Fri, 03 Aug 2018
ताजा समाचार
अफगानिस्तानमा आत्मघाती दुई हमला, ३५ को मृत्यु ७० घाइते || इन्डोनेसिया र चीनमा भूकम्प || एप्पलको बजार मूल्य १० खर्ब डलर पुग्यो || जिम्बाबेमा विपक्षीद्वारा मतपरिणाम बहिस्कार || दुई मन्त्रीलाई शपथः चार महिला || रु २१ अर्ब ८० करोड राजश्व संकलन || पहिलो पटक प्रस्तावित प्रधानन्यायाधीशको नाम अस्वीकृत || भौतिक पूर्वाधार तथा विकास मन्त्रालयमा नयाँ संरचना बन्दै || मन्त्री विश्वकर्माद्वारा निरीक्षण || आयुर्वेद, प्राकृतिक चिकित्सा पाठ्यक्रममा समावेश हुने || ट्रम्पको भारत भ्रमण निश्चित भइनसकेको अमेरिकी भनाइ || पिएमएल–एन नेताद्वारा पूर्व प्रधानमन्त्री शरीफसँग भेट || क्यालिफोर्निया डढेलोबाट एक हजार घर नष्ट || म्यानमारमा बाढीका कारण डेढलाख मानिस विस्थापित || सेन्ट्रल अफ्रिकन रिपब्लिकमा मारिएका रुसी पत्रकारलाई यातना नदिइएको पुष्टि || गुगलले चीनका लागि सेन्सर–मैत्री सर्च इन्जिन विकास गर्दैछः स्रोत || मुलुकलाई काठमा आत्मनिर्भर बनाउँछौँ : वनमन्त्री बस्नेत || दोलखामा ४.२ रिक्टरको परकम्प || घरजग्गा कारोवारबाट रु दुई करोड २८ लाख राजश्व || राष्ट्रियसभाका समितिमा रहने सदस्यको नाम अनुमोदित || आँखा पाक्ने रोगका बिरामी बढे || सरकारलाई आर्थिक र राजनीतिक रुपान्तरण गर्न समय दिनुपर्ने : अध्यक्ष || ट्याक्टर दुर्घटनामा दुईको मृत्यु || विकास र समृद्धिको नारा पूरा गर्न सक्दैनः नयाँ शक्ति || स्वास्थ्य सेवा केन्द्रमा सिलबन्दी || दश महिनाभित्र भैरहवाबाट अन्तर्राष्ट्रिय उडान शुरु हुन्छ : मन्त्री अधिकारी || प्रदेश नं १ : दुई विधेयक पारित || पैसा र पहुँच नहुनेले सेयरमा हेरेरै बस्ने प्रवृत्तिको अन्त्यः मन्त्री || डुबेर बालिकाको मृत्यु || क्रिकेटः श्रीलंकाले पहिलो ब्याटिङ रोज्यो || राष्ट्रसंघीय महासचिव जापान जाने || प्रदेश नं. ७ प्रदेशसभा सदस्यद्वारा समसामयिक विषयमा ध्यानाकर्षण || महिला शिक्षित नभएसम्म सामाजिक विकृति अन्त हुन्न : मुख्यमन्त्री राउत || काँग्रेसले तीन दिन आधा झण्डा झुकाउने || बडाहाकिमका छोरा बने देशकै सर्वोकृष्ट किसान || पर्सागढीमा ‘विपन्नको आँगनमा मेयर’ कार्यक्रम || शोक प्रस्ताव पारित || कुरा गरिरहेकै समयमा मोबाइल फोन विस्फोट हुँदा युवकको मृत्यु || नेपाली क्रिकेटको तीन दशकः एक दिवसीय खेल्दासमेत पूर्वाधार निर्माणमा ढिलाइ || नयाँ दिल्लीमा दलालको फन्दाबाट ३९ नेपाली महिलाको उद्धार ||
कता लाग्छ राजनीतिको धार ?

