Wed, 17 Oct 2018
ताजा समाचार
आज शुक्ल सप्तमीका दिन फूलपाती भित्रयाउँदै || आखिर नारीलाई राजदेवी मन्दिरमा निषेध किन ? || सुपथ मुल्यको पसलमा उपभोक्ताको भीड || शिक्षाविद् सम्मानित || वडा अध्यक्षले बाँडे चामल || लोप हुदै झिझिया || लडेर मजदूरको मृत्यु || ५ वर्ष भित्र जनकपुरको कायापलट गर्छुः नेता महतो || पिपल प्रमोटको १० औं साधारण सभा सम्पन्न || दशैंको अवसरमा शुभकामना आदानप्रदान || आसमानमा हरिश्चन्द्र || संघीयता सफल पार्न चुनौती || बलात्कारपछि बालिकाको हत्या, २ पक्राउ || प्रदेश प्रहरी विधेयक पारित || नेपाल प्रेस युनियन रौतहटको अध्यक्षमा पुरी,सचिमा मिश्र || चन्द्रनिगाहपुरमा आज लाईभ कन्सर्ट || प्रदेश २ को सुरक्षा सल्लाहकारमा कायस्थ || आज प्रदेश प्रहरी विधेयक पास हुने || खेलाडीको संरक्षण प्रदेश सरकारले गर्छः मुख्यमन्त्री राउत || दाहालका नजरमा यी हुन् सरकारका महत्वपूर्ण उपलब्धि, ‘ठन्डा दिमागले सोच्नोस्’ || पत्रकार हत्याको प्रमाण सुरक्षित, छानबिन गर्न साउदीको टोली इस्तानबुलमा || शिरीषले जिते ८औं ओपन वाटर स्वीमिङ च्याम्पियनसिप || दुई समुह बीच झडप हुँदा एकको मृत्यु || सातौ अन्तराष्ट्रिय बालिका दिवस मनाइयो || सरकारसित संवादका लागि मोर्चाको वार्ता टोली सार्वजनिक || जीतपुरमा सार्वजनिक पुस्ताकालय || आँखा शिविरमा सयभन्दा बढी मोतियाबिन्दू || गुणस्तरीय शिक्षा पहिलो प्राथमिकता || ५१ सदस्यीय दलित फोरम गठन || दशैतिहारलाई लक्षित गरी सुलभ मुल्यको पसल || शिक्षा समन्वय इकाइका प्रमुख घुस सहित पक्राउ || महिलाको मृत्यु || लाखौँ ठगेर दम्पती फरार || बम आक्रमणमा दोषी ठहर गर्दै १७ जनालाई मृत्युदण्ड || नेपाल र सिंगापुर भिड्दै, उपाधि जित्ने नेपालको लक्ष्य || संविधानको भावना बमोजिम प्रदेश प्रहरीः मुख्यमन्त्री राउत || २१ हजार अश्लील वेबसाइट बन्द || लडेर दुईको मृत्यु || ६३ औं प्रहरी दिवस जनकपुरधाममा मनाउदै , अमर प्रहरी प्रति || अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्प भारतमाथि प्रतिबन्ध लगाउने तयारीमा ||
चुनाव, शान्ति र मेलमिलाप

असाड ११, २०७४



  • किशोर नेपाल


बाबुराम जस्ता महत्वाकांक्षी नेतालाई झेल्नु प्रचण्डका लागि कुनैपनि हिसावले सजिलो थिएन । संविधान सभाको दोस्रो चुनावसम्म पार्टी विग्रहको अन्तिम विन्दूमा आइ सकेको थियो ।
प्रचण्डलाई चुनाव अभियानको ‘रोड शो’ मा उतारेर तत्कालीन नेताहरुले ठूलो जाल बुनेका थिए । फलस्वरुप, माओवादीले जनतामा आफनो वर्चस्व कायम राख्न सकेन । यसले गर्दा, बडो मुश्किलले आर्जन गरिएको शान्ति संस्थागत हुन सकेन ।


दशक लामो माओवादी युध्दका कारण विभिन्न सामाजिक असंगतिले थिलथिलो पारेको नेपाली समाज विस्तारै युध्दको धङधङीबाट वाहिर निस्किदैछ ।

कुनैबेला युध्दभूमिका रुपमा चर्चित कैलाली जिल्लाको धनगढी नगरमा माओवादी र कांग्रेसले चुनावी सभाका लागि एउटै मन्चले काम चलाएको रमाइलो समाचार शनिवारका समाचारपत्रहरुले प्रकाशित गरे ।

धनगढी नगरमा विहान माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष प्रचण्डले चुनावी सभालाई सम्वोधनगर्न जुन मन्चको प्रयोग गरेका थिए, दिउँसो नेपाली कांग्रेसका सभापति तथा प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले त्यही मन्चबाट जनतालाई सम्वोधन गरे ।

