Sun, 05 Aug 2018
ताजा समाचार
अफगानिस्तानमा आत्मघाती दुई हमला, ३५ को मृत्यु ७० घाइते || इन्डोनेसिया र चीनमा भूकम्प || एप्पलको बजार मूल्य १० खर्ब डलर पुग्यो || जिम्बाबेमा विपक्षीद्वारा मतपरिणाम बहिस्कार || दुई मन्त्रीलाई शपथः चार महिला || रु २१ अर्ब ८० करोड राजश्व संकलन || पहिलो पटक प्रस्तावित प्रधानन्यायाधीशको नाम अस्वीकृत || भौतिक पूर्वाधार तथा विकास मन्त्रालयमा नयाँ संरचना बन्दै || मन्त्री विश्वकर्माद्वारा निरीक्षण || आयुर्वेद, प्राकृतिक चिकित्सा पाठ्यक्रममा समावेश हुने || ट्रम्पको भारत भ्रमण निश्चित भइनसकेको अमेरिकी भनाइ || पिएमएल–एन नेताद्वारा पूर्व प्रधानमन्त्री शरीफसँग भेट || क्यालिफोर्निया डढेलोबाट एक हजार घर नष्ट || म्यानमारमा बाढीका कारण डेढलाख मानिस विस्थापित || सेन्ट्रल अफ्रिकन रिपब्लिकमा मारिएका रुसी पत्रकारलाई यातना नदिइएको पुष्टि || गुगलले चीनका लागि सेन्सर–मैत्री सर्च इन्जिन विकास गर्दैछः स्रोत || मुलुकलाई काठमा आत्मनिर्भर बनाउँछौँ : वनमन्त्री बस्नेत || दोलखामा ४.२ रिक्टरको परकम्प || घरजग्गा कारोवारबाट रु दुई करोड २८ लाख राजश्व || राष्ट्रियसभाका समितिमा रहने सदस्यको नाम अनुमोदित || आँखा पाक्ने रोगका बिरामी बढे || सरकारलाई आर्थिक र राजनीतिक रुपान्तरण गर्न समय दिनुपर्ने : अध्यक्ष || ट्याक्टर दुर्घटनामा दुईको मृत्यु || विकास र समृद्धिको नारा पूरा गर्न सक्दैनः नयाँ शक्ति || स्वास्थ्य सेवा केन्द्रमा सिलबन्दी || दश महिनाभित्र भैरहवाबाट अन्तर्राष्ट्रिय उडान शुरु हुन्छ : मन्त्री अधिकारी || प्रदेश नं १ : दुई विधेयक पारित || पैसा र पहुँच नहुनेले सेयरमा हेरेरै बस्ने प्रवृत्तिको अन्त्यः मन्त्री || डुबेर बालिकाको मृत्यु || क्रिकेटः श्रीलंकाले पहिलो ब्याटिङ रोज्यो || राष्ट्रसंघीय महासचिव जापान जाने || प्रदेश नं. ७ प्रदेशसभा सदस्यद्वारा समसामयिक विषयमा ध्यानाकर्षण || महिला शिक्षित नभएसम्म सामाजिक विकृति अन्त हुन्न : मुख्यमन्त्री राउत || काँग्रेसले तीन दिन आधा झण्डा झुकाउने || बडाहाकिमका छोरा बने देशकै सर्वोकृष्ट किसान || पर्सागढीमा ‘विपन्नको आँगनमा मेयर’ कार्यक्रम || शोक प्रस्ताव पारित || कुरा गरिरहेकै समयमा मोबाइल फोन विस्फोट हुँदा युवकको मृत्यु || नेपाली क्रिकेटको तीन दशकः एक दिवसीय खेल्दासमेत पूर्वाधार निर्माणमा ढिलाइ || नयाँ दिल्लीमा दलालको फन्दाबाट ३९ नेपाली महिलाको उद्धार ||
द्वन्द्वतिर बढिरहेका पाइलाहरु

जेठ ३१, २०७४


सँजय मित्र


तीन प्रदेशमा स्थानीय तहको निर्वाचन भइसकेको र चारवटा प्रदेशमा बाँकी रहेको तथा दुई हप्तापछि हुन गइरहेको निर्वाचनको बाँकी प्रदेशको निर्वाचनले स्थानीय तहलाई बलियो बनाउने कुरामा दुई मत छैन ।

नयाँ संविधानले स्थानीय तहलाई दिएको अधिकार र प्रादेशिक संरचनामा देश गएपछि प्रादेशिकताको नेपाली ढाँचाको व्यावहारिक प्रयोगको लागि पनि निर्वाचन चाहिएको छ ।

