Thu, 24 May 2018
ताजा समाचार
सर्वसाधारणले पनि प्रदेशसभामा प्रस्ताव लान पाउने || सवारी दुर्घटनामा दश महिनामा ९५ को मृत्यु || शिक्षामा लगानीअनुसार प्रतिफल आएन ः प्रधानमन्त्री || पाँचवर्षसम्म सरकार सञ्चालन हुन्छ ः प्रचण्ड || ठक्कर दिने टिपरका सवारी चालक पक्राउ || नीति तथा कार्यक्रममा छुटेका विषय बजेटले समेटोस् || राजविराज विमानस्थल एक दशकपछि पुनः सञ्चालनमा || पोखरीमा डुबेर चार बालिकाको मृत्यु || गुण्डाराजको अन्त्य गर्दै जनताको राज स्थापना हुन्छ : गृहमन्त्री || दुर्गम गाउँमा अफिम खेती || महोत्तरीमा बढ्यो गर्मी || तत्मा समाजको राष्ट्रिय कार्यकारिणी समिति गठन || मन्त्री यादव थाइल्याण्डतर्फ || एकैरातमा तीन घरमा चोरी || डोम समुदायका बालबालिका विद्यालय भर्ना || हजार विद्यार्थीमा एउटै शौचालय || सडक र ऊर्जा प्राथमिकतामा छः मुख्यमन्त्री राउत || उखु किसानद्वारा मिलमा धर्ना मालिक फरार || वडाध्यक्ष पौडेलको घरमा बम विष्फोट, दुई घाइते || सरकारको नीति तथा कार्यक्रम आज संघीय संसदको संयुक्त बैठकमा प्रस्तुत || ओली ५ वर्षकै लागि प्रधानमन्त्री हो, त्यसमा तल–माथि हुँदैन : || रावणको जन्मभूमि मानिएको पौलस्त्य आश्रम ओझेलमा || सोलु करिडोर प्रसारण लाइन समयमै सक्न प्राधिकरणको ठेकेदारलाई ताकेता || विषाक्त मदिरा सेवन गर्दा १२ जनाको मृत्यु, मदिरा बिक्रीवितरण गर्ने || सन्दीप लामिछानेको खुलेर प्रशंसा गरे रिकी पोन्टिङले || विद्यार्थी मृतावस्थामा फेला || बजेटमा मधेससंग विभेद गरीए संसद अवरुद्ध गर्ने सांसद यादवको चेतावनी || प्रदेश नं २ का सञ्चारमाध्यमलाई राहतपूर्ण वर्गीकरण गर्न आग्रह || मालपोत कर तिर्नु पर्दैनः नगर प्रमुख || पुर्व राजा ज्ञानेन्द्रलाई नागरिक अभिनन्दन || तरुण दलको जिल्लास्तरीय प्रशिक्षण कार्यक्रम || शिक्षक संगठन धनुषामा महतो || सर्पदंशबाट महिलाको मृत्य || ससुराली पक्षको कुटाइबाट महिला गम्भीर || मधेशको लागि विशेष बजेटः मन्त्री महासेठ || गेरुका नदीमा सरसफाई || तुलसीदास पार्कमा सरसफाई || मिथिलाको युगभूमि सिम्रौनगढ हो : पुरातत्वविद मिश्र || ठेकदारको लापर्वाहीले बस दूर्घटना, २४ बढी घाईते || फोरम पदाधिकारी बैठक जारी, एकीकृत नेकपामाथि नजर ||
बाढी र डुवानपीडित जनताको पत्र

भाद्र २, २०७४

 


  • धर्मेन्द्र झा 


श्री सरकारमापदासीनमहोदयहरु

जय नेपाल जय सलाम
यहाँहरुलाई त सबै ठीकै होला भन्ने आशा छ र ईश्वरसँग यसैको कामना गर्दछु । रह्यो हाम्रो कुरा, त हाम्रो हालत अत्यन्त खराव छ ।

