Sat, 04 Aug 2018
ताजा समाचार
अफगानिस्तानमा आत्मघाती दुई हमला, ३५ को मृत्यु ७० घाइते || इन्डोनेसिया र चीनमा भूकम्प || एप्पलको बजार मूल्य १० खर्ब डलर पुग्यो || जिम्बाबेमा विपक्षीद्वारा मतपरिणाम बहिस्कार || दुई मन्त्रीलाई शपथः चार महिला || रु २१ अर्ब ८० करोड राजश्व संकलन || पहिलो पटक प्रस्तावित प्रधानन्यायाधीशको नाम अस्वीकृत || भौतिक पूर्वाधार तथा विकास मन्त्रालयमा नयाँ संरचना बन्दै || मन्त्री विश्वकर्माद्वारा निरीक्षण || आयुर्वेद, प्राकृतिक चिकित्सा पाठ्यक्रममा समावेश हुने || ट्रम्पको भारत भ्रमण निश्चित भइनसकेको अमेरिकी भनाइ || पिएमएल–एन नेताद्वारा पूर्व प्रधानमन्त्री शरीफसँग भेट || क्यालिफोर्निया डढेलोबाट एक हजार घर नष्ट || म्यानमारमा बाढीका कारण डेढलाख मानिस विस्थापित || सेन्ट्रल अफ्रिकन रिपब्लिकमा मारिएका रुसी पत्रकारलाई यातना नदिइएको पुष्टि || गुगलले चीनका लागि सेन्सर–मैत्री सर्च इन्जिन विकास गर्दैछः स्रोत || मुलुकलाई काठमा आत्मनिर्भर बनाउँछौँ : वनमन्त्री बस्नेत || दोलखामा ४.२ रिक्टरको परकम्प || घरजग्गा कारोवारबाट रु दुई करोड २८ लाख राजश्व || राष्ट्रियसभाका समितिमा रहने सदस्यको नाम अनुमोदित || आँखा पाक्ने रोगका बिरामी बढे || सरकारलाई आर्थिक र राजनीतिक रुपान्तरण गर्न समय दिनुपर्ने : अध्यक्ष || ट्याक्टर दुर्घटनामा दुईको मृत्यु || विकास र समृद्धिको नारा पूरा गर्न सक्दैनः नयाँ शक्ति || स्वास्थ्य सेवा केन्द्रमा सिलबन्दी || दश महिनाभित्र भैरहवाबाट अन्तर्राष्ट्रिय उडान शुरु हुन्छ : मन्त्री अधिकारी || प्रदेश नं १ : दुई विधेयक पारित || पैसा र पहुँच नहुनेले सेयरमा हेरेरै बस्ने प्रवृत्तिको अन्त्यः मन्त्री || डुबेर बालिकाको मृत्यु || क्रिकेटः श्रीलंकाले पहिलो ब्याटिङ रोज्यो || राष्ट्रसंघीय महासचिव जापान जाने || प्रदेश नं. ७ प्रदेशसभा सदस्यद्वारा समसामयिक विषयमा ध्यानाकर्षण || महिला शिक्षित नभएसम्म सामाजिक विकृति अन्त हुन्न : मुख्यमन्त्री राउत || काँग्रेसले तीन दिन आधा झण्डा झुकाउने || बडाहाकिमका छोरा बने देशकै सर्वोकृष्ट किसान || पर्सागढीमा ‘विपन्नको आँगनमा मेयर’ कार्यक्रम || शोक प्रस्ताव पारित || कुरा गरिरहेकै समयमा मोबाइल फोन विस्फोट हुँदा युवकको मृत्यु || नेपाली क्रिकेटको तीन दशकः एक दिवसीय खेल्दासमेत पूर्वाधार निर्माणमा ढिलाइ || नयाँ दिल्लीमा दलालको फन्दाबाट ३९ नेपाली महिलाको उद्धार ||
बाढी र डुवानपीडित जनताको पत्र

भाद्र २, २०७४

 


  • धर्मेन्द्र झा 


श्री सरकारमापदासीनमहोदयहरु

जय नेपाल जय सलाम
यहाँहरुलाई त सबै ठीकै होला भन्ने आशा छ र ईश्वरसँग यसैको कामना गर्दछु । रह्यो हाम्रो कुरा, त हाम्रो हालत अत्यन्त खराव छ ।