असाड १८, २०७४



  • किशोर नेपाल 




मधेशको भागमा परेको त्यो चुनाव सम्पन्नहुन बाँकी नै छ । त्यो चुनाव पनि पक्कै हुन्छ । त्यो चुनाव नभएसम्म आगामी चुनावहरु हुनसक्ने वातावरण नवन्ने हुनाले नै त्यो चुनाव हुन्छ ।
यद्यपि, प्रमुख प्रतिपक्षी दल एमाले मधेशको चाहना अनुसार संविधान संशोधनगर्न तयार देखिएको छैन । उ प्रादेशिक सीमांकनका समयमा कोरिएका विभिन्न तहहरुको नमिलेका भूगोल मिलाउन पनि तयार छैन ।
जारी भएको संविधान अनुसार मधेशीहरु निर्धारित दुइ नम्वर प्रदेशमा यही संविधान मानेर बस, होइन भने जहाँ जानुपर्ने हो जाउ भन्ने भाषा बोल्न थालेकाछन राष्ट्रवादीहरु । एमालेका अध्यक्ष केपी ओलीदेखि महासचिव इश्वर पोखरेलसम्म सवैले संविधानमा जथाभावी संशोधनगर्न एमाले तयार नभएको बताइ सकेका छन ।
यो भनी सकेपछि उनीहरुका लागि मधेशको यो धर्ती कुन कोशी, कुन कमला र कुन वागमतीको छेउमा उभिनेछ ?यो नेपाली धर्ती हो कि होइन ? कि यो धर्ती एउटा छुट्टै स्वतन्त्र गणराज्यका रुपमा स्थापित गराइने क्रममा छ ?

स्थानीय तहको निर्वाचन संसारका कुनैपनि लोकतन्त्रमा नियमितहुने एकप्रकारको राजनीतिक तमाशा थियो जसलाई नेपालको राजनीतिक परिस्थितिले वीस वर्षपछि धकेलेको थियो ।

स्थानीय तहको चुनाव नेपालीले सफल वनाए । चुनावकोदोस्रो भाग पहिलो भागको तुलनामा निकै सहज ढंगले सकियो ।

मतदानको अभियानमा प्रमुख प्रतिपक्षी दल एमाले यो पटक सरकार, नेपाली कांग्रेस र माओवादीका विरुध्द त्यति आक्रामक भएन । प्रमुख प्रतिपक्षले प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाको व्यक्तिगत मान–मर्दनमा आफनो निकै समय खर्च गर्यो ।

एमालेका अध्यक्ष तथा एमाले संसदीय दलका नेता केपी शर्मा ओलीले प्रम देउवालाई सद्दाम हुसेनसंग तुलना गरे । यो तुलनाको अर्थ र कारण के थियो कसैले वुझेन ।इराकको राजनीतिसंग अनभिज्ञ त पक्कै छैनन होला ओली ।

यस्ता अनौठा उपमा र उपमेयहरु एमालेका अध्यक्ष ओलीलाई आबश्यकता भन्दा वढी नै प्रिय लाग्दछ भन्ने ज्ञान राजनीतिमा रुचीराख्ने धेरैलाई हुनुपर्दछ । 

संसदीय राजनीतिमा आत्म–समर्पण गरेका कम्युनिष्टहरु संसदीय व्यवस्थाको सम्मान गर्नभन्दा यसको आरती उतार्नमा बढी लिप्त र प्रवृत्त हुन्छन ।

संसदमा भाषण गर्दा उनीहरुको मनमा तरंग आइ हाल्दछ कि ओहो, यो त खसीको टाउको देखाएर कुकुरको मासु वेच्ने ठाउँ हो ।

खासगरेर, नेपालको हालको प्रमुख प्रतिपक्षी पार्टी एमालेले आपूm संसदीय पार्टी हो कि क्रान्तिकारी पार्टी ? त्यसको टुंगो लगाउन सकेको छैन ।

अर्को कम्युनिष्ट पार्टी माओवादी बाटोको खोजमा नै रुमल्लिइ रहेकोछ । देशका नरम र गरम भनिने दुवै कम्युनिष्ट पार्टीको चरित्र तातो छ ।

उनीहरु तात्नका लागि कारण चाहिँदैन र सेलाएको त थाहै हुँदैन ।
मतदानको भोलिपल्टदेखि राजनीतिक दलका नेता कार्यकर्ता स्थानीय तहको चुनाव सम्पन्न भएकोमा खुशी मनाउन थाले ।

देशका जनताले भोगनु परेका समस्याहरुको तुलनामा चुनावमा पार्टीहरुको जीत र हार ठूलो कुरा थिएन । स्थानीय तहको चुनाव सम्पन्नहुने वित्तिकै विकास हुने पनि होइन । संघीय राजनीतिलाई स्थापितगर्न अझै धेरै चरण पारगर्नु वाँकी छ ।

