवती महिलाबाहेक अन्य मानिसले दिनमा ३ कप कफी...

धनकुटा । अज्ञात समुहले आज बिहान धनकुटाको फुङसुवा खोलामा बम...

लहान । श्रीमतीको घाँटी रेटेर हत्या गरी फरार रहेका श्रीमानलाई...

काठमाडौं । धादिङ र नवलपरासीमा बम फेला परेको छ...

काठमाडौं । टि–२० महिला विश्वकप क्रिकेट छनोट प्रतियोगिताअन्तर्गको चौथो खेलमा...

काठमाडौं । एनसेलले आफ्नो सेवालाई थप प्रभावकारी बनाउन ‘डिजिटल...

जनकपुरधाम । आसन्न चुनावलाई लिएर धनुषा प्रहरीले नयाँ रणनिति तहत...

जनकपुरधाम । रामजानकी विवाहमहोत्सवको अवसर पारेर भगवती दीनानाथ ट्रष्ट जनकपुरले...

जनकपुरधाम । रामजानकी विवाहमहोत्सवको पूर्वसन्ध्यामा बुधवार मटकोर सम्पन्न भएको छ...

जनकपुरधाम । धनुषा क्षेत्र नम्बर–३ ...

जनकपुरधाम । संघिय समाजवादी फोरम नेपालका तर्फबाट धनुषा क्षेत्र नम्बर...