बाढी र डुवानले हाम्रो घर—परिवार र गाउँ टोल समाजका सामु निकै ठूलो समस्या उत्पन्न गरेको छ । अघिल्लो साताको प्रारम्भका केही दिन(शुक्रवारदेखि सोमवारसम्म)मधेशका, खास गरी पूर्वी र मध्य मधेशका, जिल्लाहरुमा मुसलाधार पानी पर्यो ।

पहाडमा पनि निकै वर्षा भएको थियो । कति पानी पर्यो त्यसको कुनै आँकलन गर्न सकिँदैन । पहाडमा परेको पानी पनि सबै मधेशमै एकत्रित हुनपुग्यो तर त्यो पानीले निकास पाउन सकेन । पानी जति सबै मधेशकै भूमीमा चक्कर काटिर्हयो ।

प्रकृतिको सिद्धान्तका हिसावले हेर्ने हो भने यसलाई अस्वाभाविक भन्न मिल्दैन । तर व्यवहारमा हेर्ने हो भने यसको निकै प्रतिकूल असर पर्यो मधेशको भूमीमा । 


श्री प्रधानमन्त्रीज्यू,


सबैलाई स्पष्ट नै छ यहाँको भूमी समथर छ । सबैतिर सरपट फैलिएको छ । खोलाहरुको पुरानो सतहमाथि उकासिएको छ । वालुवाले भरिएको छ । अर्थात् खोलाहरुको गहिराईमा निकै कमी आएको छ । तर यसतर्फ सरकारको ध्यान पुगेको छैन ।

सरकारले यस्ता सतह उकासिएका खोलाको गहिराई कायम गर्नेतर्फ कुनै ध्यान दिएको पाइएन । यसै गरी पानीको उचित निकासतर्फ पनि ध्यान दिइएको पाइएन । फलतः खोलाका पानी चारैतर्फ फैलिने अनुकूल वातावरणको सिर्जना हुन पुग्यो ।

खोलाको गहिराई कम हुँदा खोलाको पानी अन्यत्र मोडिनु स्वाभाविक थियो । यसपटक मधेशमा यस्तै भयो र यसै कारण पहाडबाट बाढीका रुपमा आएको पानीको कहरले मधेशमा डुवानको आकार ग्रहण गर्यो र प्रलयकारी विपद्को रुप धारण गर्यो तर सरकारले समय छँदै सावधानीको कुनै उपाय अपनाउन सकेन । महधेशको हाल वेहाल छ ।

जनजीवन अस्तव्यस्त छ । घरहरु उजाडिएका छन् । कैयौंको विचल्ली परेको छ । तर राहत र उद्धारमा जुनप्रकारको तदारुकता अपनाइनु पथर््यो त्यो देख्ज सकिएन ।

हामीलाई दुख लागेको छ । हाम्रो आशा र सहाराको आधार सरकार नै हो तर हामी उदासमात्र होइन निकै उदास भयौं । सरकारको लापर्वाहीको शिकार हामी सोझासिधा नागरिक भयौ ।

हामीले सरकारले मागेको कर तिरेकै थियौ तर हामीले तिरेको करवापत सुरक्षा पाउन सकेनौ । 


सरकारमा सहभागी सहयोगी दलका नेताज्यूहरु,
के हाम्रो नियति यही नै हो ? हामीलाई गर्व छ, हामी मधेशी हौं । तर यदाकदा, जब बाढी र डुवानजस्तो त्रासदीको पीडा भोग्न बाध्य हुनुपर्छ, लाग्छ किन मधेशी भयौं ? के मधेशमा राजनीति गर्ने, विशेष गरी सरकारमा सहभागी नेताले यस प्रश्नको उत्तर दिन सक्छन् ?

आमजनताको आरोप छ, सरकारमा सहभागी दल र तिनका नेता  राजधानी काठमाडौमा मोज मारिरहेका छन् । ठूलो घरमा आलिशान जीवन व्यतीत गरिरहेका छन् । तर हामीजस्ता निमुखा जसको मधेशको कुनै गाउँहरुमा फुसको एक सानो घर छ र बाढीको कहरमा परी त्यो घर कि त वगेको छ कि त डुवानमा परी जलको गर्भमा विलीन भएको छ,

सोच्नुस हामीमाथि के वितिरहेको होला ? त्यस कहरमा परी हाम्रा वालवच्चाको विचल्ली हुँदा कस्तो  हुँदो हो ? कसैलाई अनुभूति छ ? यसको उत्तर सहज छैन ।