प्रादेशिक र संघीय संसदको चुनावले पूर्णता पाउने वित्तिकै पनि संघीय शासन लागु भै हाल्ने कुरा होइन । तर, अहिले स्थानीय तहको चुनावले सिंहदरवारको अधिकार गाउँमा ल्याएको भन्दै भाषण गरिदैछ । तर, संघीय व्यवस्था ‘आफनो गाउँ आफै वनाउँ’ कार्यक्रम होइन ।

सरकारले दुइ नम्वर प्रदेशमा चुनाव गराएन । राष्ट्रिय जनता पार्टीका नेताहरुले चुनावमा सहभागीहुने वचनवध्दता प्रकट गरेको भए सरकार त्यहाँ चुनाव गराउन वाध्य हुन्थ्यो । मधेशको भागमा परेको त्यो चुनाव सम्पन्नहुन बाँकी नै छ । त्यो चुनाव पनि पक्कै हुन्छ ।

त्यो चुनाव नभएसम्म आगामी चुनावहरु हुनसक्ने वातावरण नवन्ने हुनाले नै त्यो चुनाव हुन्छ । यद्यपि, प्रमुख प्रतिपक्षी दल एमाले मधेशको चाहना अनुसार संविधान संशोधनगर्न तयार देखिएको छैन ।

उ प्रादेशिक सीमांकनका समयमा कोरिएका विभिन्न तहहरुको नमिलेका भूगोल मिलाउन पनि तयार छैन ।

जारी भएको संविधान अनुसार मधेशीहरु निर्धारित दुइ नम्वर प्रदेशमा यही संविधान मानेर बस, होइन भने जहाँ जानुपर्ने हो जाउ भन्ने भाषा बोल्न थालेकाछन राष्ट्रवादीहरु । एमालेका अध्यक्ष केपी ओलीदेखि महासचिव इश्वर पोखरेलसम्म सवैले संविधानमा जथाभावी संशोधनगर्न एमाले तयार नभएको बताइ सकेका छन ।

यो भनी सकेपछि उनीहरुका लागि मधेशको यो धर्ती कुन कोशी, कुन कमला र कुन वागमतीको छेउमा उभिनेछ ?यो नेपाली धर्ती हो कि होइन ? कि यो धर्ती एउटा छुट्टै स्वतन्त्र गणराज्यका रुपमा स्थापित गराइने क्रममा छ ?

चुनाव निरन्तर हुने कुरा हो । राजाको शासनकालमा पनि चुनाव निरन्तर हुन्थ्यो । त्यतिवेला जनताले जानेका हुन्थे चुनावमा कसलाई भोट हाल्नु पर्दछ ? जनताले २०३६ सालमा कसलाई भोट हाल्नु पर्दछ ?जानेका थिए । माले पार्टीले ‘जनमत संग्रह धोका हो’ लाई भोट दिएको हो ।

जनमत संग्रहमा झिनो मतले निर्दल जितेपछि २०४२ को राष्ट्रिय पन्चायत चुनावमा माले पार्टीले विभिन्न अवतारमा सहभागी भएको थियो । त्यो निर्वाचन तीन वर्षपनि टिकेन ।

२०४६ को राष्ट्रिय जन आन्दोलनले प्रजातन्त्र पुनस्र्थापना गरेपछि भएको चुनाव पनि तीन वर्षमात्रै टिकेको हो । प्रजातन्त्र पुनस्थापनापछि जम्मा तीन पटक भयो संसदको चुनाव ।

ती तीनबटै चुनावले मुलुकले खोजेको स्थिरता कहिल्यै दिएनन । २०६४ को चुनावले देशलाई गणतान्त्रिक वनायो । संविधान वनाउन सकेन ।

संविधान सभाको दोस्रो चुनावले माओवादीलाई राष्ट्रिय राजनीतिको झण्डै झण्डै किनारामा नै पुर्याइ दियो । अहिले प्रमुख तीन दल र तिनका सहयोगी अरु साना ठूला सवै दलको सहमतिको संविधान वन्यो । 
लोकतन्त्रमा दलको प्रमुख राजनीतिक भूमिका हुन्छ ।

यसमा त शंका गर्नै परेन । तर, दलले जनताको टाउको टेक्ने हो कि जनताले दलहरुको संकीर्ण स्वार्थलाई इन्कार गर्ने हो ? यो निक्र्योल नगरी नहुने विषय हो ।

दलीय सहमतिको नाममा संविधान सभाका सवै निर्वाचित र मनोनीत सदस्यहरुको मुखमा पट्टी वाँधेर संविधान अनुमोदित गरिएको कसैले बिसिैएका छैनन । संविधानका वारे जनताको अभिमत वुझने ढोका वन्द गरिएको थियो । 