हिजोको दिनमा समग्र मधेस एक प्रदेश भनी आन्दोलन गर्ने दलहरुले एक मधेस पाँच प्रदेश बन्दा पनि स्वीकार गरेकै हुन् एक प्रदेश मागकर्ताहरु । यसकारण जनतालाई सधैँ बलिको बोको बनाउने र सधैँ आन्दोलन गर्ने कुरामा त्यत्ति विश्वास सर्वसाधारणमा नभएको देखिएको छ ।

मधेसको राजनीतिले फेरि द्वन्द्वतिर आफ्ना पाइलाहरु बढाइरहेको स्पष्ट भएको छ । हिजोको दिनमा छ महिनासम्म आन्दोलनका सहयात्रीहरु अहिले दुई चिरामा विभक्त भई कसको यात्रा ठीक भन्ने छुट्याउन मुस्किल हुने वातावरण तयार भएको छ । 

हिजो आन्दोलनका एजेन्डाहरु के के थिए ? गत पुस–माघतिर प्रचन्ड सरकारले चैतमा चुनाव गर्ने कुरोलाई बहसमा ल्याउँदा किन विरोध गरिए ? विरोध गर्ने आधारहरु के के थिए ? सर्वसाधारण नागरिक त्यो समय सम्झन चाहन्छन् । 

त्यत्तिवेला के कति कारणले मधेसी दलहरुले चुनावको विरोध गरेका थिए ? जहाँसम्म सर्वसाधारण नागरिकको सबाल छ संविधान संशोधन नै मुख्य मुदा हो त्यत्ति वेलाको ।

 संविधान संशोधन नभइकन कुनै पनि हालतमा चुनाव गर्न नदिने त्यत्तिवेलाको बोली नयाँ साल बदलिएपछि पुरानो भइसक्यो ।

साल बदलियो, समय बदलियो, बोली बदलियो र अडान बदलियो । 
एउटा स्मृति ताजै छ – बैसाखमा एकै चरणमा हुने भनी घोषणा भएको निर्वाचनको मितिलाई किन दुई चरणमा हुने भनी घोषणा गर्न पुनः बाध्य भयो सरकार र निर्वाचन आयोग ? 

धेरै पुरानो समय नभइसकेकोले पुरानो अखबारले यसको कारणको बखान गर्ला नै । बैसाखमै हुनुपर्ने निर्वाचन जब जेठमा स¥यो तब के कारणले सरेको थियो ? के एक महिनाको अवधिमा कुनै परिवर्तन भएको छ र जसको कारणले अहिलेको निर्वाचनमा सहभागी हुनैपर्ने बाध्यता आयो ?

 पहिले चैतमा हुन नदिने शक्ति, त्यसपछि बैसाखमा हुन नदिने शक्तिले अचानक के प्राप्त गरेर चुनावमा होमिए भन्ने प्रश्न जनमानसमा व्याप्त छ ।

के सधैँ आन्दोलन नै गरेरमात्र हुन्छ ? आन्दोलनमा जनसहभागिता कति हुने गरेको छ ? आन्दोलनले कति भूगोल लिने गरेको छ ? आन्दोलनले कतै विकास भएको छ ? शान्तिको अनुभूति जनताले गर्नै नपाउने ? आन्दोलन भनेको सडकमा जनतालाई उतारेर सडक, उद्योग, बजार, विद्यालय आदि बन्द गर्नु मात्र हो ? 

यी र यस्ता आधारभूत कुरा बन्द गरेर घाटा कसलाई भएको छ ? फाइदा कसले लिएको छ ? जति घाटा हुन्छ, त्यसको बराबर पनि उपलब्धि हुन्छ ? लगातार छ महिनासम्म सबै बन्द भएको समयमा परेको मारको क्षतिपूर्ति अहिलेसम्म भएको छ त ?