वस, केही नेता र मन्त्रीले हामी सामान्य जनताले तिरेको कर व्यय गरी हेलिकप्टर चढेर बाढी र डुवानग्रस्त क्षेत्रको आकाश—भ्रमण गरेको हामीले सुनेका र देखेका छौं । बरु हेलिकप्टर चढेवापतको रकम हाम्रालागि राहतमा खर्च गरेको भए केही उपलब्धी पाउन सकिन्थ्यो । 


हे महान नेतागण,
तपाईहरुलाई मधेशबारे केही थाहा छैन भनेर कसरी भन्ने ? हो यसपटक सरकार केही बढी उदार भएको देखिएको छ, शायद आसन्न निर्वाचन भएर पनि होला । हामीलाई आशंका छ, त्यो अस्वाभाविक हो ।

यसपटक सरकारले प्रत्येक मृतक परिवारलाई दुई लाख रुपैया दिने घोषणा गरेको छ । यसै गरी नेपाली कांग्रेससम्बद्ध सांसदहरुले आफ्नो एक महिनाको भत्तादिने घोषणा गरेका छन् ।

सिद्धान्ततः यो राम्रो कुरा हो । तर प्रश्न उठ्छ, व्यवहारमा यसको कार्यान्वयन् कसरी हुन्छ ? यसको कार्यान्वयन् कति तदारुकतापूर्वक हुन्छ ? विचारणीय छ ।

सरकारका गृहमन्त्रीका अनुसार मधेशका जिल्लाहरुमा आएको बाढी र उत्पन्न डुवानका कारण हालसम्म एक सय २३ जनाको मृत्यु भइसकेको छ । यस्तै एक अनौपचारिक तथ्यांकअनुसार मधेशमा करिव दुई अर्व रुपैयाँ बरावरको कृषि बाली सखाप भएको छ । 


यसै गरी मधेशको ८० प्रतिशत खेतियोग्य जमिन बाढी र डुवानको चपेटामा परेको छ । स्पष्ट छ, यी सबै तथ्यको उपस्थितिमा हुने हानीको सहज आँकलन सम्भव छैन । यस परिदृश्यमा यहाँको सामाजिक आर्थिक जीवनमा कस्तो नकारात्मक प्रभाव परेको छ, त्यसको सहज अनुमान गर्न सकिन्छ ।  तर हाम्रा नेतागणले अहिलेसम्म के हेरेर बसे ? अहिलेको अवस्थामा महत्वपूर्ण प्रश्न हो यो ।

सरकारमा सहभागी नेतामात्र होइन सरकारमा सहभागी नभएका नेताहरुलाई पनि हो यो प्रश्न । विशेष गरी मधेशको भूमीमा राजनीति गर्ने मधेशी नेतालाई खास प्रश्न हो यो । मधेशका कुनै पनि गाउँमा मधेशी नेताको अर्थपूर्ण उपस्थ्तिि अनुभव गरिएको छैन । के हामी मधेशका नेताको हैसियत दलको कार्यकर्ता र मतदाताको मात्र हो ?

तिनका तुलनामा बरु निजी क्षेत्रको सक्रियता महत्वपूर्ण छ । तिनले सक्दो प्रयास गरिहेका छन् । यस अवस्थामा मधेश भूमीलाई संकटग्रस्त घोषित गरी राहत, उद्धार, उपचार, पुनर्निर्माण, पुनसर््थापन र विकासको एकीकृत कार्यक्रम युद्धस्तरमा सञ्चालन गरिनु जरुरी छ । आशा छ सरोकारवालाको ध्यान यसतर्फ आकृष्ट हुनेछ । 


आदरणीय सरकार र नेताज्यूहरु,
प्रश्न उठ्छ, हामीले के गर्ने ? हामीसँग केही उपाय छैन । पानीको गति निर्वाध हुन्छ । यसको गतिलाई कसैले रोक्न सक्दैन । यसको गतिलाई रोक्ने प्रयास गरियो भने यसले प्रायः अनिष्ट निम्त्याउँछ ।

तर यसको हेक्का राखिँदैन । नेपालको वर्तमान यथार्थलाई दृष्टिगत गरियो भने देश तीनतिरबाट बाँधले बाँधिएको पाउन सकिन्छ । यसको प्रभाव नेपालको भूगोलमा पर्ने निश्चित छ । सत्य के हो भने, पानीको वहावलाई थुनछेक गरेर रोक्न सकिँदैन ।