मन्चमा सजाइएको झण्डा, तोरण र साजसज्जा वदलिएको थियो । मन्चमा विहान टाँसिएका हँसिया–हथौडा छापिएको पोष्टरको ठाउँ रुख चिन्ह छापिएको पोष्टरले लिएको थियो । माओवादी कार्यकर्ताले आफनो कार्यक्रम सकिएपछि कांग्रेसका कार्यकर्तालाई मन्च हस्तान्तरण गरेका थिए । 

यसप्रकारको आपसी राजनीतिक सदभावको अवस्था सामान्य होइन । सरकारमा कांग्रेस–माओवादी समीकरणले पारेको प्रभाव पनि होइन यो । माओवादी र कांग्रेसका वीच घनिष्टता र मित्रता वढदैजानु संक्रमणकालीन राजनीतिको महत्वपूर्ण पक्ष हो ।

नेपाली कांग्रेसकासभापति तथा प्रधानमन्त्री स्वर्गवासी गिरिजाप्रसाद कोइराला र माओवादी विद्रोहीका सर्वोच्च कमाण्डर प्रचण्डका वीच भएको वृहत्त शान्ति सम्झौतापछि, तत्कालै शुरु गरिनुपर्ने सहकार्य अहिले स्थानीय तह चुनावको मौसममा गरिएको छ ।

देशलाई संक्रमणकालबाट मुक्ति दिन कांग्रेस र माओवादी वीचको सहकार्य आवश्यक थियो । अहिले कांग्रेस नेतृत्वले यस्तो सहकार्यको महत्व स्वीकार गरेको छ । 

कांग्रेस–माओवादी सहकार्यको प्रतिक्रियामा प्रमुख प्रतिपक्षी दल एमाले कांग्रेस विरुध्द आक्रामक रुपमा प्रस्तुत भएको छ । यो अस्वाभाविक होइन ।

कांग्रेसका धेरैजसो नेता कार्यकर्ताका लागि पनि पार्टीले अपनाएको नीति वुझी नसक्नुको भएकोछ । युध्दकालमा जुन माओवादीले आपूलाई वम र गोलीको निसाना बनाए, जसले कांग्रेसका होनहार व्यक्तित्वहरुको हत्या गरे, जसले कांग्रेसीहरुलाई आफनो थात थलोबाट विस्थापित गराए, तिनै माओवादीसंग सरकारमा सहकार्य र चुनावमा तालमेल सामान्य हिसावले बुझिने कुरा पनि होइन ।

तर, गिरिजाप्रसाद कोइरालाले हस्ताक्षर गर्नु भएको वृहत्त शान्ति सम्झौताको अर्थ र आवृत्ति यही नै हो ।
विगत एक दशकको घटनाक्रमलाई केलाएर हेर्ने हो भने नेपालमा चलेको संक्रमणकालीन राजनीतिका मुख्य जिम्मेवार हाम्रा राजनीतिक नेता नै हुन ।

सहमतिगर्ने र त्यसको पालना नगर्ने रोगले गाँजेको छ सवै दलका नेताहरुलाई । पहिलो निर्वाचित संविधान सभाको गठनपछि माओवादीले कांग्रेसलाई दिएको वचन पूरा गरेनन ।

उनीहरुले एमालेलाई आफनो सहयात्री दलका रुपमा रोजेर कम्युनिष्ट नेपाल निर्माणको कल्पना गरे । यो कल्पनामा दम थिएन । त्यतिवेला सत्ता संचालनका लागि एउटा आवश्यकता मात्रै थियो । सेनापति वदल्ने निर्णयमा माओवादीको नेतृत्वको सरकारमा सामेल एमालेले साथ दिएन । त्यसपछि माओवादीले आफनो रणनीति वदले पनि ढिला भै सकेको थियो ।

माधव नेपाल, झलनाथ र बाबुरामको कार्यकालमा माओवादी पार्टीगत सन्तुलनमा रहन सकेन । बाबुराम जस्ता महत्वाकांक्षी नेतालाई झेल्नु प्रचण्डका लागि कुनैपनि हिसावले सजिलो थिएन । संविधान सभाको दोस्रो चुनावसम्म पार्टी विग्रहको अन्तिम विन्दूमा आइ सकेको थियो । प्रचण्डलाई चुनाव अभियानको ‘रोड शो’ मा उतारेर तत्कालीन नेताहरुले ठूलो जाल बुनेका थिए ।

फलस्वरुप, माओवादीले जनतामा आफनो वर्चस्व कायम राख्न सकेन । यसले गर्दा, बडो मुश्किलले आर्जन गरिएको शान्ति संस्थागत हुन सकेन । 