बाढी र डुवानले हाम्रो घर—परिवार र गाउँ टोल समाजका सामु निकै ठूलो समस्या उत्पन्न गरेको छ । अघिल्लो साताको प्रारम्भका केही दिन(शुक्रवारदेखि सोमवारसम्म)मधेशका, खास गरी पूर्वी र मध्य मधेशका, जिल्लाहरुमा मुसलाधार पानी पर्यो ।

पहाडमा पनि निकै वर्षा भएको थियो । कति पानी पर्यो त्यसको कुनै आँकलन गर्न सकिँदैन । पहाडमा परेको पानी पनि सबै मधेशमै एकत्रित हुनपुग्यो तर त्यो पानीले निकास पाउन सकेन । पानी जति सबै मधेशकै भूमीमा चक्कर काटिर्हयो ।

प्रकृतिको सिद्धान्तका हिसावले हेर्ने हो भने यसलाई अस्वाभाविक भन्न मिल्दैन । तर व्यवहारमा हेर्ने हो भने यसको निकै प्रतिकूल असर पर्यो मधेशको भूमीमा । 


श्री प्रधानमन्त्रीज्यू,


सबैलाई स्पष्ट नै छ यहाँको भूमी समथर छ । सबैतिर सरपट फैलिएको छ । खोलाहरुको पुरानो सतहमाथि उकासिएको छ । वालुवाले भरिएको छ । अर्थात् खोलाहरुको गहिराईमा निकै कमी आएको छ । तर यसतर्फ सरकारको ध्यान पुगेको छैन ।

सरकारले यस्ता सतह उकासिएका खोलाको गहिराई कायम गर्नेतर्फ कुनै ध्यान दिएको पाइएन । यसै गरी पानीको उचित निकासतर्फ पनि ध्यान दिइएको पाइएन । फलतः खोलाका पानी चारैतर्फ फैलिने अनुकूल वातावरणको सिर्जना हुन पुग्यो ।

खोलाको गहिराई कम हुँदा खोलाको पानी अन्यत्र मोडिनु स्वाभाविक थियो । यसपटक मधेशमा यस्तै भयो र यसै कारण पहाडबाट बाढीका रुपमा आएको पानीको कहरले मधेशमा डुवानको आकार ग्रहण गर्यो र प्रलयकारी विपद्को रुप धारण गर्यो तर सरकारले समय छँदै सावधानीको कुनै उपाय अपनाउन सकेन । महधेशको हाल वेहाल छ ।

जनजीवन अस्तव्यस्त छ । घरहरु उजाडिएका छन् । कैयौंको विचल्ली परेको छ । तर राहत र उद्धारमा जुनप्रकारको तदारुकता अपनाइनु पथर््यो त्यो देख्ज सकिएन ।

हामीलाई दुख लागेको छ । हाम्रो आशा र सहाराको आधार सरकार नै हो तर हामी उदासमात्र होइन निकै उदास भयौं । सरकारको लापर्वाहीको शिकार हामी सोझासिधा नागरिक भयौ ।

हामीले सरकारले मागेको कर तिरेकै थियौ तर हामीले तिरेको करवापत सुरक्षा पाउन सकेनौ । 


सरकारमा सहभागी सहयोगी दलका नेताज्यूहरु,
के हाम्रो नियति यही नै हो ? हामीलाई गर्व छ, हामी मधेशी हौं । तर यदाकदा, जब बाढी र डुवानजस्तो त्रासदीको पीडा भोग्न बाध्य हुनुपर्छ, लाग्छ किन मधेशी भयौं ? के मधेशमा राजनीति गर्ने, विशेष गरी सरकारमा सहभागी नेताले यस प्रश्नको उत्तर दिन सक्छन् ?