कुनै अमेरिकी राष्ट्रपतिले भनेका थिए – बुलेटभन्दा मतपत्र बलियो हुन्छ । अर्थात बुलेटले गर्न नसक्ने क्रान्ति र परिवर्तन मतपत्रले गर्न सक्छ ।

लोकतन्त्रलाई मान्ने पनि र लोकतन्त्रको सर्वोत्कृष्ट कार्य भनेको निर्वाचनबाट जनताको मनोबल बुझ्ने, जाँच्ने, आफ्नो मुदालाई जनताबाट अनुमोदन गराउने तथा आफ्नो मागलाई पूरा गर्ने – गराउने अधिकार प्राप्त गर्ने र आफू नै त्यो ठाउँमा पुगेर आफूले अरुलाई अधिकार दिनेसम्मको अवस्थामा कसैलाई अधिकार सम्पन्न बनाउँछ भने त्यो लोकतन्त्र नै हो ।

लोकतन्त्रमा निर्वाचनदेखि कोही पनि कुनै पनि हालतमा डराउनु हुँदैन । किनभने लोकतन्त्रमा निर्वाचन त्यो लडाइँ हो जसले धेरैको घमन्डलाई चकनाचुर पार्छ । 

नयाँ विचारलाई स्थापित गराउने, नयाँ विचार जन्माउने र नयाँ विचारलाई स्थापित गराउने आधार लोकतन्त्रमा चुनाव नै हो । चुनावबाट भागेर, जनताको बीचमा जान डराएर, लोकतन्त्रको मुख्य मूल्य मान्यतालाई अटेरी गरेर कसैले आफूलाई जनताको पक्षमा काम गरेको भनेर भन्न मिल्दैन । 

अहिलेसम्मको आन्दोलन र सडक संघर्षले जनतालाई जति प्राप्त भएको छ, तिनीहरुलाई  संस्थागत गरी प्राप्त अधिकारसित जनतालाई व्यवहारमा परिचित गराउन पनि चुनावमा जानु उचित हुन्छ ।

यिनै दुईथरि विचारमा अहिले समाज विभाजित भएको छ । नेपाली संचारमाध्यमहरुले पनि दुवैथरिलाई प्राथमिकतासाथ नागरिकमाझ राखिरहेका छन् । 

जसरी दुई शक्तिका दुईथरि विचार छन्, प्राथमिकता दिने संचारमाध्यम फरक भएजस्तै नागरिकले पनि आफ्नो रुचि फरक देखाइरहेका छन् । 

कतिपय नागरिकलाई आन्दोलनको तर्क सही लागेको छ भने कतिपयले चुनावलाई सही मानेका छन् । सर्वसाधारण नागरिक निकै अलमलिएका छन् ।

पहिलेका निर्वाचनहरुमा अनेक उम्मेदवार आएर आफूलाई राम्रो भनी आफूलाई मत दिन आग्रह गर्थे तर अहिले एकथरि मतदान गर्नुपर्छ र अर्कोथरि आएर निर्वाचनलाई बहिस्कार गर्नुपर्छ भनेर प्रचार गर्नुपर्छ भनिरहेका छन् ।

तीन प्रदेशमा स्थानीय तहको निर्वाचन भइसकेको र चारवटा प्रदेशमा बाँकी रहेको तथा दुई हप्तापछि हुन गइरहेको निर्वाचनको बाँकी प्रदेशको निर्वाचनले स्थानीय तहलाई बलियो बनाउने कुरामा दुई मत छैन ।  नयाँ संविधानले स्थानीय तहलाई दिएको अधिकार र प्रादेशिक संरचनामा देश गएपछि प्रादेशिकताको नेपाली ढाँचाको व्यावहारिक प्रयोगको लागि पनि निर्वाचन चाहिएको छ ।

 हिजोको दिनमा समग्र मधेस एक प्रदेश भनी आन्दोलन गर्ने दलहरुले एक मधेस पाँच प्रदेश बन्दा पनि स्वीकार गरेकै हुन् एक प्रदेश मागकर्ताहरु । 

यसकारण जनतालाई सधैँ बलिको बोको बनाउने र सधैँ आन्दोलन गर्ने कुरामा त्यत्ति विश्वास सर्वसाधारणमा नभएको देखिएको छ ।

 आन्दोलनमा जनमत देखिन्छ भन्ने र मतपत्रको माध्यमबाट जनताको परिवर्तनप्रतिका आकांक्षा देखिन्छ भन्ने दुवैथरिले जनतालाई नै केन्द्रविन्दु बनाएका छन् । एकथरिले चुनावमा जान डराएको आरोप लगाएका छन् भने अर्काथरिले कुर्सीको लागि मरिहत्ते गरेको आरोप लगाएका छन् । 

दुवै मधेसवादीको दुईथरिको विपरीत तर्कले सर्वसाधारणमा अन्यौल बढेको छ । मतदातालाई आन्दोलित गरेर प्राप्त गरेको मत, मतदातालाई अन्यौलमा राखेर गराइएको मतदान, द्वन्द्वरत अवस्थामा गरिएको मतदानले समग्रमा नागरिकको वास्तविक अभिव्यक्तिको प्रतिबिम्ब दिएको मान्न सकिँन्न ।