यतिवेला आएर प्रचण्डले बल्ल ‘रिएलाइज’ गरे – परिवर्तनलाई संस्थागतगर्ने प्रक्रिया त अल्मलिएछ । यो रिएलाइजेसनका कारण उनी संविधान निर्माणमा सजग भएर लागे । यतिवेला मात्रै उनलाई स्वर्गीय नेता गिरिजाप्रसाद कोइरालाको सम्झना भयो जसले उनीमाथि ठूलो भरोसा राखेका थिए । 

वैशाख १२ गतेको विनासकारी भुईंचालोलाई पृष्ठभूमिमा राखेर तीन दलका प्रमुख नेताले फाष्ट ट्रयाकमा दौडिएरै, ‘एकथान’ संविधान वनाएरै छाडे ।

संविधान त वन्यो । तीन दलकानेताले जनताको इच्छा पनि वुझेनन । जनमतको जाँचपनि गरेनन । संविधान त जारी भयो । यसको सर्वस्वीकार्यता आजसम्म पनि प्रमाणित हुन सकेको छैन । मधेशका समस्याले समाधान पाएका छैनन । जाति जनजातिका समस्या यथावत छन ।

संविधान सहज भै दिएको भए स्थानीय तहको चुनाव यति कोलाहलमय पक्कै हुने थिएन ।
यो सत्य हो कि कांग्रेस र माओवादी मात्र देशका प्रमुख राजनीतिक शक्ति होइनन । तर, यो पनि उत्तिकै सत्य हो कि माओवादीलाई शान्तिको बाटोमा अवतरण गराउने सात दलीय अभियानको नेतृत्व कांग्रेसका सभापति गिरिजाप्रसाद कोइरालाले गरेका थिए ।

नेपाली जनताको तर्फबाट शान्ति सम्झौतालाई टुंगोमा पुर्याउने आधिकारिक प्रतिनिधि उनै थिए । अहिलेको राजनीतिक सन्दर्भमा यो नक्सा वदलिइ सकेको छ ।

पहिलो संविधान सभामा पहिलो दलको हैसियत राख्ने माओवादी दोस्रो संविधान सभापछि तेस्रो स्थानमा पुगेको छ । यो अवनतिले माओवादीहरु जागेका पनि हुनु पर्दछ । 

माओवादीहरुले शासन–सत्ताको सुधारमा रचनात्मक योगदान गर्न सक्दछन भन्ने सावित भै सकेको छ । नेपाली कांग्रेससंगको गठवन्धन सरकारमा माओवादीको भूमिका सवैले सह«ाएका छन ।

साँच्चै भन्ने हो भने, कांग्रेस वाहेक, झण्डै समान बिचारकोवामपार्टी एमाले र अन्य वामपार्टी संगको गठवन्धन माओवादीकै लागि हानीकारक सावित भएको देखिएकोछ ।

माओवादी पार्टी वामपार्टीहरुसंगको प्रतिस्पध्र्दामा खुला हुन सक्दैन । तर, सरकारमा संगै वसेपनि कांग्रेससंग हाकाहाकी प्रतिस्पध्र्दा गर्न सजिलो छ । स्थानीय तहको चुनावले राज्यको पुनर्संरचनाको मुख्य प्रश्न एकपटक फेरी संशयमा पर्न थालेको छ । 


स्थानीय तहको चुनाव प्रादेशिक चुनावपछि गर्नुपर्ने थियो कि थिएन ? संविधानको आपूmखुशी व्याख्याले संवैधानिक प्रक्रियालाई अपांग बनाउँछ । जुन चुनाव भएपनि चुनाव भए पुग्छ भन्ने मानसिकता घातक हुन्छ । राज्यको पुनर्संरचनालाई साँच्चै निश्चित आकार दिने हो भनेयसको निरन्तरताका लागि कांग्रेस–माओवादी सहकार्य आवश्यक छ । 


देशको कायाकल्प भएको एक दशक वितिसक्दा पनि जनताले परिवर्तनको प्रतिफलको त कुरै छाडौं, बदलावको आभाश समेत पाउन सकेका छैनन । देश विकास र राष्ट्रवादको चर्को नारा लगाउने कांग्रेस, एमाले र माओवादी लगायतका पार्टीहरु खोक्रो सावित भै सकेका छन ।

शासन–सत्ता आफनो हातमा लिएर पनि परिवर्तन गर्न नसक्ने पार्टीका नेताहरुको साखमा प्रश्न चिन्ह लागि सकेको छ । भारतीय हस्तक्षेप र चीनियाँ सहयोगको अलाप–विलाप गरेर राष्ट्रियता वलियो हुँदैन । देशमा लोकतान्त्रिक मूल्य, मान्यता र मर्यादाको पालना भएको छ कि छैन ? देशको संविधानमा सवै देशवासी समेटिएका छन कि छैनन ? यी कुराहरुमा नागरिकहरु चनाखो रहनु पर्दछ ।