आमजनताको आरोप छ, सरकारमा सहभागी दल र तिनका नेता  राजधानी काठमाडौमा मोज मारिरहेका छन् । ठूलो घरमा आलिशान जीवन व्यतीत गरिरहेका छन् । तर हामीजस्ता निमुखा जसको मधेशको कुनै गाउँहरुमा फुसको एक सानो घर छ र बाढीको कहरमा परी त्यो घर कि त वगेको छ कि त डुवानमा परी जलको गर्भमा विलीन भएको छ,

सोच्नुस हामीमाथि के वितिरहेको होला ? त्यस कहरमा परी हाम्रा वालवच्चाको विचल्ली हुँदा कस्तो  हुँदो हो ? कसैलाई अनुभूति छ ? यसको उत्तर सहज छैन ।

वस, केही नेता र मन्त्रीले हामी सामान्य जनताले तिरेको कर व्यय गरी हेलिकप्टर चढेर बाढी र डुवानग्रस्त क्षेत्रको आकाश—भ्रमण गरेको हामीले सुनेका र देखेका छौं । बरु हेलिकप्टर चढेवापतको रकम हाम्रालागि राहतमा खर्च गरेको भए केही उपलब्धी पाउन सकिन्थ्यो । 


हे महान नेतागण,
तपाईहरुलाई मधेशबारे केही थाहा छैन भनेर कसरी भन्ने ? हो यसपटक सरकार केही बढी उदार भएको देखिएको छ, शायद आसन्न निर्वाचन भएर पनि होला । हामीलाई आशंका छ, त्यो अस्वाभाविक हो ।

यसपटक सरकारले प्रत्येक मृतक परिवारलाई दुई लाख रुपैया दिने घोषणा गरेको छ । यसै गरी नेपाली कांग्रेससम्बद्ध सांसदहरुले आफ्नो एक महिनाको भत्तादिने घोषणा गरेका छन् ।

सिद्धान्ततः यो राम्रो कुरा हो । तर प्रश्न उठ्छ, व्यवहारमा यसको कार्यान्वयन् कसरी हुन्छ ? यसको कार्यान्वयन् कति तदारुकतापूर्वक हुन्छ ? विचारणीय छ ।

सरकारका गृहमन्त्रीका अनुसार मधेशका जिल्लाहरुमा आएको बाढी र उत्पन्न डुवानका कारण हालसम्म एक सय २३ जनाको मृत्यु भइसकेको छ । यस्तै एक अनौपचारिक तथ्यांकअनुसार मधेशमा करिव दुई अर्व रुपैयाँ बरावरको कृषि बाली सखाप भएको छ । 


यसै गरी मधेशको ८० प्रतिशत खेतियोग्य जमिन बाढी र डुवानको चपेटामा परेको छ । स्पष्ट छ, यी सबै तथ्यको उपस्थितिमा हुने हानीको सहज आँकलन सम्भव छैन । यस परिदृश्यमा यहाँको सामाजिक आर्थिक जीवनमा कस्तो नकारात्मक प्रभाव परेको छ, त्यसको सहज अनुमान गर्न सकिन्छ ।  तर हाम्रा नेतागणले अहिलेसम्म के हेरेर बसे ? अहिलेको अवस्थामा महत्वपूर्ण प्रश्न हो यो ।

सरकारमा सहभागी नेतामात्र होइन सरकारमा सहभागी नभएका नेताहरुलाई पनि हो यो प्रश्न । विशेष गरी मधेशको भूमीमा राजनीति गर्ने मधेशी नेतालाई खास प्रश्न हो यो । मधेशका कुनै पनि गाउँमा मधेशी नेताको अर्थपूर्ण उपस्थ्तिि अनुभव गरिएको छैन । के हामी मधेशका नेताको हैसियत दलको कार्यकर्ता र मतदाताको मात्र हो ?

तिनका तुलनामा बरु निजी क्षेत्रको सक्रियता महत्वपूर्ण छ । तिनले सक्दो प्रयास गरिहेका छन् । यस अवस्थामा मधेश भूमीलाई संकटग्रस्त घोषित गरी राहत, उद्धार, उपचार, पुनर्निर्माण, पुनसर््थापन र विकासको एकीकृत कार्यक्रम युद्धस्तरमा सञ्चालन गरिनु जरुरी छ । आशा छ सरोकारवालाको ध्यान यसतर्फ आकृष्ट हुनेछ । 