संवैधानिक हिसावले नेपाल ठूला दलहरुको एकाधिकारवादी पन्जामा परेकोछ । जनताको असन्तोष र विद्रोहलाई पेलेर दलीय स्वार्थका आधारमा दलहरुले बाँडीचुँडी गरेका हुन प्रदेश र स्थानीय तहको विभाजन । यो विभाजन वैज्ञानिक पनि छैन ।

पहाड मधेश जतासुकैका जनताले अहिलेको देशको पुननिर्धारित भूगोलमा चित्त वुझाएका छैनन । हामी नेपाली जनतालाईसंविधान लेखिनु नै अभूतपूर्व उपलव्धि भनेर मान्न वाध्य तुल्याइयो । जे कुरा सत्य होइन त्यही सत्य जस्तो देखियो ।

छवटै प्रदेशमा चुनाव सम्पन्न भएपछि अव दुइ नम्वर प्रदेशमा असोजको शुरुमा हुने चुनावको दिनगन्ती पनि शुरु भएको छ । देउवा सरकारले अहिले जुन सहजताका साथ चुनाव गरायो, यो भन्दा जटिल देखिन्छ आगामी चुनाव ।

दुइ नम्वर प्रदेशमा सीके राउतले चलाएको ‘भोट नदेउ, रद्द गर’ अभियान दिन–प्रतिदिन प्रभावशाली हुँदै गएको वताइ रहेका छन सामाजिक संजालहरु । सीके राउतको प्रभाव पक्कैपनि राजनीतिको स्थापित सत्य होइन होला ।

तर, यस्ता आन्दोलनहरुले अविकसित र असन्तुष्ट समाजमा नजानिदो हिसावले आफनो प्रभाव वढाइ रहेका हुन्छन । खास गरेर, विभिन्न सामाजिक, राजनीतिक र संचारका संजालसंग जोडिएका मधेशका युवावर्गको मनपेट कसैले वुझेको छैन ।

राजनीतिक रुपले राजपासंग निकट रहेजस्तो देखिने, अलिकति जोगिएर सीके राउतको अभियानको पनि परखगर्ने, राष्ट्रिय दलहरुको एकोहोरो र यथास्थितिवादसंग पनि चिढिने विभिन्न जमात छन मधेशमा ।

यी जमातहरुको मन कति वेला के मा जान्छ ? यसै भन्न सकिदैन ।
देशको हालीमुहाली आफनो हातमा लिएका तीन ठूला दलहरु कांग्रेस, एमाले र माओवादीका लागि दुइ नम्वर प्रदेशको चुनाव कडा परीक्षण सावित हुनेछ ।

राजपा लगायतका दलहरुलाई अथवा मधेशलाई भारत वा अरु कुनै वहानामा आफनो भाग्यको निर्माण आफैगर्ने हैसियत नदिने हो भने मधेशको समस्या झन झन कचल्टिनेछ ।

काठमाडौ केन्द्रमा सुरक्षा घेराभित्र सुरक्षित बसेका दलका नेताहरु आफनो विजयको डुगडुगी बजाउन समर्थ छन । यसमा शंका नगरेकै वेश ।

तर, मधेशको सम्भावित परिस्थितिलाई सम्वोधनगर्न कति सक्षम छन ? यो परख गर्नकै लागि भनेर कुरेरबस्ने विषय पक्कै होइन ।

असोज दुइमा चुनावहुने हो भने सरकारले आफनो ध्यान सुरक्षामा होइन, सम्विधान संशोधनमा लगाउनु पर्दछ । निष्पक्ष र समावेशी चुनावका लागि जनताको दुखेको मनमा मलहम लगाउन केन्द्रित हुनु पर्दछ ।

गार्डेज, अफगानिस्तान : अफगानिस्तानको पूर्वी सहर गार्डेजमा भएका आत्मघाती हमलाम...

जाकार्ता : इन्डोनेसियाको पूर्वी भागमा पर्ने मालुकु प्रान्तमा शुक्रबार...

न्यूयोर्क : आइपड, आइफोन र आइप्याडको उत्पादक कम्पनी एप्पलले बिहीबार...

हरारे : जिम्बाबेको प्रमुख विपक्षी गठबन्धन मुभमेन्ट फर डेमोक्रेटिक...

काठमाडौँ : राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले नवनियुक्त दुई मन्त्रीलाई पद तथा...

चितवन : आन्तरिक राजश्व कार्यालय भरतपुरले आर्थिक वर्ष २०७४÷७५ मा...