जनतालाई अलमलमा पार्ने काममात्र होइन यी । देशको राजनैतिक आकाशमा कालो बादल देखिने र राजनैतिक आकाशलाई धुमिलो पार्ने खेल पनि हो ।  

देशले राजनैतिक निकास पाउन थालेको बेला अन्य कुनै तरिका नपाएर जनतालाई सधैँ अलमलमा पार्ने यो राजनैतिक खेल यतिवेला उत्कर्षमा पुगको छ । सामाजिक संजालहरुमा चुनावमा जानुको औचित्य र नजानुको औचित्यबारे व्यापक बहस हुन थालेको छ । 

समाजले एक पक्ष देखा पर्दा अर्को पक्षको सबल कुराको बखान गर्दै सामुन्नेलाई विपक्षी मानेर आरोप लगाउन थालेका छन् । दुई पक्षमा समाज विभक्त हुन थालेको छ । समाजमा सबै कुरो निर्वाचनमुखी भइसकेको वर्तमानमा राजनैतिक वातावरण धुमिल हुन पुगेकोमा सर्वसाधारणमा उत्साह छैन । सर्वसाधारण नागरिक खुसी छैनन् ।

 कुनै पनि नेपाली नागरिकलाई यस द्विविधाले मनलाई शान्ति दिएको नहोला । नेपाली नागरिकको हैसियतले सबै दुःखी हुने यस प्रकारको खेल कहिलेसम्म चल्ने होला ? भन्ने कुरो नै अनिश्चित छ । दुई ध्रुवमा बाँडिएको देशको राजनीतिभन्दा अब अहिले दुई ध्रुवमा मधेस बाँडिएको छ ।

 मधेसीको भावनामाथि आघात पु¥याउने दुई विचारले मधेसी बुद्धिजीवीलाई अन्तहृदयदेखि पीडित बनाएको छ । आहत बनाएको छ ।

मधेसमा कहिले के हुने भन्ने निश्चित छैन । कतिपयले चुनाव हुन्छ र कतिपयले चुनाव हुँदैन भनेर पनि भनिरहेका छन् । दलका नेताहरुका पनि दुईथरिको विचार आएका छन् ।

निर्वाचनको कुनै कार्यक्रमलाई नबिथोल्ने भन्ने कुरो पनि आएको छ र निर्वाचनको कुनै पनि कार्यक्रमलाई सजिलै हुन नदिने कुरो पनि आइरहेको छ । दुईथरिको विपरीत विचारलाई अहिले समाजले पचाइरहेको छ र पचाउने बाध्यता रहेको पनि छ । 

यदि निर्वाचनको लागि उम्मेदवारले आफ्नो मनोनयन दर्ता गर्ने दिन कुनै अनिष्ट वा समझदारी भएन भने  असार दुई गतेदेखिको चौध गतेसम्मको हरेक दिन र हरेक घन्टा नेपालीको लागि साँच्चिकै सर्वाधिक प्रतिक्षाको जस्तो हुने छ ।

 हरेक घन्टा र हरेक दिन राम्रोसँगमात्र बितोस् भन्ने कामना हरेकले गर्ने छन् । द्वन्द्वतिर बढेको जस्ता लाग्ने अहिलेका पाइलाहरु केवल भ्रम साबित होऊन् र दुवै पक्ष मिल्न नसके दुवै पक्षमा कुनै किसिमको प्रत्यक्ष द्वन्द्व नहोओस् । 

वैचारिक द्वन्द्वले भौतिक क्षति नपु¥याओस् ।

 

गार्डेज, अफगानिस्तान : अफगानिस्तानको पूर्वी सहर गार्डेजमा भएका आत्मघाती हमलाम...

जाकार्ता : इन्डोनेसियाको पूर्वी भागमा पर्ने मालुकु प्रान्तमा शुक्रबार...

न्यूयोर्क : आइपड, आइफोन र आइप्याडको उत्पादक कम्पनी एप्पलले बिहीबार...

हरारे : जिम्बाबेको प्रमुख विपक्षी गठबन्धन मुभमेन्ट फर डेमोक्रेटिक...

काठमाडौँ : राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले नवनियुक्त दुई मन्त्रीलाई पद तथा...

चितवन : आन्तरिक राजश्व कार्यालय भरतपुरले आर्थिक वर्ष २०७४÷७५ मा...