आदरणीय सरकार र नेताज्यूहरु,
प्रश्न उठ्छ, हामीले के गर्ने ? हामीसँग केही उपाय छैन । पानीको गति निर्वाध हुन्छ । यसको गतिलाई कसैले रोक्न सक्दैन । यसको गतिलाई रोक्ने प्रयास गरियो भने यसले प्रायः अनिष्ट निम्त्याउँछ ।

तर यसको हेक्का राखिँदैन । नेपालको वर्तमान यथार्थलाई दृष्टिगत गरियो भने देश तीनतिरबाट बाँधले बाँधिएको पाउन सकिन्छ । यसको प्रभाव नेपालको भूगोलमा पर्ने निश्चित छ । सत्य के हो भने, पानीको वहावलाई थुनछेक गरेर रोक्न सकिँदैन ।

मानवनिर्मित संरचनाले पानी संकलन, यसको प्रवाहित हुने मार्ग व्यवस्थापन, निश्चित ठाउँमा वेग नियन्त्रण आदी गर्न सकिन्छ । पानी नियन्त्रण गर्न ठूला नदीमा ठूला बाँध र व्यारेजको निर्माण गर्ने कुरा नौलो होइन । नेपालमा पनि गण्डक, कोशी, महाकाली आदी नदीमा यस्ता बाँध र व्यारेज निर्माण गरिएका छन् ।  

पानीको वहावले प्रायःजसो व्यारेज वा बाँधलाई कुनै क्षति पुग्दैन । बाढी अनियन्त्रित भएका वेला व्यारेजका ढोका खोलेर पानीलाई निकास दिने प्रचलित विधिहो ।

तर यो विधिले मात्र पानीको वहाव नियन्त्रण हुन सक्दैन । मूल कुरा हो पानीको स्वाभाविक वहावलाई रोक्ने प्रयास गर्दा उत्पन्न हुने समस्या । नेपालका नदीहरुको वहाव—विश्लेषण गर्ने हो भने पानीको निकासको उचित प्रवन्ध नगरिएको पाइन्छ र यसबाट नेपालको तल्लो तटीय अर्थात् मधेशको भूमीले वर्षेनि समस्या भोग्न बाध्य हुनुपरिरहेको छ ।

यस समस्याबारेमा समय र्छदै सोचिएन भने भष्यिमा थप विकराल समस्या वेहोर्न नेपालले बाध्य हुनुपर्नेछ । 


श्री नीतिर्मिाताहरु,
आदरणीय नीतिनिर्माताहरु यससम्बन्धमा दीर्घकालीन नीति तय गरिनु जरुरी छ । पहाडबाट बगेर आउने, मूलतः चुरेबाट निःसृत हुने खहरे खोलाहरुले पानीसँगै बालुवा, माटो र ढुंगा बगाएर लिएर आउँछन् र मधेशको समथर भूमीमा छोड्दछन् ।

यसबाट मधेश भूमीमा यस्ता खोलाको सतहमा वृद्धि हुनुका साथै पानीको उचित निकास उपलब्ध नभएका कारण पानीले मधेशमा दुख दिने गरेको छ ।

अहिले नेपालमा एकथरि तर्क प्रस्तुत् गर्ने गरिन्छ, छिमेकीभारतले सीमावर्ती क्षेत्रमा बाँध र सडक बनाएका कारण उचित निकास वाधित भएकाले नेपाली भूमी डुवानमा पर्ने गरेको छ । तर यसलाई मात्र कारण मानेर ढुक्क पर्न सकिँदैन । 


नेपाल—भारत भएर बग्ने नदीको जल वहावको व्यवस्थापन, नेपालको मधेश क्षेत्रका नदीमा थुप्रेको गेग्रान र पानीको उचित निकासको व्यवस्थाजस्ता विषय नेपाल सरकार र नीतिनिर्माताका लागि अत्यन्तै सरोकारका विषय हुन् । यस विषयमा आफ्नोतर्फबाट कुनै प्रयास नै नगरी अर्कालाई जिम्मेबारी पन्छाएर आफूले उन्मुक्ति पाउन सकिँदैन । यसतर्फ सम्बन्धित निकायले समयमै उचित ध्यान पुर्याउनु आवश्यक छ ।

यसतर्फ आवश्यक ध्यान नपुर्याए आगामी दिनमा झन विकराल समस्या उत्पन्नहुने निश्चित छ । अहिलेलाई बाढी र डुवानग्रस्त क्षेत्रका वासिन्दाका लागिउचित राहत र उद्धारको व्यवस्थापनमा सरोकारवाला निकाय जुट्नु जरुरी छ । 


यहाँहरुकै
वाढी र डुवानपीडित मधेशी जनत

रुकुम : प्रदेश नं ५ का सभामुख पूर्णबहादुर घर्तीले...