काठमाडौँ : नेपालको इतिहासमा पहिलो पटक प्रस्तावित प्रधानन्यायाधीशको नाम...

धनगढी : प्रदेश नं ७ को भौतिक पूर्वाधार तथा...

काठमाडौँ : युवा तथा खेलकूदमन्त्री जगतबहादुर सुनार (विश्वकर्मा) ले नेपालमा...

काठमाडौँ : राष्ट्रिय पाठ्यक्रम विकास तथा मूल्यांकन परिषद्को आज बसेको...

वासिङटन : अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प भारत जाने निश्चित भइनसकेको...

इश्लामावाद, पाकिस्तान : पाकिस्तान मुस्लिम लिग–नवाज (पिएमएल–एन) का नेता सेहवाज...

लस एन्जलस, संयुक्तराज्य अमेरिका : क्यालिफोर्नियाको जङ्गलको केही भागमा लागेको...

बागो, म्यानमार : दक्षिणपश्चिमी म्यानमारमा भीषण वर्षापछि आएको बाढीको कारण...

मस्को : यसै हप्ता सेन्ट्रल अफ्रिकन रिपब्लिकमा मारिएका रुसी पत्रकारलाई...

बेइजिङ : गुगलले चीनको कठोर सेन्सरसीप (नियन्त्रण) नियमलाई सम्बोधन गर्नेगरी...

काठमाडौँ : वन तथा वातावरणमन्त्री शक्तिबहादुर बस्नेतले काठकोे उत्पादनमा वृद्धि...

काठमाडौँ : दोलखाको नाम्दु आसपास केन्द्रबिन्दु भएर आज गोरखा भूकम्पको...

म्याग्दी : जिल्लामा घरजग्गा कारोवारबाट आर्थिक वर्ष २०७४÷७५ मा...

काठमाडौँ : राष्ट्रियसभा मातहतका चार विषयगत समितिमा रहने सदस्यको...

तुलसीपुर : राप्ती आँखा अस्पताल दाङमा आँखा पाक्ने रोगका बिरामी...

विराटनगर : राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीका अध्यक्ष कमल थापाले वर्तमान सरकारलाई...

रोल्पा : गएराति रोल्पा माडी गाउँपालिका–१ धारावाङमा भएको ट्याक्टर दुर्घटनामा...

काठमाडौँ : नयाँ शक्ति पार्टी नेपालले विकास र समृद्धिको...

काठमाडौँ : अनुगमनका क्रममा क्लिनिक सञ्चालनसम्बन्धी कुनै पनि कागजातहरु फेला...

काठमाडौँ : संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उडड्यनमन्त्री रवीन्द्र अधिकारीले आगामी...

विराटनगर : प्रदेश नं १ को प्रदेश सभाको आज बसेको...

दोलखा : ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिंचाइमन्त्री वर्षमान पुनले पैसा...

बनियानी, झापा : झापाको मेचीनगरमा एक बालिकाको डुबेर मृत्यु भएको...

दाम्बुल्ला, श्रीलंका : श्रीलंका र दक्षिण अफ्रिकाबीचको दोस्रो एक दिवसीय...

संयुक्त राष्ट्रसंघ : संयुक्त राष्ट्रसंघीय महासचिव एन्टोनियो गुटर्रेस नागासाकी समारोहमा...

धनगढी : प्रदेश नं ७ प्रदेशसभाको आज बसेको बैठकको विशेष...

महेन्द्रनगर, धनुषा : प्रदेश २ मुख्यमन्त्री लालबाबु राउतले महिला शिक्षित...

काठमाडौँ : नेपाली काँग्रेसले पार्टीका पूर्व केन्द्रीय सदस्य एवं...

गोरखा । उनी काठमाडौंको खानदानी परिवारमा जन्मिएका थिए । बाबु...

वीरगञ्ज । पर्साको पर्सागढी नगरपालिकाले ‘विपन्नको आँगनमा मेयर’ कार्यक्रमसहित चालु...

काठमाडौँ,: राष्ट्रिय सभाको आजको बैठकले प्रजातान्त्रिक एवं लोकतान्त्रिक आन्दोलनका अथक...

नयाँ दिल्ली । मोबाइल फोनमा कुरा गरिरहेको समयमा अचानक...

काठमाडु । नेपालले अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट काउन्सिल (आइसिसी)को मान्यता...

काठमाडु । भारतको राजधानी नयाँ दिल्लीबाट ३९ नेपाली महिलाको...