काठमाडौँ : नेपालको इतिहासमा पहिलो पटक प्रस्तावित प्रधानन्यायाधीशको नाम...

धनगढी : प्रदेश नं ७ को भौतिक पूर्वाधार तथा...

काठमाडौँ : युवा तथा खेलकूदमन्त्री जगतबहादुर सुनार (विश्वकर्मा) ले नेपालमा...

काठमाडौँ : राष्ट्रिय पाठ्यक्रम विकास तथा मूल्यांकन परिषद्को आज बसेको...

वासिङटन : अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प भारत जाने निश्चित भइनसकेको...

इश्लामावाद, पाकिस्तान : पाकिस्तान मुस्लिम लिग–नवाज (पिएमएल–एन) का नेता सेहवाज...

लस एन्जलस, संयुक्तराज्य अमेरिका : क्यालिफोर्नियाको जङ्गलको केही भागमा लागेको...

बागो, म्यानमार : दक्षिणपश्चिमी म्यानमारमा भीषण वर्षापछि आएको बाढीको कारण...

मस्को : यसै हप्ता सेन्ट्रल अफ्रिकन रिपब्लिकमा मारिएका रुसी पत्रकारलाई...

बेइजिङ : गुगलले चीनको कठोर सेन्सरसीप (नियन्त्रण) नियमलाई सम्बोधन गर्नेगरी...

काठमाडौँ : वन तथा वातावरणमन्त्री शक्तिबहादुर बस्नेतले काठकोे उत्पादनमा वृद्धि...

काठमाडौँ : दोलखाको नाम्दु आसपास केन्द्रबिन्दु भएर आज गोरखा भूकम्पको...

म्याग्दी : जिल्लामा घरजग्गा कारोवारबाट आर्थिक वर्ष २०७४÷७५ मा...

काठमाडौँ : राष्ट्रियसभा मातहतका चार विषयगत समितिमा रहने सदस्यको...

तुलसीपुर : राप्ती आँखा अस्पताल दाङमा आँखा पाक्ने रोगका बिरामी...

विराटनगर : राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीका अध्यक्ष कमल थापाले वर्तमान सरकारलाई...

रोल्पा : गएराति रोल्पा माडी गाउँपालिका–१ धारावाङमा भएको ट्याक्टर दुर्घटनामा...

काठमाडौँ : नयाँ शक्ति पार्टी नेपालले विकास र समृद्धिको...

काठमाडौँ : अनुगमनका क्रममा क्लिनिक सञ्चालनसम्बन्धी कुनै पनि कागजातहरु फेला...

काठमाडौँ : संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उडड्यनमन्त्री रवीन्द्र अधिकारीले आगामी...

विराटनगर : प्रदेश नं १ को प्रदेश सभाको आज बसेको...

दोलखा : ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिंचाइमन्त्री वर्षमान पुनले पैसा...

बनियानी, झापा : झापाको मेचीनगरमा एक बालिकाको डुबेर मृत्यु भएको...

दाम्बुल्ला, श्रीलंका : श्रीलंका र दक्षिण अफ्रिकाबीचको दोस्रो एक दिवसीय...

संयुक्त राष्ट्रसंघ : संयुक्त राष्ट्रसंघीय महासचिव एन्टोनियो गुटर्रेस नागासाकी समारोहमा...

धनगढी : प्रदेश नं ७ प्रदेशसभाको आज बसेको बैठकको विशेष...

महेन्द्रनगर, धनुषा : प्रदेश २ मुख्यमन्त्री लालबाबु राउतले महिला शिक्षित...

काठमाडौँ : नेपाली काँग्रेसले पार्टीका पूर्व केन्द्रीय सदस्य एवं...

गोरखा । उनी काठमाडौंको खानदानी परिवारमा जन्मिएका थिए । बाबु...

वीरगञ्ज । पर्साको पर्सागढी नगरपालिकाले ‘विपन्नको आँगनमा मेयर’ कार्यक्रमसहित चालु...

काठमाडौँ,: राष्ट्रिय सभाको आजको बैठकले प्रजातान्त्रिक एवं लोकतान्त्रिक आन्दोलनका अथक...

नयाँ दिल्ली । मोबाइल फोनमा कुरा गरिरहेको समयमा अचानक...

काठमाडु । नेपालले अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट काउन्सिल (आइसिसी)को मान्यता...

काठमाडु । भारतको राजधानी नयाँ दिल्लीबाट ३९ नेपाली महिलाको...