मानवनिर्मित संरचनाले पानी संकलन, यसको प्रवाहित हुने मार्ग व्यवस्थापन, निश्चित ठाउँमा वेग नियन्त्रण आदी गर्न सकिन्छ । पानी नियन्त्रण गर्न ठूला नदीमा ठूला बाँध र व्यारेजको निर्माण गर्ने कुरा नौलो होइन । नेपालमा पनि गण्डक, कोशी, महाकाली आदी नदीमा यस्ता बाँध र व्यारेज निर्माण गरिएका छन् ।  

पानीको वहावले प्रायःजसो व्यारेज वा बाँधलाई कुनै क्षति पुग्दैन । बाढी अनियन्त्रित भएका वेला व्यारेजका ढोका खोलेर पानीलाई निकास दिने प्रचलित विधिहो ।

तर यो विधिले मात्र पानीको वहाव नियन्त्रण हुन सक्दैन । मूल कुरा हो पानीको स्वाभाविक वहावलाई रोक्ने प्रयास गर्दा उत्पन्न हुने समस्या । नेपालका नदीहरुको वहाव—विश्लेषण गर्ने हो भने पानीको निकासको उचित प्रवन्ध नगरिएको पाइन्छ र यसबाट नेपालको तल्लो तटीय अर्थात् मधेशको भूमीले वर्षेनि समस्या भोग्न बाध्य हुनुपरिरहेको छ ।

यस समस्याबारेमा समय र्छदै सोचिएन भने भष्यिमा थप विकराल समस्या वेहोर्न नेपालले बाध्य हुनुपर्नेछ । 


श्री नीतिर्मिाताहरु,
आदरणीय नीतिनिर्माताहरु यससम्बन्धमा दीर्घकालीन नीति तय गरिनु जरुरी छ । पहाडबाट बगेर आउने, मूलतः चुरेबाट निःसृत हुने खहरे खोलाहरुले पानीसँगै बालुवा, माटो र ढुंगा बगाएर लिएर आउँछन् र मधेशको समथर भूमीमा छोड्दछन् ।

यसबाट मधेश भूमीमा यस्ता खोलाको सतहमा वृद्धि हुनुका साथै पानीको उचित निकास उपलब्ध नभएका कारण पानीले मधेशमा दुख दिने गरेको छ ।

अहिले नेपालमा एकथरि तर्क प्रस्तुत् गर्ने गरिन्छ, छिमेकीभारतले सीमावर्ती क्षेत्रमा बाँध र सडक बनाएका कारण उचित निकास वाधित भएकाले नेपाली भूमी डुवानमा पर्ने गरेको छ । तर यसलाई मात्र कारण मानेर ढुक्क पर्न सकिँदैन । 


नेपाल—भारत भएर बग्ने नदीको जल वहावको व्यवस्थापन, नेपालको मधेश क्षेत्रका नदीमा थुप्रेको गेग्रान र पानीको उचित निकासको व्यवस्थाजस्ता विषय नेपाल सरकार र नीतिनिर्माताका लागि अत्यन्तै सरोकारका विषय हुन् । यस विषयमा आफ्नोतर्फबाट कुनै प्रयास नै नगरी अर्कालाई जिम्मेबारी पन्छाएर आफूले उन्मुक्ति पाउन सकिँदैन । यसतर्फ सम्बन्धित निकायले समयमै उचित ध्यान पुर्याउनु आवश्यक छ ।

यसतर्फ आवश्यक ध्यान नपुर्याए आगामी दिनमा झन विकराल समस्या उत्पन्नहुने निश्चित छ । अहिलेलाई बाढी र डुवानग्रस्त क्षेत्रका वासिन्दाका लागिउचित राहत र उद्धारको व्यवस्थापनमा सरोकारवाला निकाय जुट्नु जरुरी छ । 


यहाँहरुकै
वाढी र डुवानपीडित मधेशी जनत

गार्डेज, अफगानिस्तान : अफगानिस्तानको पूर्वी सहर गार्डेजमा भएका आत्मघाती हमलाम...

जाकार्ता : इन्डोनेसियाको पूर्वी भागमा पर्ने मालुकु प्रान्तमा शुक्रबार...

न्यूयोर्क : आइपड, आइफोन र आइप्याडको उत्पादक कम्पनी एप्पलले बिहीबार...

हरारे : जिम्बाबेको प्रमुख विपक्षी गठबन्धन मुभमेन्ट फर डेमोक्रेटिक...

काठमाडौँ : राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले नवनियुक्त दुई मन्त्रीलाई पद तथा...

चितवन : आन्तरिक राजश्व कार्यालय भरतपुरले आर्थिक वर्ष २०७४÷७५ मा...