राष्ट्रिय स्वतन्त्रताको रक्षाका लागि राष्ट्रिय एकता आवश्यक हुन्छ । कांग्रेस, एमाले र माओवादी तीनवटै दलले यो कुरा वुझनुको बिकल्प छैन ।
चुनावले शान्ति र मेलमिलापको स्थायी वातावरण तयारगर्न सकेन भने त्यस्तो चुनावको महत्व हुँदैन ।स्थानीय तहको चुनाव सकिएको छैन । दुइ नम्वर प्रदेशमा चुनाव हुन वाँकी नै छ ।

सरकार ढुक्कहुने अवस्थामा छैन । दुइ नम्वर प्रदेशका गुनासा र समस्याहरु संवोधनगर्न समय पनि प्रसस्तै छ ।

ती गुनासा र समस्याको संवोधन हुन सक्यो भने यो संविधान स्थापित हुनेछ । सकेन भने, जतिसुकै प्रदेशमा चुनाव गराएपनि दुइ नम्वर प्रदेशमा चुनाव हुन सकेन भने यो एकथान संविधान आफनो असफलताको मलामी आफै जानेछ । 

 

जनकपुरधाम । प्रत्येक वर्ष...

जनकपुरधाम । हिन्दू धर्ममा नारीलाइ शक्ती स्वरुपको रुपमा पुजा गरिन्छ...

जीतपुर । बाराको जीतपुरस्थित सुपथ ...

गौशाला । महोत्तरी गौशाला ११ स्थित लोकहरि स्मृति...

गौर । प्राचीन कालदेखि नै महिलाहरुले खेलिदै आएको झिझिया...

लहान । सिरहाको नरहा गाउँपालिका–२ स्थित हिमालय सुगर मिलको...

जनकपुरधाम । पिपल प्रमोट सेन्टर जनकपुरको ...

जनकपुरधाम । हिन्दुहरुको महान चार्डपर्व ...

जनकपुरधाम । करिब दुुई दशकदेखि तराईका जिल्लाहरुमा समाज विकासको क्षेत्रमाा...

राजविराज । प्रदेश २ का भूमी व्यवस्था, कृषि तथा...

जनकपुरधाम । प्रदेश २ को प्रदेश सभाले शनिवार ...

चन्द्रपुर । नेपाल प्रेस युनियन रौतहटको अध्यक्षमा यादवराज पूरी निर्वा्चित...

चन्द्रपुर । रौतहटको चन्द्रनिगाहपुरमा लाईभ कन्सर्ट कार्यक्रम हुने भएको...

जनकपुरधाम ।प्रदेश सभा २ ले ...

जनकपुरधाम । मुख्यमन्त्री लालबाबु राउतले राज्यको उदासिनताको कारण खेलाडीहरु निरुत्साहित...

काठमाडौं । नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा)का अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले वर्तमान...

काठमाडौं । टर्कीका अधिकारीहरुले साउदी अरबका पत्रकार जमाल खसोगी हत्या...

पोखरा । ओलम्पियन शिरीष गुरुङले शुक्रबार पोखराको फेवातालमा सम्पन्न ८औं...

जनकपुरधाम ।सरकारसित वार्ताका लागि जनतान्त्रिक तराई मुक्ती मोर्चाले विहिवार वार्ता...

जीतपुर । युवाहरुमा बढ्दो पुस्ताकालयप्रति ...

गौर । संघीय समाजवादी फोरम नेपाल जिल्ला कार्य समिति...

जीतपुर । बाराको जीतपुरमा पहिलोपटक ...

भोजपुर । ट्याक्टरबाट खसेर टेम्केमैयङु गाउँपालिका–९ वलौटे भञ्ज्याङमा...

नवलपरासी । पूर्वी नवलपरासीको कावासोती नगरपालिका–८ का एक...

कायरो । इजिप्टको एउटा सैनिक अदालतले १७ जनालाई बम...

काठमाडौं । मलेसियामा जारी आईसीसी टि–२० विश्वकप छनोट अन्तर्गत...

जनकपुरधाम । मुख्यमन्त्री लालबाबु राउतले संविधानको भावना बमोजिम प्रदेश...

काठमाडौँ । सरकारले यौनजन्य अश्लील सामग्री राख्ने २१ हजारभन्दा...

जाजरकोट : बारेकोट गाउँपालिका–९ काप्तीका २७ वर्षीय लालबहादुर खड्काको...

जनकपुरधाम । ६३ औं प्रहरी दिवसका अबसरमा संघिय इकाई...

वासिंटन । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले भारतमाथि चाँडै नै...