विराटनगर : चालु आर्थिक वर्षको १० महिनामा मोरङ जिल्लामा...

काठमाडौँ : प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले शिक्षा क्षेत्रबाट लगानीअनुसार...

काठमाडौँ : नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ले...

नगरकोट : अरनिको राजमार्गअन्तर्गत भक्तपुरको नलिञ्चोक नजिकै सडकमा बुधबार...

काठमाडौँ : राष्ट्रियसभाका सदस्यले सरकारको नीति तथा कार्यक्रममा छुटेका...

राजविराज : पटक पटक उडान सञ्चालन तथा स्थगन हुँदै...

लुम्बिनी : रुपन्देहीको लुम्बिनी सांस्कृतिक नगरपालिका–११ मसिना गडिदियाको नौखनिया...

भक्तपुर : गृहमन्त्री रामबहादुर थापाले अब देशभर गुण्डाराजको अन्त्य...

जाजरकोट : नलगाड नगरपालिकाका विभिन्न स्थानमा अवैध रुपमा अफिम...

महोत्तरी : जिल्लामा केही दिनदेखि अति गर्मी बढेकोे...

जनकपुरधाम । राष्ट्रिय तत्मा समाज नेपालले राष्ट्रिय कार्यकारिणी समिति गठन...

जनकपुरधाम । उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्तिमन्त्री मातृकाप्रसाद यादव थप उपचारका...

गौर । रौतहट जिल्लाको सदरमुकाम ...

पोखरिया । विद्यालय भर्ना हुन नसकेका...

जनकपुरधाम । मुख्यमन्त्री लालबाबु...

गौशाला (महोत्तरी)। दुई अर्ब रुपैया बढी भुक्तानी ...

दमक । झापाको दमक–७ का वडाध्यक्ष भीम पौडेलको घरमा गएराति...

काठमाडौं । सरकारले आगामी आर्थिक २०७५/७६ को नीति तथा कार्यक्रम...

काठमाडौं । नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का नेता एवं पूर्वगृहमन्त्री...

म्याग्दी । रामायणमा वर्णित रावणको जन्मभूमि मानिएको म्याग्दीको पौलस्त्य आश्रम...

सोलुखुम्बु । नेपाल विद्युत प्राधिकरणले सोलु करिडोर १३२ केभी...

काठमाडौं । भारतको कानपुरमा विषाक्त मदिरा सेवन गर्दा १२...

नयाँ दिल्ली । आइपिएल टिम दिल्ली डेयरडेभिल्सका प्रशिक्षक तथा अस्ट्रेलियाली...

महेन्द्रनगर, धनुषा : जनकपुर उपमहानगरपालिकास्थित एक विद्यालयमा आज बिहानै एक...

वीरगन्ज । आगामि बजेटमा मधेससंग संघीय सरकारले बिभेद गरे संघीय...

महेन्द्रनगर, धनुषा : नेपाल पत्रकार महासंघ प्रादेशिक समिति...

नेपाल शिक्षक संगठन धनुषाको १२ औं जिल्ला अधिवेशनले ...

मलगंवा । सर्लाहीको दक्षिणी भेगमा पर्ने विष्णु ...

जनकपुरधाम । महोत्तरी ...

जनकपुरधाम । जनकपुर स्थित...

त्रिलोकीनाथ यादवबारा । वरिष्ठ पुरातत्वविद...

काठमाण्डु ।प्रदेश नम्बर २ को सत्तारुढ दल संघिय ...