काठमाडौँ : नेपालको इतिहासमा पहिलो पटक प्रस्तावित प्रधानन्यायाधीशको नाम...

धनगढी : प्रदेश नं ७ को भौतिक पूर्वाधार तथा...

काठमाडौँ : युवा तथा खेलकूदमन्त्री जगतबहादुर सुनार (विश्वकर्मा) ले नेपालमा...

काठमाडौँ : राष्ट्रिय पाठ्यक्रम विकास तथा मूल्यांकन परिषद्को आज बसेको...

वासिङटन : अमेरिकाका राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प भारत जाने निश्चित भइनसकेको...

इश्लामावाद, पाकिस्तान : पाकिस्तान मुस्लिम लिग–नवाज (पिएमएल–एन) का नेता सेहवाज...

लस एन्जलस, संयुक्तराज्य अमेरिका : क्यालिफोर्नियाको जङ्गलको केही भागमा लागेको...

बागो, म्यानमार : दक्षिणपश्चिमी म्यानमारमा भीषण वर्षापछि आएको बाढीको कारण...

मस्को : यसै हप्ता सेन्ट्रल अफ्रिकन रिपब्लिकमा मारिएका रुसी पत्रकारलाई...

बेइजिङ : गुगलले चीनको कठोर सेन्सरसीप (नियन्त्रण) नियमलाई सम्बोधन गर्नेगरी...

काठमाडौँ : वन तथा वातावरणमन्त्री शक्तिबहादुर बस्नेतले काठकोे उत्पादनमा वृद्धि...

काठमाडौँ : दोलखाको नाम्दु आसपास केन्द्रबिन्दु भएर आज गोरखा भूकम्पको...

म्याग्दी : जिल्लामा घरजग्गा कारोवारबाट आर्थिक वर्ष २०७४÷७५ मा...

काठमाडौँ : राष्ट्रियसभा मातहतका चार विषयगत समितिमा रहने सदस्यको...

तुलसीपुर : राप्ती आँखा अस्पताल दाङमा आँखा पाक्ने रोगका बिरामी...

विराटनगर : राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीका अध्यक्ष कमल थापाले वर्तमान सरकारलाई...

रोल्पा : गएराति रोल्पा माडी गाउँपालिका–१ धारावाङमा भएको ट्याक्टर दुर्घटनामा...

काठमाडौँ : नयाँ शक्ति पार्टी नेपालले विकास र समृद्धिको...

काठमाडौँ : अनुगमनका क्रममा क्लिनिक सञ्चालनसम्बन्धी कुनै पनि कागजातहरु फेला...

काठमाडौँ : संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उडड्यनमन्त्री रवीन्द्र अधिकारीले आगामी...

विराटनगर : प्रदेश नं १ को प्रदेश सभाको आज बसेको...

दोलखा : ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिंचाइमन्त्री वर्षमान पुनले पैसा...

बनियानी, झापा : झापाको मेचीनगरमा एक बालिकाको डुबेर मृत्यु भएको...

दाम्बुल्ला, श्रीलंका : श्रीलंका र दक्षिण अफ्रिकाबीचको दोस्रो एक दिवसीय...

संयुक्त राष्ट्रसंघ : संयुक्त राष्ट्रसंघीय महासचिव एन्टोनियो गुटर्रेस नागासाकी समारोहमा...

धनगढी : प्रदेश नं ७ प्रदेशसभाको आज बसेको बैठकको विशेष...

महेन्द्रनगर, धनुषा : प्रदेश २ मुख्यमन्त्री लालबाबु राउतले महिला शिक्षित...

काठमाडौँ : नेपाली काँग्रेसले पार्टीका पूर्व केन्द्रीय सदस्य एवं...

गोरखा । उनी काठमाडौंको खानदानी परिवारमा जन्मिएका थिए । बाबु...

वीरगञ्ज । पर्साको पर्सागढी नगरपालिकाले ‘विपन्नको आँगनमा मेयर’ कार्यक्रमसहित चालु...

काठमाडौँ,: राष्ट्रिय सभाको आजको बैठकले प्रजातान्त्रिक एवं लोकतान्त्रिक आन्दोलनका अथक...

नयाँ दिल्ली । मोबाइल फोनमा कुरा गरिरहेको समयमा अचानक...

काठमाडु । नेपालले अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट काउन्सिल (आइसिसी)को मान्यता...

काठमाडु । भारतको राजधानी नयाँ दिल्लीबाट ३९ नेपाली महिलाको...